Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 15 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 720/23

Uzasadnienie

Decyzją z 29 sierpnia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 maja 2023 r. o nałożeniu na G. C. kary pieniężnej w wysokości 200 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

28 lutego 2023 r. w miejscowości MOP B. A2, na drodze krajowej - autostrada, poddano kontroli pojazd marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Inter Cars o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował B. B., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy na potrzeby własne z O. do Ł. w imieniu i na rzecz firmy A. Sp. z o.o. Do kontroli kierowca okazał m.in. prawo jazdy, kartę kierowcy i wypis nr [...] z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W toku kontroli inspektorzy stwierdzili nieważność badania technicznego kontrolowanego pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...]. Na podstawie uzyskanych z bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce dnia 14 lutego 2022 r., a tym samym okres jego ważności upłynął w dniu 14 lutego 2023 r. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że pojazd posiadał na dzień kontroli aktualne okresowe badanie techniczne.

Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z 28 luty 2023 r. 22 marca 2023 r. do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Radomiu wpłynęło pismo od wiceprezesa zarządu firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. – A. D., z informacją że na dzień kontroli, tj. 28 lutego 2023 r. zarządzającym transportem w firmie był G. C..

Pismem z 11 kwietnia 2023 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił G. C. o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie stwierdzania naruszenia z dnia kontroli.

24 kwietnia 2023 r. G. C. napisał wyjaśnienie informując organ, że 11 marca 2023 r. przesłał do przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. pisma – w formie elektronicznej oraz papierowej - z wypowiedzeniem w trybie natychmiastowym. Strona wskazała, iż nie została poinformowana o kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 28 lutego 2023 r. oraz powstałych naruszeniach.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji administracyjnej z 15 maja 2023 r., którą nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201) - dalej u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

Pismem z 29 maja 2023 r. strona złożyła odwołanie od decyzji organu I zarzucając naruszenie:

1. - art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1 a u.t.d.poprzez nałożenie na stronę kary, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć;
2. - art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz 189f k.p.a., poprzez niezastosowanie do nałożonej kary przepisów k.p.a. działu IV, który reguluje zasady nakładania kar pieniężnych i powinien znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.t.d.

Strona podniosła, iż 11 marca 2023 r. wysłała wypowiedzenie umowy do firmy A. Sp. z o.o., tym samym nie powinna ponieść odpowiedzialności za naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli. Nadto, strona wskazała, iż przedsiębiorstwo nie poinformowało jej ani o przeprowadzonej kontroli, ani o powstałych naruszeniach. Dodatkowo strona zaznaczyła, iż w wykazie pojazdów przekazanym jej przez ww. firmę nie było pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...], a tym samym nie miała ona możliwości weryfikacji ważności dokumentacji ww. pojazdu. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Przywołaną na wstępie decyzją z 29 sierpnia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 maja 2023 r. o nałożeniu na G. C. kary pieniężnej w wysokości 200 zł. Przytaczając treść art. 81 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) – dalej: p.r.d., § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141) – dalej: rozporządzenie MSWiA oraz art. 4 pkt 22 lit. l i art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8 u.t.d. organ odwoławczy podkreślił, że protokół kontroli z 28 lutego 2023 r. stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wskazał dalej, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść doń zastrzeżenia, jak również może odmówić jego podpisania.

Organ ustalił, iż kierowca B. B. podpisał protokół kontroli bez zgłaszania zastrzeżeń. Protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Radomiu wpłynęło pismo od wiceprezesa zarządu firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. – A. D., z informacją że na dzień kontroli, tj. 28 lutego 2023 r. zarządzającym transportem w firmie był G. C.. Na podstawie ww. danych oraz informacji w KREPTD organ odwoławczy stwierdził, że 6 maja 2015 r. G. C. został wydany certyfikat dotyczący kompetencji zawodowych nr [...]. Do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi skarżący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ wykonywano przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. Zebrany materiał dowodowy nie zawiera natomiast dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego. Organ odwoławczy dodał nadto, że bezspornym jest fakt, iż kontrolowany pojazd marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] nie posiadał na dzień kontroli, tj. 28 lutego 2023 r. aktualnego okresowego badania technicznego. Powyższe ustalono na podstawie bazy danych CEPIK, z której wynika, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce 14 lutego 2022 r., a tym samym okres jego ważności upłynął 14 lutego 2023 r. Strona niniejszego postępowania, jako osoba zarządzająca nie dopilnowała, aby pojazd takiemu badaniu został poddany. Bez wątpienia wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego, w zakresie przewozu rzeczy i osób.

