Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 721/22

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr 1001-IEE-2.711.122.2022.2.GB Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia J. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 sierpnia 2017 r., nr [...] wystawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. prowadzi wobec J. B. postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie Policji.

Zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2022 r., nr [...] organ egzekucyjny na podstawie ww. tytułu wykonawczego dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. nadpłaty z zeznania PIT-37 za 2021 r. Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu w dniu 20 czerwca 2022 r.

W dniu 22 czerwca 2022 r. J. B. złożył do organu egzekucyjnego pismo dotyczące zawiadomienia o zajęciu z dnia 14 czerwca 2022 r. zawierające skargę na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., w którym wniósł o natychmiastowe zaprzestanie egzekucji, zwrot zajętych środków finansowych wraz z należnymi odsetkami i umorzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną, jako nieuzasadnioną.

Na powyższe postanowienie J. B. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie wcześniej wydanych postanowień, zwrot zajętych środków finansowych wraz z należnymi odsetkami i umorzenie sprawy. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił m.in. bezprawność działań zarówno Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. odwołując się do wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 908/21. W ocenie skarżącego wskazany powyżej prawomocny wyrok, który uchylił cztery postanowienia zakończył sprawę i dalsze prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie należności za przechowywanie broni jest bezprawne.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 13 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, do egzekucji z wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 5 ustawy, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, której podstawą jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W myśl art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.).

Pod pojęciem czynności egzekucyjnej w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a jednym z takich środków, jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Stosownie do treści art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni złożył oświadczenie dotyczące uznania zajętej wierzytelności i przekazania jej organowi egzekucyjnemu, zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią, doręcza mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W myśl art. 89a § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Do zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku przepisu art. 89 § 3 pkt 1 nie stosuje się. Zgodnie z treścią art. 89a § 3 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu i inne pisma w ramach egzekucji z nadpłaty lub zwrotu podatku sporządza się i doręcza z użyciem środków komunikacji elektronicznej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 67 § 2c.

W rozpoznawanej sprawie zawiadomienie z dnia 14 czerwca 2022 r. zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w dniu 14 czerwca 2022 r., natomiast zobowiązanemu zawiadomienie doręczono za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 czerwca 2022 r. Zawiadomienie o zajęciu spełnia wszystkie wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów określone w przepisach ustawy, a zatem w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zaskarżona czynność organu egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. nadpłaty z zeznania PIT-37 za 2021 r. została dokonana w sposób prawidłowy i zasadnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze i w zażaleniu dotyczących wykonania wyroku WSA w Łodzi, umorzenia zadłużenia i zwrotu zajętych bezprawnie środków finansowych wraz z należnymi odsetkami, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że kwestie te nie mogą podlegać merytorycznej ocenie w toku niniejszego postępowania, ponieważ wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną. Przedmiotem skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. jest wyłącznie prawidłowość dokonania przez organ egzekucyjny zakwestionowanej czynności egzekucyjnej oraz ewentualna zbytnia uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego (jeżeli zobowiązany tą kwestię podniesie).

W postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny nie orzeka o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje na czynności o charakterze procesowym, w stosunku do których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, takie jak: zarzuty, zażalenia na postanowienia lub wniesienie pozwu do sądu. Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W trybie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości przebiegu czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 sierpnia 2017 r. wystawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. Tytuł wykonawczy, wbrew twierdzeniom postawionym w zażaleniu nie jest nieważny, nie został unieważniony (uchylony) wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., stanowi w dalszym ciągu legalną podstawę prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 908/18 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego oraz postanowienie Komendanta Głównego Policji i poprzedzające je postanowienie wierzyciela w przedmiocie odmowy uznania zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że część należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym uległa przedawnieniu.

