Uzasadnienie
Decyzją z 22 września 2022 r. nr KO.484.87.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania H. J. od decyzji, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przez Kierownika Referatu Komunikacji, z 28 lipca 2022 r. znak DRK.5410.6.180.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, sprawującego funkcję starosty, o zbyciu pojazdu marki Ford Focus, nr rej. [...], w terminie nieprzekraczającym 30 dni, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO ustaliło, że decyzją z 28 lipca 2022 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 104 oraz art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4 i ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.), dalej: ustawa lub u.p.r.d., nałożył na H. J., będącego właścicielem pojazdu marki Ford Focus, karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia właściwego organu o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wskazując na zasadnicze motywy podjętego rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził, że 16 lutego 2021 r. H. J. zbył zarejestrowany pojazd marki Ford Focus nr VIN [...], nr rej. [...]. Na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. strona miała obowiązek zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni, tj. do 18 marca 2021 r. Obowiązku tego w wymaganym terminie nie dopełniła.
W myśl art. 140mb pkt 2 ustawy kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zgodnie zaś z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
Na podstawie powyższych przepisów organ stwierdził, iż strona powinna się wywiązać do 18 marca 2021 r. z ciążącego na niej obowiązku. Wobec powyższego 6 lipca 2021 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ww. naruszenia, o czym pisemnie powiadomił stronę. Umożliwiło to stronie wzięcie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.
Zdaniem organu odwoławczego art. 140mb u.p.r.d. nie daje organowi administracyjnemu możliwości wydania decyzji uznaniowej, obligując go do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, w sytuacji gdy strona nie wywiąże się z nałożonego na nią obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy. Nieznajomość prawa nie może stanowić podstawy do nienakładania kary, zwłaszcza że obowiązek zgłoszenia zbycia pojazdu istnieje od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 1 stycznia 1998 r. Zatem nie jest przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem. Samo sankcjonowanie jest dopiero wynikiem nowelizacji u.p.r.d. wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 stycznia 2020 r.
Organ wskazał, iż określając wysokość kary zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 ustawy, tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia prawa.
Organ stwierdził, iż strona od 19 marca 2021 r. do dnia złożenia stosownego zawiadomienia, tj. 22 marca 2021 r., pozostawała w stanie niezgodności z przepisami prawa, polegającej na niezawiadomieniu o zbyciu pojazdu. Badając powtarzalność naruszenia organ stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie, tj. od 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia wejścia w życie art. 140mb pkt 2 do dnia wydania przedmiotowej decyzji. Ponadto uznał, iż strona w związku z niezgłoszeniem w ustawowym terminie zbycia pojazdu, którego była właścicielem, nie uzyskała żadnych korzyści finansowych. Organ wskazał także, iż rozpatrując sprawę rozważył przesłanki wynikające z art. 189f k.p.a., uzasadniające możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu strony. Przepis art. 189f § 1 k.p.a. przewiduje konieczność spełnienia w sposób łączny dwóch warunków, tj. waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musi zaprzestać naruszenia prawa.
W ocenie organu w sprawie nie mamy do czynienia z zaprzestaniem naruszenia prawa, gdyż złożenie przez stronę zawiadomienia o zbyciu pojazdu po ustawowo określonym terminie trudno określić mianem zaprzestania naruszania prawa, a zatem jedna z przesłanek koniecznych do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie występuje. Organ stwierdził także, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest również podstaw do uznania, że wystąpiło znikome naruszenie prawa. Analizując spełnienie powyższej przesłanki, wzięto pod uwagę dwa aspekty, tj. czas naruszenia prawa oraz wpływu tego naruszenia na poszanowanie prawa. Jak wskazał organ, strona miała obowiązek zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, którego jest właścicielem. Obowiązek ten wynika wprost z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy, zaś kara pieniężna nakładana w razie uchybienia temu obowiązkowi ma wyraźną podstawę prawną w art. 140mb pkt 2 ustawy.
Zatem w świetle obowiązku strony nie można uznać, że działanie sprzeczne z regulacją prawną, wynikającą z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., jest naruszeniem tego przepisu, którego waga jest znikoma. Sama możliwość nałożenia kary pieniężnej przez organ jest na tyle istotna, że ustawodawca usankcjonował karę pieniężną za niedostosowanie działania do przepisów prawa, umożliwiając jednak organowi luz decyzyjny w sytuacji ustalenia wysokości kary. Natomiast odnosząc się do oceny poszanowania prawa, organ uznał, iż to na stronie spoczywa obowiązek znajomości przepisów prawa. Tym bardziej, iż przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu został wprowadzony art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Zatem nie jest przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem. Samo sankcjonowanie jest natomiast wynikiem nowelizacji ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 stycznia 2020 r. Organ uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł.