W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez skarżącego przepisów prawa w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego i materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony należycie już w momencie kontroli drogowej. Z kolei gdy chodzi o zarzuty strony odnoszące się do: braku możliwości ponoszenia odpowiedzialności ze względu na wysłanie wypowiedzenia do firmy A. Sp. z o.o. w dniu 11 marca 2023 r. oraz braku poinformowania jej przez przedsiębiorstwo o kontroli czy też braku na wykazie pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] – to są one w ocenie organu II instancji chybione. Strona została ujawniona we wskazanej firmie, na dzień kontroli, jako osoba zarządzająca transportem.

Skarżący nie przedstawił też w toku niniejszego postępowania żadnych dowodów kwestionujących ustalenia dotyczące ww. okoliczności. Fakt wypowiedzenia umowy z firmą był późniejszy od daty kontroli więc bezsporne jest, że na dzień 28 lutego 2023 r. skarżący pełnił funkcję zarządzającego transportem. Organ wskazał nadto, że odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem nie jest oparta na zasadzie winy. Za naruszenia popełnione podczas działalności przedsiębiorstwa, w którym dana osoba pełni obowiązki zarządzającego transportem, to ta osoba ponosi odpowiedzialność niezależnie od tego, czy była winna powstania naruszenia.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż strona – jako osoba zarządzająca transportem - ponosi winę za stwierdzone naruszenie niezależnie od działania bądź jego braku ze strony zatrudnionego kierowcy, czy też wyciągnięcia wobec niego konsekwencji w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa. Z kolei w odniesieniu do wysokości kary organ odwoławczy zauważył, iż art. 92a ust. 8 u.t.d. określa w sposób sztywny wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W niniejszej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz art. 189f k.p.a. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 140aa ust 4 p.r.d.

W tym względzie ma także zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się. Organ odwoławczy zaznaczył nadto, iż organy administracji publicznej są zobligowane do stosowania przepisów obowiązującego prawa. Skoro ustawodawca sankcjonuje konkretne naruszenia to w przypadku ich stwierdzenia w trakcie kontroli organ jest zobligowany do wymierzenia stosownych sankcji. Organ nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia sankcji w niniejszej sprawie, gdyż nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, a przepisy działu IVa k.p.a. zostały w niniejszym przypadku wyłączone na podstawie art. 189a § 2 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wprost wyłącza stosowanie całego działu IVa k.p.a. w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia.

Takie przesłanki zostały uregulowane w przepisach u.t.d., tj. art. 92c. Zastosowanie zatem przez organy przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonych w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. byłoby niezgodne z prawem i mogłoby je narazić na zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przepisy art. 92c u.t.d. są przepisami regulującymi możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy te dają możliwość nie wszczynania w ogóle postępowania jednak w znacznej większości przesłanki te są oceniane już po wszczęciu postępowania w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Postępowanie jest wszczynane zawsze w przypadku wystąpienia naruszenia prawa, które jest stwierdzone w protokole kontroli.

Następnie po przeprowadzeniu postępowania organ wydaje decyzję o nałożeniu kary lub o umorzeniu postępowania. Wskazane wyżej przepisy u.t.d. dają możliwość umorzenia postępowania (czyli odstąpienia od wymierzenia kary) pomimo wystąpienia naruszeń jeśli wystąpiły okoliczności wymienione w tych przepisach (takie jak brak wpływu na powstanie naruszenia, za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat). W każdej decyzji wydawanej na podstawie przepisów u.t.d. organy oceniają wskazane wyżej przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, które są niezależne od faktu popełnienia naruszenia. Dlatego też organ stoi na stanowisku, że przepisy te wyłączają możliwość zastosowania przepisów art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z powyższym, zarzut strony dotyczący braku zastosowania w niniejszej sprawie przepisów działu IV k.p.a. organ odwoławczy uznał za bezpodstawny.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest także podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., z brzmienia którego wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania. Zatem przytoczony powyżej przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności wówczas, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jednak przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania zarządzającego transportem lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swoich obowiązków lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać.

Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. Podstawą nałożenia kary jest ocena obiektywnego faktu przekroczenia terminu przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, niezależnie od przyczyn i skutków jego nieprzeprowadzenia. Nałożenie kary na pracownika w postaci nagany nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ odwoławczy uznał, że art. 92c u.t.d. nie będzie miał zastosowania. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący w niniejszej sprawie mógł przewidzieć i zapobiec stwierdzonym naruszeniom, gdyż wystarczyło, aby kontrolował terminy badań technicznych pojazdów. Powołanie zarządzającego w firmie to powołanie osoby, która ma być faktycznie odpowiedzialna za ciągłość zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy, kierowcami i flotą pojazdów, a w praktyce powinna mieć rzeczywisty wpływ na funkcjonowanie całego działu transportu w firmie w której zajmuje stanowisko zarządzającego.

