Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 777/23

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. nr BP.501.2068.2021.1001.WA7.246933 Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.), lp. 6.2.1 oraz lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Transportowego "T" Spółki komandytowej w T. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 października 2021 r. nr WP.8140.6.871.2021 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.150 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

3 sierpnia 2021 r. zatrzymano do kontroli drogowej w miejscowości R. zespołu pojazdów składający się z: samochodu marki Scania o nr. rej. [...] oraz naczepy marki [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował Z. N., wykonując przewóz drogowy w imieniu P.H.U.T. "T" Spółka jawna, na trasie T., B., a następnie P.. Podczas kontroli kierujący okazał wykresówkę, która nie została prawidłowo wypełniona, brakowało na niej miejsca rozpoczęcia przejazdu, imienia i nazwiska kierowcy, daty rozpoczęcia przewozu, pełnych danych aktywności kierującego.

Dodatkowo wskazana przez kierującego trasa T., B., R. wynosi 296 km, natomiast na okazanej wykresówce wykazano jedynie 233 km. Kierujący nie zarejestrował ok. 63 km. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr WITD.DI.P.VII0252/395/21 z dnia 3 sierpnia 2021 r. 8 października 2021 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.150 zł na stronę za naruszenia stwierdzone w toku kontroli. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło: - niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis, - niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi.

W odwołaniu skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie i umorzenie decyzji w kwestii naruszenia określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Strona wskazała, że w przesłanych wyjaśnieniach opisała, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż kierowca znajdował się z dala od siedziby przedsiębiorstwa i to na nim spoczywał obowiązek rejestrowania czasu jazdy i odpoczynku. Kierowca został przeszkolony w zakresie obsługi tachografu i czasu pracy kierowcy. Strona wskazała, że według niej kilometry są zgodne z drogą, jaką wykonał kierowca.

Pismem z 8 kwietnia 2022 r. do postępowania zgłosił się pełnomocnik strony, przesyłając uzupełnienie odwołania. Pełnomocnik wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lutego 2022 sygn. akt III SA/Łd 752/21 w przedmiocie naruszenia lp. 6.2.1 zał. 3 do u.t.d.

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 92a, art. 92b, art. 92c u.t.d.

Odnośnie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis; lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że stosownie do art. 34 rozporządzenia 165/2014: 1. Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

1. 2. Kierowcy odpowiednio chronią wykresówki lub karty kierowcy i nie używają zabrudzonych lub uszkodzonych wykresówek lub kart kierowcy.
2. 3. Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b) ppkt (ii), (iii) oraz (iv): a) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki; lub b) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf. Państwa członkowskie nie nakładają na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich czynności w trakcie oddalenia się od pojazdu.
3. 4. Jeżeli w pojeździe wyposażonym w tachograf cyfrowy znajduje się więcej niż jeden kierowca, kierowcy ci zapewniają, aby ich karty kierowcy zostały włożone w odpowiednie czytniki tachografu. Jeżeli w pojeździe wyposażonym w tachograf analogowy znajduje się więcej niż jeden kierowca, kierowcy zmieniają odpowiednio wykresówki, aby właściwe informacje były zapisywane na wykresówce kierowcy prowadzącego pojazd.

Organ odwołał się także do treści art. 32 rozporządzenia 165/2014 i wyjaśnił, że konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ww. ustawy, który karą pieniężna w wysokości 50 złotych sankcjonuje niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis.

GITD wskazał, że analiza okazanej do kontroli wykresówki wykazała, że kierowca Z. N. nie spełnił wymogu ręcznego wprowadzania następujących danych: miejsca rozpoczęcia przejazdu, imienia i nazwiska kierowcy, daty rozpoczęcia przewozu, pełnych aktywności kierującego. Łącznie kierowca nie dokonał 3 wpisów. Z uwagi na powyższe okoliczności, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego kara pieniężna w wysokości 150 zł z tytułu ww. stwierdzonego naruszenia sankcjonowanego przez lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

GITD odwołując się do art. 34 i art. 32 rozporządzenia nr 165/2014 podniósł, że treść lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych za niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

