Uzasadnienie
III SA/Łd 751/16
M. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Z uwagi na fakt, że w złożonym wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostały zawarte żadne informacje świadczące o sytuacji materialnej strona skarżąca została wezwana do wypełnienia oświadczenia zgodnie z pouczeniem oraz sprecyzowania zakresu żądania, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W wykonaniu wezwania skarżący odesłał wypełniony formularz PPF, wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i córką. Skarżący w chwili obecnej nie pracuje, utrzymuje się z prac dorywczych, ma na utrzymaniu 16-miesięczną córkę, płaci alimenty na syna w kwocie 450 zł. Konkubina również nie pracuje. Strona ma do zapłacenia raty i grzywny. Strona posiada dom o powierzchni 80 mkw., którego wartości nie zna, nieruchomość rolną o powierzchni 4,6 ha, której wartości również nie zna. Wartość osiąganych dorywczo dochodów skarżący oszacował na kwotę 1500-2200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ponosi koszty na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, raty i koszty ubezpieczenia majątku (bez wskazania jakiejkolwiek kwoty). Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).
Tymczasem pierwsze oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zawierało żadnych informacji o stanie majątkowym strony. Natomiast drugie oświadczenie, uzupełnione na wezwanie Sądu, należy uznać za niewyczerpujące i niewiarygodne. Po pierwsze, skarżący wskazał, że nie pracuje, lecz utrzymuje się z prac dorywczych, z których dochody kształtują się na poziomie 1500-2200 zł. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty związane z utrzymaniem (koszty za mieszkanie, media, koszty leczenia, raty, grzywny, ubezpieczenie majątku, alimenty), lecz nie wskazał ich wysokości. Powyższe uniemożliwia ustalenie, czy deklarowane dochody pokrywają deklarowane wydatki, a także czy strona byłaby w stanie pokryć z dochodów koszty postępowania przed sądem administracyjnym. Po drugie, skarżący wskazał, że ponosi "koszty za mieszkanie", podczas gdy zadeklarował posiadanie domu, co daje podstawy do twierdzenia, że posiada jeszcze inne nieruchomości. Po trzecie, strona oświadczyła, że nie potrafi określić wartości ani domu, ani nieruchomości rolnej, a jednocześnie wskazała, że ubezpiecza majątek, co poddaje w wątpliwość oświadczenia skarżącego. Poza sporem pozostaje bowiem fakt, że ubezpieczenie majątku wymaga podania ubezpieczycielowi przynajmniej zbliżonej wartości przedmiotu ubezpieczenia.
W ocenie Referendarza sądowego powyższe okoliczności świadczą o tym, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie zamierzał wyjawić wartości posiadanego majątku oraz realnych wartości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, co czyni składane oświadczenia niewiarygodnymi. Uniemożliwia to faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenie, czy rzeczywiście wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu sądowym.
Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając informacji pozwalających na obiektywną ocenę możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom, co wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku strony.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
e.o.