Organ II instancji stwierdził zatem, że w omawianej sprawie skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków z racji pełnienia swojej funkcji i nie dopilnował, aby kontrolowany pojazd - na dzień kontroli - posiadał ważne badanie techniczne, co jednocześnie stanowiło podstawę do zasadnego nałożenia na niego kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych naruszeń. Organ odwoławczy zauważył nadto, iż art. 92b u.t.d. odnosi się do kar pieniężnych nałożonych za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Niniejsza sprawa pozostaje jednak poza wskazanym w tym przepisie zakresem, zatem nie znajdzie on w niej zastosowania. Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności zarządzającego transportem wskazane w treści art. 92c ust. 1 u.t.d., nie odnoszą się do zwykłego zachowania zarządzającego transportem lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swoich obowiązków, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę nie może odpowiadać.

Na ostateczną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego skargę do sądu administracyjnego złożył G. C. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. 1. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez nałożenie na zarządzającego transportem kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć;
2. 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w niniejszym przypadku odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności sąd zwraca uwagę, iż przedmiotowa skarga została rozpoznana przez na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia jej o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uroszczonym, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania przywołanego powyżej przepisu. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);

1. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;
2. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej oraz wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.

Przeprowadzona przez sąd - w zakreślonych powyżej ramach - kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organy nie naruszyły prawa.

Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.

W myśl art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d.

Według Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężna w wysokości 200 zł.

Zdaniem sądu dokonane przez organy orzekające w niniejszej sprawie ustalenia w zakresie naruszenia obowiązków, wynikających z ustawy o transporcie drogowym, nie budzą wątpliwości. Z protokołu kontroli pojazdu przeprowadzonej 28 lutego 2023 r. wynika, że w miejscowości MOP B. A2, na drodze krajowej - autostrada, poddano kontroli pojazd, który nie posiadał aktualnych badań okresowych, a mimo to wykonywano nim krajowy transport drogowy rzeczy na potrzeby własne z O. do Ł. w imieniu i na rzecz firmy A. Sp. z o.o. Na podstawie uzyskanych z bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce dnia 14 lutego 2022 r., a tym samym okres jego ważności upłynął w dniu 14 lutego 2023 r. Z kolei na podstawie pisma wiceprezesa zarządu firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. z 22 marca 2023 r. ustalono, że na dzień kontroli zarządzającym transportem w firmie był G. C..

W świetle art. 81 ust. 1-3 p.r.d. właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego (ust. 1). Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Stosownie natomiast do art. 81 ust. 5 p.r.d. okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10. W myśl art. 82 p.r.d. organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1). Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (ust. 2).

Zgodnie z art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MSWiA, podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dokument potwierdzający przeprowadzenie badania technicznego, oraz ostatni protokół kontroli drogowej.

W świetle powyższego podzielić zatem należało stanowisko orzekających w sprawie organów, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do wykonania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kontrolowany pojazd poruszał się bowiem w chwili kontroli od 14 dni bez ważnego okresowego badania technicznego a więc stanowił pojazd, który w świetle prawa nie miał potwierdzenia sprawności, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa osób nim jadących i innych uczestników w ruchu. Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 200 zł (Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.).

W ocenie sądu przewidziana przepisami ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna za tego rodzaju naruszenie zasadnie została nałożona na skarżącego. Stosownie bowiem do postanowień art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r., Nr 300, str. 51 ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1071/2009", zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:

1. a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
2. b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
3. c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:

1. a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
2. b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
3. c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
4. d) osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.

W myśl art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1071/2009 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c) (ust.

1. 3) Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem (ust. 4).

W ocenie sądu organy trafnie ustaliły, że skarżący był zarządzającym transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie A. Sp. z o.o. w dniu kontroli pojazdu.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, iż nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli m.in. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepisy te stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 ustawy (art. 92c ust. 1a u.t.d.).

Powyższe uregulowanie stanowi, że przesłanką egzoneracyjną, wyłączającą odpowiedzialność za naruszenie przepisów transportu drogowego, jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Zatem dla zastosowania tej normy prawnej niezbędne jest zaistnienie obydwu przesłanek łącznie. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji, takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1189/18; z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 889/19). Jak wskazano trafnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 657/19, zarządzający transportem to osoba, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi przedsiębiorstwa.

Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi, jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Jednocześnie sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Jeśli osoba zarządzająca nie miała wpływu na zapewnienie zgodności z przepisami świadczonych usług przewozowych, to jak trafnie wskazano we wskazanym powyżej wyroku, na osobie, która podjęła się takiej roli, ciążyć musi obowiązek ewentualnego cofnięcia swojej zgody wobec organów na dalsze sprawowanie tej funkcji. Osoba zarządzająca transportem ma obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy w sposób rzeczywisty, czyli faktycznie oddziałujący na pracę poszczególnych kierowców. Oznacza to, że zarządzanie operacjami transportowymi nie może przyjmować postaci fikcyjnej.

Obowiązek ustanowienia osoby zarządzającej nie ma bowiem na celu tworzenia wyłącznie fikcji, mającej dowodzić wywiązania się przedsiębiorcy przewozowego z nakazu wyznaczenia przynajmniej jednej osoby zarządzającej transportem - art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009. W takim przypadku zostanie wypełniony warunek odpowiedzialności zarządzającego transportem, w postaci naruszenia obowiązków przewozu drogowego, o jakim mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Jak wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 988/19, odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Z kolei w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Po 847/19 wskazano, że wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego, ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Obowiązkiem zarządzającego transportem jest znajomość przepisów regulujących problematykę jego praw i obowiązków. Już samo sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela powyższe poglądy i w związku z tym uznaje podniesiony zarzut za nieuzasadniony.

Nadto zauważyć należy, iż jak słusznie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 419/19, to nie organy mają wykazać brak właściwej organizacji pracy kierowcy przez zarządzającego transportem, ale wobec zaistnienia stwierdzonych naruszeń u.t.d., to strona jako zarządzająca transportem powinna wykazać, że pomimo właściwego zorganizowania pracy kierowcy doszło do tych naruszeń bez jakiejkolwiek winy osoby zarządzającej transportem. A tego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał.

Podniesione przez stronę w skardze okoliczności nie stanowią okoliczności zwalniających stronę z odpowiedzialności. Strona wyjaśniła, że 11 marca 2023 r. przesłał do przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. pisma - w formie elektronicznej oraz papierowej - z wypowiedzeniem w trybie natychmiastowym. Strona zaznaczyła też, iż nie została poinformowana o kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 28 lutego 2023 r. oraz powstałych naruszeniach. W ocenie sądu wyżej opisane okoliczności nie mogły zwolnić strony z odpowiedzialności, skoro na dzień kontroli, tj. 28 lutego 2023 r., badanie to bezspornie nie zostało przeprowadzone, a tym samym zostały naruszone przepisy transportu drogowego. Podkreślenia wymaga, że dbanie o sprawność techniczną pojazdów, m.in. poprzez zapewnienie terminowego wykonywania badań technicznych pojazdów, należy do podstawowych obowiązków osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie.

Z kolei stwierdzone w dniu kontroli wykonywanie transportu drogowego pojazdem, który nie posiada ważnych badań technicznych, świadczy jedynie o braku właściwej organizacji pracy i nadzoru tej osoby nad wykonywaniem usług przewozowych. Powinnością zarządzającego transportem jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu, że jest on sprawny technicznie, posiada ważne badania techniczne, a jednocześnie kierowca zastosował się do wszystkich poleceń przełożonego. Tymczasem skarżący nie wykazał, że podjął rozwiązania organizacyjne, z których by wynikało, że sprawował w ramach swoich obowiązków rzeczywisty i prawidłowy nadzór nad terminowym przeprowadzaniem okresowych badań technicznych pojazdów w przedsiębiorstwie, w którym pełnił funkcję zarządzającego transportem. Nie wykazał on również, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, na powstanie których nie miał wpływu i których jako doświadczony i profesjonalny podmiot zarządzający przewozem drogowym, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć.

Sąd wskazuje, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Takie okoliczności jednak w sprawie nie zaistniały. Natomiast skarżący, jak zauważono wyżej, w trakcie postępowania administracyjnego takich okoliczności nie wykazał. W konsekwencji brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. w oparciu o tę przesłankę.

Powołane przez stronę w skardze przepisy art. 189a, art. 189d oraz art. 189f k.p.a., odnoszące się do przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. Kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i odstąpienia od jej nałożenia, zostały kompleksowo uregulowane w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92 – 92c u.t.d.). Z tego powodu w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 189f k.p.a., regulujące przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.

Oznacza to, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w art. 189f § 2 k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania, przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy zagadnienia te zostaną uregulowane w odmienny sposób. Wobec powyższego przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana (por. np. wyroki NSA: z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20; 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 866/20; z 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1769/22; z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 624/20; z 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje.

Tym samym argumentacja strony, wskazująca na niezbadane przez organ przesłanek z art. 189f k.p.a. oraz niezastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie zawiera zarzutów, które mogą skutecznie podważyć legalność zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o jej oddaleniu.

ds