W toku przeprowadzonej kontroli zostało ustalone, że wskazana przez kierującego trasa: T., B., R. wynosi 296 km. Natomiast na okazanej wykresówce wykazano jedynie 233 km, w konsekwencji kierujący nie zarejestrował 63 km przebytej drogi. Organ wskazał, że podczas kontroli wyliczono trasę przejazdu za pomocą dostępnych map. Ustalony wynik trasy w wysokości 293 km był najbardziej przyjazny kierującemu. Wobec powyższego kontrolujący we właściwy sposób potraktował brak zapisów przebytej drogi. Strona nie przedstawiła w trakcie kontroli dowodów potwierdzających odstępstwo od rejestrowania przebytej drogi. W związku z powyższym organ odwoławczy zważył, że zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie usankcjonowanego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnośnie zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy po szczegółowej analizie całości materiału dowodowego uznał, iż są one niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Strona koncentruje się na wykazaniu, że do naruszenia doszło bez jej winy, kierowca, który prowadził pojazd znajdował się w oddaleniu od przedsiębiorcy, w konsekwencji na nim spoczywał obowiązek rejestrowania czasu pracy. Dodatkowo strona koncentruje się na wykazaniu, że samo zatrzymanie pojazdu nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, wskazując dodatkowo na zdarzenie drogowe w wyniku którego uszkodzony został inny pojazd osobowy, a firma poniosła konsekwencje z OC pojazdu. Organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza zarzutów strony.

Odnośnie możliwości zastosowania przepisów egzoneracyjnych w ocenie organu odwoławczego nie zaszły okoliczności stanowiące przesłanki do ich zastosowania. W niniejszej sprawie strona nie udowodniła, iż dopełniła ciążącego na niej obowiązku i podjęła wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstawaniu naruszeń

GITD podkreślił, że przesłuchany w trakcie kontroli kierowca zeznał, że zapomniał wpisać wymaganych danych, dodatkowo kierowca przyjął mandat za naruszenia określone podczas kontroli drogowej. Organ odwoławczy zważył, że przedsiębiorca nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających istnienie okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ww. przepisów.

Odnośnie wyroku WSA w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 752/21, organ odwoławczy wskazał, że jest on nieprawomocny, organ wniósł od niego skargę kasacyjną. Ponadto wskazany wyrok dotyczy zupełnie odmiennego stanu faktycznego, od tego który miał miejsce w przedmiotowej sprawie. W sprawie o sygnaturze III SA/Łd 752/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy organy rozpoznające sprawę w sposób błędny zakwalifikowały naruszenie polegające na prowadzeniu pojazdu przez kierującego bez włożonej do drugiego slotu tachografu karty kierowcy jak naruszenie opisane w lp. 6.2.1 zał. nr 3 do u.t.d., podczas gdy w ocenie Sądu organy winny zakwalifikować to naruszenie jako lp. 6.3.19 zał. nr 3 do u.t.d. Organ wskazał, że czym innym będzie zatem np. wyjęcie karty kierowcy z tachografu w trakcie przejazdu, a czym innym będzie zupełnie celowe niewłożenie karty do tachografu, aby - jak sam wskazał kierowca - sfałszować dane, co będzie stanowiło niewłaściwą obsługę tachografu skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Organ nie zgodził się z sądem I instancji, że skoro brak było fizycznej ingerencji w tachograf, to brak jest możliwości nałożenia kary za lp. 6.2.1. Przepis ten należy rozumieć szerzej, tj. uwzględniając jego całą treść, a nie jedynie sprowadzać do sprawstwa ukierunkowanego w urządzenie rejestrujące. Przepis ten bowiem sankcjonuje także sytuacje niejako zwykłej niewłaściwej obsługi tachografu, która w konsekwencji prowadzi do nierejestrowania szerokorozumianych danych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Transportowe "T" Spółka komandytowa w T. zarzuciła

1. 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 78 k.p.a. przez uchylanie się przez organ od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. odstąpienie od przesłuchania wszystkich podmiotów, które posiadały istotną wiedzę z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (Z. N. - kierowcy pojazdu, kierowcy pojazdu osobowego oraz R. S. -przedstawiciela Spółki) przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej i w sposób oczywisty sprzecznej ze zgromadzonym materiałem dowodowym;
3. b) art. 8 k.p.a. poprzez rażąco nieobiektywne i stronnicze prowadzenie postępowania oraz rozstrzyganie wszelkich wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na niekorzyść strony;
4. c) art. 15 k.p.a. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania odwoławczego, które w rzeczywistości polegało jedynie na weryfikacji decyzji organu I instancji
5. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
6. a) lp. 6.2.1 - załącznika 3 do u.t.d. oraz art. 7a k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zakwalifikowaniu, że niezarejestrowanie części trasy stanowi czyn wskazany w lp. 6.2.1 - załącznika 3 do u.td, tj. niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, a nie czyn wskazany w lp. 6.3.19 - załącznika 3 do u.td.;
7. b) art. 92c ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 u.td. przez jego błędne niezastosowanie spowodowane brakiem uznania, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, oraz że naruszenie nie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Powyższe skutkowało wszczęciem oraz brakiem umorzenia postępowania.