W związku z powyższym tytuł wykonawczy z dnia 9 sierpnia 2017 r., nr [...] został przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. zaktualizowany, czyli ograniczony tylko do należności wymagalnych (nieprzedawnionych również w ocenie sądu) i w tym zakresie stanowi legalną podstawę do dokonania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, która została zaskarżona.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzających go postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podjętych na podstawie nieważnego tytułu wykonawczego o nr [...]. Ponadto wniósł o zwrot, jak podał "skradzionych" środków finansowych przez organy egzekucyjne wraz z odsetkami i zastosowanie wobec Dyrektora Izby Administracji Skarbowej art. 154 § 1, 2, 4, 5, 6 oraz art. 155 § 1 i 2 Rozdział 10 Orzeczenia sądowe i umorzenie postępowania, z powodu przedawnienia z dniem 31 grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oddalił skargę na czynności egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. na podstawie nieważnego tytułu wykonawczego o nr [...] tj. unieważnionego wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący zakwestionował zasadność prowadzonej egzekucji i wskazał na bezprawne działania wszystkich podmiotów, które na jakimkolwiek etapie brały udział w sprawie egzekucji skierowanej do majątku zobowiązanego, tj.: Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., Komendanta Głównego Policji, Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Ponadto zarzucił Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi brak znajomości przepisów prawa oraz aprobatę "kradzieży" środków finansowych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała aby zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi J. B. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonaną zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2022 r., zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 9 sierpnia 2017 r. przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. obejmującego należności z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycje Policji, zaktualizowanego (tj. do należności nieprzedawnionych) w konsekwencji prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 908/18.

Wskazanym powyżej wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r. WSA w Łodzi wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 sierpnia 2018 r. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 5 czerwca 2018 r. oraz postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 16 maja 2018 r. i poprzedzające je postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia 2 października 2017 r. wydane w postępowaniu dotyczącym zarzutów J. B. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wyroku, wbrew twierdzeniom skarżącego podniesionym w skardze, sąd przesądził o kwestii przedawnienia należności z tytułu z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie Policji ale tylko za lata 2009-2011. Wskazał m.in., że 5 - letni okres od wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. 1 stycznia 2010 r.) upłynął z dniem 31 grudnia 2014 r., a zatem należność skarżącego za rok 2009 należy uznać za przedawnioną od dnia 1 stycznia 2015 r. Wobec natomiast przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek dokonania zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r., o którym to zajęciu zobowiązany został powiadomiony dopiero w dniu 5 września 2017 r., przedawnieniu uległy również należności związane z depozytem broni za lata 2010 - 2011. Wszczęcie zatem, jak podkreślił sąd postępowania egzekucyjnego we wrześniu 2017 r., co do opłaty za przechowywanie broni skarżącego w depozycie KWP w Ł. za lata 2009 - 2011 już po zaistnieniu przedawnienia, było nieskuteczne, a jego dalsze prowadzenie w tym zakresie bezprzedmiotowe.

Sąd stwierdził tym samym brak uprawnienia organu egzekucyjnego do dochodzenia od skarżącego zaległości w opłacie za przechowywanie broni w depozycie za lata 2009 – 2011, natomiast za lata 2012-2015 opłata ta została naliczona zasadnie.

Wskazany wyrok uzyskał przymiot prawomocności, a wyrażona w nim ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały zgodnie z brzmieniem art. 153 p.p.s.a., orzekający ponownie w sprawie organ Policji, którego czynność w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości opłaty za przechowanie broni w depozycie Policji była przedmiotem kontroli WSA w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/19. Wyrokiem z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 482/19 WSA w Łodzi oddalił skargę J. B. na czynność KWP w Łodzi z dnia 28 marca 2019 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za przechowanie broni w depozycie Policji, a Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując legalność zaskarżonego wyroku, wyrokiem z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 346/20 oddalił skargę kasacyjną. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu.

Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku, i co istotne mają obowiązek bezwzględnego podporządkowania się w pełnym zakresie.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 13 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, do egzekucji z wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, wszczętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Ponadto stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., wśród których znajduje się m.in. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1. 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2. 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wskazany termin ma charakter zawity, co oznacza, że wniesienie skargi na czynność egzekucyjną po jego upływie jest bezskuteczne.