Decyzję tę zaskarżył H. J., wnosząc o jej zmianę. W odwołaniu skarżący podniósł, że po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie niezgłoszenia sprzedaży auta udał się do wydziału komunikacji w celu wyjaśnienia sytuacji. Zaznaczył, że w tym czasie były wyznaczane terminy do wydziału komunikacji w związku z pandemią COVID-19, a on sam w lutym 2021 r. zachorował na COVID-19. Skarżący wskazał, że ma małą emeryturę i jest leczony w poradni onkologicznej na raka czerniaka złośliwego, co generuje koszty leczenia, które stanowią dla niego znaczne obciążenie. Zdaniem skarżącego czterodniowe uchybienie terminu powinno zakończyć się jedynie jego pouczeniem.
Przekazując odwołanie wraz z aktami sprawy do SKO, organ I instancji, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a., podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do odwołania, w którym H. J. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, organ I instancji wyjaśnił, że przedstawione zarzuty są ogólnikowe, bowiem skarżący nadal nie wskazał i nie udokumentował precyzyjnie dat, kiedy to - jak twierdzi - pozostawał w stanie choroby. Organ zauważył, że H. J. podniósł, iż chorobę przebył w lutym 2021 r., natomiast termin na złożenie przedmiotowego wniosku obowiązywał od 16 lutego 2021 r. do 18 marca 2021 r. Gdyby strona w tym czasie podjęła próbę kontaktu telefonicznego lub za pośrednictwem, np. wyznaczonego pełnomocnika z organem, zapewne zostałaby poinstruowana o możliwie najszybszym i najprostszym sposobie złożenia przedmiotowego zawiadomienia. Organ zaznaczył, iż zgłoszenie zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu nie wymagało i nadal nie wymaga osobistego stawiennictwa mieszkańca w siedzibie urzędu.
Ponadto w minionym okresie zarówno strona (jak i pozostali petenci), nie była pozostawiona bez możliwości załatwienia swojej sprawy. Przy drzwiach wejściowych do urzędu została usytuowana specjalna skrzynka podawcza, do której można było składać wnioski w każdej sprawie urzędowej bez konieczności bezpośredniego kontaktu z pracownikami urzędu. W ocenie organu I instancji gdyby strona podjęła próbę złożenia wniosku - zawiadomienia o zbyciu z początkiem przysługującego jej okresu, jego realizacja przez organ zostałaby dokonana niezwłocznie, nie przekraczając ustawowego terminu. Organ wskazał także, że wydanie decyzji o nałożeniu na H. J. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, którego był właścicielem miało charakter obligatoryjny, gdyż organ, w przypadku zaistniałych przesłanek, ma bezwzględny obowiązek wydania decyzji o określonej treści bez badania przesłanek mających wpływ na nieterminowe, lub w ogóle na brak, zgłoszenia organowi okoliczności nabycia lub zbycia pojazdu, a skutkujących wymierzeniem kary pieniężnej. Zatem wyjaśnienia strony, zawarte w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.
SKO wyjaśniło, że kwestie obowiązków właścicieli pojazdów związanych z przeniesieniem własności pojazdów reguluje art. 78 ustawy, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast zgodnie z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., dodanym przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1579 ze zm.) i obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Tryb nałożenia kary pieniężnej, o której mowa wyżej, reguluje art. 140n ustawy. Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (art. 140n ust. 1 ustawy).
Kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb nakłada starosta (art. 140n ust. 2a ustawy). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 ustawy).
SKO nie miało wątpliwości, iż przywołane powyżej przepisy mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Wprowadzone instrumenty prawne przyczynią się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym.
Z art. 140n ust. 2a ustawy wynika, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Oznacza to, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ administracyjny jest zobligowany nałożyć na obywatela, w drodze decyzji administracyjnej, określony w przepisie obowiązek (karę pieniężną). Zarówno treść tego obowiązku, jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, albowiem elementy te również wynikają z treści danej normy prawnej. Zatem istota związanego charakteru decyzji administracyjnej polega na tym, że norma prawna określa sytuację faktyczną i prawną, w której powinna zapaść decyzja oraz determinuje treść takiej decyzji.
Natomiast, ustalając wysokość kary pieniężnej, starosta zobowiązany jest do uwzględnienia zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż 16 lutego 2021 r. H. J. zbył zarejestrowany pojazd marki Ford Focus nr VIN [...], nr rej. [...]. Skoro zatem skarżący zbył wyżej wskazany pojazd 16 lutego 2021 r., to obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zbyciu w terminie 30 dni upłynął 18 marca 2021 r. Stosowne zawiadomienie skarżący złożył 22 marca 2021 r., a więc niewątpliwie z naruszeniem ustawowego terminu. Przy czym termin na zawiadomienie organu o zbyciu lub nabyciu pojazdu jest terminem prawa materialnego, a więc nieprzywracalnym.