Spółka wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zdaniem strony najbardziej rażącym naruszeniem są tu nieprawidłowości dotyczące ustalenia długości trasy. Skarżący w toku postępowania administracyjnego zasadnie powoływał się na istotne wątpliwości co do wskazanej w decyzji długości trasy pokonanej przez Z. N. (w szczególności w zakresie przebiegu trasy, jak i sposobu wyliczenia dystansu). Strona przedstawiła bowiem na mapie krótszą trasę o kilkadziesiąt kilometrów, poza tym pogłębiona analiza sprawy, którą zobowiązany był przeprowadzić organ nakazuje także dokonanie szczegółowych oględzin pojazdu i zweryfikowanie np. rozmiaru opon na osi napędowej. Czynnik ten w sposób decydujący wpływa na prawidłowość odczytu z tachografu. Analogicznie należy potraktować pominięty przez organy powszechnie znany fakt (art. 77 § 4 k.p.a.), że w przypadku tachografów analogowych (jak w przedmiotowej sprawie) przy odczytach mamy do czynienia z tzw. tolerancją błędu wynoszącą "+/- 4%", co w konsekwencji daje różnicę około 20 km na przejechanym odcinku. Nieuwzględnienie powyższych zastrzeżeń doprowadziło do błędnego wniosku, że kierujący nie zarejestrował ok 63 km trasy.

Skarżący zwrócił także uwagę, że w celu wykazania prawidłowości swojego stanowiska oraz należytego wyjaśnienia sprawy w toku postępowania zgłosił wniosek o przesłuchanie kierowcy oraz osoby kierującej pojazdem osobowym, która brała udział w wypadku, do którego doszło przy zatrzymaniu, jednak wniosek ten nie został uwzględniony. Bez wątpienia taki sposób prowadzenia postępowania administracyjnego nie zasługuje na aprobatę, w dodatku bezpośrednio narusza to art. 78 k.p.a.

Ponadto skarżący wskazał, że w sprawie nie doszło do jakiejkolwiek nieuprawnionej ingerencji w działanie tachografu, czy jego odłączenia, które penalizuje lp. 6.2. - załącznika 3 do u.t.d. Po drugie w postępowaniu organy nie tylko nie kwestionowały, ale poza jakimkolwiek sporem pozostawało, że tachograf w zatrzymanym pojeździe działał prawidłowo i posiadał wszelkie wymagane prawem legalizacje. Po trzecie wreszcie niewłaściwa obsługa, o której mowa w lp. 6.2.1 nie dotyczyły tachografu, ale wykresówki. W tym stanie rzeczy całe zdarzenie w ostateczności (o ile stanowi naruszenie) należało zakwalifikować jako czyn opisany w lp. 6.3.19 - załącznika 3 do u.d.t., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14.

Przedmiotem czynności wykonawczej (znamieniem strony przedmiotowej) w lp. 6.2.1 jest bowiem tachograf i jego modyfikacja lub ingerencja w urządzenie, w lp. 6.3.19 jest to natomiast wykresówka lub karta kierowcy i jej niepoprawne stosowanie. Na możliwość zakwalifikowania przedmiotowego zdarzenia jako czynu z lp. 6.3.19 - załącznika 3 do u.d.t. wskazuje również aktualne orzecznictwo, przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 13 stycznia 2021 r., III SA/G1 648/20 w bardzo zbliżonym stanie faktycznym uznał, że doszło właśnie do ww. naruszenia, a także powołany w piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Łd 752/21).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 października 2021 r. o nałożeniu na Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo - Transportowe "T" Spółkę komandytową z siedzibą w T. kary pieniężnej w wysokości 5.150 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm., dalej u.t.d.).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1. 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2. 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d.

Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.

Zaznaczyć również należy, że w świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L.2006.102.1 ze zm. z dnia 11 kwietnia 2006 r.) - dalej: rozporządzenie nr 561/2006a, które zostało powołane w zaskarżonej decyzji.

Skarżącej spółce została wymierzona kara pieniężna za:

1. - niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis – zgodnie z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - w wysokości 150 zł;
2. - niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi - zgodnie z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – w wysokości 5.000 zł.

Zarzuty skargi nie dotyczą pierwszego z ww. naruszeń, tj. niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy.