W niniejszej sprawie skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 54 § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 14 czerwca 2022 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 czerwca 2022 r., natomiast skargę na czynności egzekucyjne skarżący wniósł w dniu 22 czerwca 2022 r.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, który zachował swoją aktualność także w obowiązującym stanie prawnym, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.

Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję zawiera cyt. powyżej art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). W postępowaniu tym nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej został uregulowany w art. 89 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, a zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. W myśl art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 organ egzekucyjny:

1. 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
2. a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
3. b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
4. c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
5. 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem.

Stosownie do treści art. 89a § 1 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Do zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku przepisu art. 89 § 3 pkt 1 nie stosuje się. Zawiadomienie o zajęciu i inne pisma w ramach egzekucji z nadpłaty lub zwrotu podatku sporządza się i doręcza z użyciem środków komunikacji elektronicznej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 67 § 2c.

Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa art. 67 u.p.e.a. Stosownie do treści art. 67 § 1a u.p.e.a., zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1. 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2. 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3. 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4. 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju;
5. 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6. 6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
7. a) opłaty manipulacyjnej,
8. b) opłaty za czynności egzekucyjne,
9. c) wydatków egzekucyjnych,
10. d) opłaty egzekucyjnej,
11. e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
12. 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
13. 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
14. 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 67 § 6 u.p.e.a., Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał rozporządzenie z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26). Zgodnie z § 1 pkt 6 cyt. rozporządzenia, określa się wzór zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. i dopełnił wszystkich wymogów wynikających z art. 89 § 1 i 2 i art. 89a § 1 i 3 u.p.e.a. Nie doszło również do uchybień formalnych w zaskarżonej czynności, ponieważ organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zgodnie z określonym wzorem, stanowiącym załącznik nr 6 do cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 2020 r. Odpis zawiadomienia z dnia 14 czerwca 2022 r. doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w dniu 14 czerwca 2022 r., a skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 czerwca 2022 r., co oznacza, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w cyt. art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.

Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Czynność ta została dokonana prawidłowo, z zachowaniem powyżej wskazanych procedur i wymogów formalnych. Zauważyć przy tym należy, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze skarżący nie kwestionuje zasadności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku i trybu jego zastosowania. Podniesione w skardze zarzuty dotyczą prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania na podstawie nieważnego tytułu wykonawczego o nr [...], unieważnionego, jak podał skarżący na podstawie wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 908/18. Wskazanym wyrokiem, co należy raz jeszcze podkreślić WSA w Łodzi nie uchylił (nie anulował) ww. tytułu wykonawczego, uchylił jedynie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 sierpnia 2018 r. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 5 czerwca 2018 r. oraz postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 16 maja 2018 r. i poprzedzające je postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia 2 października 2017 r. wydane w postępowaniu dotyczącym zarzutów J. B. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W wymienionym wyroku wskazano, że tylko część należności, tj. za lata 2009-2011 uległa przedawnieniu, co oznacza, że zaistniała konieczność naliczenia opłaty za okres od 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 października 2015 r. W związku z powyższym tytuł wykonawczy z dnia 9 sierpnia 2017 r., nr [...] został przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. zaktualizowany, czyli ograniczony tylko do należności wymagalnych (nieprzedawnionych) i w tym zakresie, jak słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, stanowi legalną podstawę do dokonania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej.

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że art. 54 § 1 u.p.e.a. ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym i nie zastępuje innych środków procesowych, przysługujących zobowiązanemu na podstawie ww. ustawy. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego.

Tym samym postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest postępowaniem obejmującym swoim zakresem tylko jeden, ograniczony fragment postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Czynność ta została dokonana prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych opisanych wyżej. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 czerwca 2022 r.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

a.k.