Zdaniem SKO, w tych okolicznościach nałożenie kary pieniężnej w omawianym trybie jest zatem uzasadnione. Organ dodał, iż w sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję. Decyzja ta ma charakter związany. Oznacza to, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ administracyjny jest zobligowany nałożyć na obywatela, w drodze decyzji administracyjnej, określony w przepisie obowiązek (karę pieniężną), a więc w tym zakresie organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego. Natomiast luz decyzyjny pojawia się w sytuacji ustalania wysokości kary. Ustawa nakazuje bowiem wziąć pod uwagę w tym zakresie powtarzalności naruszeń, zakres naruszenia oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
Ponadto, rozpatrując sprawę organ I instancji odniósł się do możliwości zastosowania w sprawie przepisów działu IVA k.p.a., regulującego zasady wymierzania administracyjnej kary pieniężnej oraz udzielania ulg w ich wykonaniu. Organ wyjaśnił, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., uprawniające organ administracji publicznej do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Organ trafnie uznał bowiem, iż waga naruszenia prawa nie jest znikoma, a ponadto nie można uznać, iż strona postępowania zaprzestała naruszenia prawa. Jednak gdyby przyjąć, że złożenie po terminie zawiadomienia stanowi o zaprzestaniu naruszenia (bo choć nieterminowo, to jednak obowiązek został spełniony), to i tak nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu, ponieważ przepis zawiera warunek łączny, tj. równocześnie waga naruszenia prawa musi być znikoma, a tak nie jest w niniejszej sprawie.
Ponadto organ wskazał, iż badając powtarzalność naruszenia stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie, tj. od 1 stycznia 2020 r. do dnia wydania przedmiotowej decyzji.
Organ I instancji nie analizował przesłanek z art. 189f § 2 k.p.a., ale nie miało to wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Skoro jednak skarżący złożył zawiadomienie, jakkolwiek z opóźnieniem, to nie było potrzeby wyznaczania mu terminu do przedstawienia dowodów, o których mowa w tym przepisie. Wobec więc tego, że organ nie wydał postanowienia w trybie art. 189f § 2 k.p.a., to nie było konieczności analizowania sprawy przez pryzmat art. 189f § 3 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
W niniejszej sprawie organ I instancji wymierzył skarżącemu karę w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Skoro tak, to kryteria wymiaru kary w omawianym trybie nie miały istotnego znaczenia.
Odnosząc się zaś do odwołania, SKO wskazało, że przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu został wprowadzony art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Zatem nie jest przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem, a nieznajomość prawa nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Samo sankcjonowanie jest natomiast wynikiem nowelizacji u.p.r.d., wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Ponadto w ocenie SKO przebyta choroba COVID-19 nie mogła być przeszkodą w wypełnieniu ciążącego na nim obowiązku, w sytuacji gdy skarżący mógł skorzystać z instytucji pełnomocnika, który załatwia w imieniu strony sprawę, w jeśli strona nie może uczynić tego osobiście. Strona lub pełnomocnik strony mogli też zgłosić zbycie pojazdu w formie elektronicznej, listownej, a także złożyć dokumenty do kancelarii organu.
Mając na uwadze okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu, tzn. "mam małą emeryturę, jestem leczony w poradni onkologicznej (...), co generuje koszty leczenia, dlatego każdy grosza dla mnie jest ważny", SKO wskazało, że zgodnie z art. 140n ust. 6 ustawy do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Ordynacja podatkowa w dziale III rozdziale 7a reguluje kwestie dotyczące ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Jednakże kwestia ewentualnego odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty, umorzenia, na wniosek strony, administracyjnej kary pieniężnej, stanowić może przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.
W skardze na powyższą decyzję SKO H. J. wskazał, że decyzja ta jest tendencyjna i nie uwzględnia żadnych przedstawionych przez skarżącego faktów, które umożliwiłyby zakończenie sprawy pouczeniem w imię sprawiedliwości społecznej. Ponadto skarżący wskazał, że jest to jego pierwsze tego typu wykroczenie, które miało znikomą szkodliwość (4 dni opóźnienia), z tego tytułu nie odniósł żadnej korzyści finansowej, a do tego zaprzestał naruszenia prawa. Skarżący podniósł również, że nie mógł w innym terminie dokonać zawiadomienia o zbyciu pojazdu, gdyż termin wyznaczył mu Wydział Komunikacji Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego (skarżący nie posiada mediów). Skarżący stwierdził, że brał udział w postępowaniu przed organem I instancji. Skarżący był po COVID-19 i operacji kręgosłupa (może dosłać całą dokumentację medyczną).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Łd 161/22, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.
W piśmie procesowym z 23 stycznia 2023 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), dalej ustawa COVID-19, zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie, z uwagi na zagrożenie epidemiczne, zarządzeniem z 4 stycznia 2023 r. wyznaczono termin rozprawy zdalnej zawiadamiając o tym strony.
Następnie, w związku z oświadczenie skarżącego co do braku możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 25 stycznia 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji, sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO z 22 września 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 28 lipca 2022 r. naruszają przepisy postępowania, w stopniu który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na skarżącego została nałożona kara administracyjna z art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), dalej p.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organy całkowicie jednak zignorowały instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3, w przypadku o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego rzeczonego terminu, organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżący w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu – pandemia COVID-19 czy leczenie w poradni onkologicznej. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które – choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 i art. 189f § 1-3 k.p.a.) – sprowadzają się w istocie do potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f k.p.a.). Pierwszeństwo powinno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku, rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 p.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
eg