Spółka zarzuca natomiast błędną kwalifikację w zakresie naruszenia z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz braku wpływu na powstanie naruszenia, tj. naruszenie art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia 165/2014, zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.

Stosownie do art. 34 ust. 1, 2, 3 4 rozporządzenia 165/2014: Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona;

Kierowcy odpowiednio chronią wykresówki lub karty kierowcy i nie używają zabrudzonych lub uszkodzonych wykresówek lub kart kierowcy.

Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b) ppkt (ii), (iii) oraz (iv):

jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki; lub jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf.

Państwa członkowskie nie nakładają na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich czynności w trakcie oddalenia się od pojazdu. (...).

Podkreślić trzeba, że w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. karą pieniężną w wysokości 5.000 zł sankcjonuje niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

W niniejszej sprawie, jak wyżej zaznaczono, stronie skarżącej przypisano m.in. naruszenie ww. pkt 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy. Przy czym, jak wynika z ustaleń organów 3 sierpnia 2021 r. zatrzymano do kontroli drogowej w miejscowości R. zespołu pojazdów składający się z: samochodu marki Scania o nr. rej. [...] oraz naczepy marki [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował Z. N., wykonując przewóz drogowy w imieniu P.H.U.T. "T" Spółka jawna, na trasie T., B., P.. Podczas kontroli kierujący okazał wykresówkę, która nie została prawidłowo wypełniona, brakowało na niej miejsca rozpoczęcia przejazdu, imienia i nazwiska kierowcy, daty rozpoczęcia przewozu, pełnych aktywności kierującego.

Dodatkowo wskazana przez kierującego trasa T., B., R. wynosi 296 km, natomiast na okazanej wykresówce wykazano jedynie 233 km. Kierujący nie zarejestrował ok. 63 km. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr WITD.DI.P.VII0252/395/21z dnia 3 sierpnia 2021 r.

Organy stwierdziły, że podczas kontroli wyliczono trasę przejazdu za pomocą dostępnych map. Ustalony wynik trasy w wysokości 293 km był najbardziej przyjazny kierującemu. Wobec powyższego organy uznały, że kontrolujący we właściwy sposób potraktował brak zapisów przebytej drogi. Strona nie przedstawiła w trakcie kontroli dowodów potwierdzających odstępstwo od rejestrowania przebytej drogi. W związku z powyższym zasadne jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie usankcjonowanego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Natomiast strona skarżąca podnosi, że nie doszło do jakiejkolwiek nieuprawnionej ingerencji w działanie tachografu, czy jego odłączenia, które penalizuje lp. 6.2. - załącznika 3 do u.t.d. Po drugie w postępowaniu organy nie tylko nie kwestionowały, ale poza jakimkolwiek sporem pozostawało, że tachograf w zatrzymanym pojeździe działał prawidłowo i posiadał wszelkie wymagane prawem legalizacje. Po trzecie wreszcie niewłaściwa obsługa, o której mowa w lp. 6.2.1 nie dotyczyły tachografu, ale wykresówki. W tym stanie rzeczy całe zdarzenie w ostateczności (o ile stanowi naruszenie) należało zakwalifikować jako czyn opisany w lp. 6.3.19 - załącznika 3 do u.d.t., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14.

Ponadto skarżąca spółka w toku postępowania administracyjnego i w skardze poddaje w wątpliwość długość trasy pokonanej przez kierowcę i przedstawiła krótszą trasę o kilkadziesiąt kilometrów oraz wskazuje na pominięcie przez organy, że w przypadku tachografów analogowych (jak w przedmiotowej sprawie) przy odczytach mamy do czynienia z tzw. tolerancją błędu wynoszącą "+/- 4%", co w konsekwencji daje różnicę około 20 km na przejechanym odcinku.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo organ wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości 5000 zł z uwzględnieniem naruszenia przepisów o stosowaniu tachografów przez niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, tj. za naruszenie określone w lp. 6.2.1. - załącznika 3 do u.t.d.

Zdaniem Sądu, wskazać przede wszystkim należy, że ustawodawca w załączniku nr 3 w l.p. 6.2. umieścił naruszenia, które zatytułował "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf". W zakresie ww. naruszeń zostały umieszczone dwie pozycje o lp. 6.2.1. i 6.2.2., w tym l.p. 6.2.1. obejmuje przypisane stronie skarżącej przez organy naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

W tym miejscu stwierdzić należy, że w ramach naruszeń objętych tą częścią załącznika mieszczą się te, które związane są z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez to urządzenie. Chodzi tu o takie sytuacje, w których dochodzi do wadliwego działania urządzenia albo zmian, których efektem jest ingerencja w dane rejestrowane przez to urządzenie. Zatem działania muszą być skierowane do urządzenia (tachografu) i w nim powodować wadliwość działania lub niepewność danych rejestrowanych przez tachograf. Wniosek taki wypływa z treści tytułu działu opisującego naruszenia objęte l.p. 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d. (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 289/20).

W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń organu dotyczących ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Z protokołu kontroli nie wynika, że tachograf był badany w stacji kontroli pojazdów. Z protokołu przesłuchania świadka z dnia 3 sierpnia 2021 r. wynika zaś, że kierowca zeznał, iż nie wie dlaczego na wykresówce zarejestrowano tylko 233 km, a nie jak ustalili kontrolujący, że trasa przejazdu jaką pokonał to około 296 km. Ponadto kierowca zeznał, że używał tylko i wyłącznie okazanej do kontroli wykresówki oraz że wyjechał w dniu 2 sierpnia 2021 r. z T., nie pamięta, o której godzinie. Z akt sprawy nie wynika zatem, że podczas kontroli, czy w toku prowadzonego postępowania dokonano sprawdzenia tachografu w stacji kontroli pojazdów pod kątem ingerencji w urządzenie. Nie wykazano więc, że w sprawie doszło do wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf poprzez niewłaściwą obsługę lub odłączenie urządzenia, za które przewidziana została kara określona w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Jednocześnie wskazać należy, że w l.p. 6.2.1. załącznika nie mogą mieścić się te wszystkie działania, które prowadzą do rejestrowania niepełnych danych związanych z aktywnością kierowcy, ale tylko takie, które mają miejsce w związku z ingerencją w samo urządzenie potwierdzające dane.

Skoro jednak w niniejszym postępowaniu stwierdzono, że kierowca nie rejestrował całej trasy przejazdu, a więc naruszenia były, to należało także rozważyć możliwość zastosowania lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d., która nosi tytuł "Naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu". W zakresie ww. naruszeń zostały umieszczone m.in. pozycje o lp.: 6.3.5., która obejmuje naruszenie polegające na "niedopuszczalnym wyjęciu wykresówki lub karty kierowcy, mająca wpływ na rejestrację danych" i wskazuje numer 2.14 BPN oraz 6.3.19., która stanowi o "niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14" i wskazuje numer 2.13 BPN.

Przypomnień należy, o czym była mowa powyżej, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów (art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014). Nie przeprowadzono analizy danych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego i nie ustalono, czy kierowca prowadził pojazd bez włożonej karty kierowcy. Nie wiadomo, czy wykresówka w czasie zatrzymanie znajdowała się w tachografie.

Organy nie odniosły się także do podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii dotyczącej przedstawiła krótszej trasy przejazdu o kilkadziesiąt kilometrów.

Jak wyżej wyjaśniono, organ powinien zebrać i uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, następnie dokonać oceny ich mocy i wiarygodności. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy dowód został przeprowadzony przez organ z urzędu, czy też został złożony przez stronę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na zebraniu dowodów pozwalających ustalić nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy oraz na ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Organ odwoławczy zaniechał tym obowiązkom.

Przytoczone wyżej normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. Aby zatem móc przyjąć, że doszło do naruszenia wskazanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d, koniecznym było poczynienie ww. ustaleń. Ocena organu powinna zostać poczyniona na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu również twierdzeń strony. Działania podejmowane w ramach obowiązków wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mają na celu dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

W niniejszej sprawie oznaczało to obowiązek takiego procedowania, które jednoznacznie potwierdzi fakty pozwalające na przyjęcie, że zostały spełniona znamiona, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. i brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać natomiast należy, że Sąd nie podziela zarzutu skargi dotyczącego obowiązku dokonania oględzin pojazdu pod kątem badania rozmiaru opon na osi napędowej. Ponadto nieuzasadniony jest zarzut skargi, że całe zdarzenie należało zakwalifikować jako czyn opisany w lp. 6.3.19 - załącznika 3 do u.d.t., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14, z uwagi na brak ustaleń organów co do stanu faktycznego sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji uwzględnią powyższą ocenę prawną, zarówno w zakresie dostrzeżonych naruszeń przepisów postępowania, jak i wykładni przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. 1935). Na koszty postępowania złożyły się: wpis od skargi - 206 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 1800 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł. ds