Uzasadnienie
W dniu 1 lipca 2011 roku R.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] (Nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu 12 sierpnia 2011 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku uiszczając jednocześnie opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem.
Następnie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyroku, formułując jednocześnie wniosek o przyznanie prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając następnie – po wezwaniu Sądu - wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi gospodarstwo rolne, którego – jak wskazał – od kilku lat przynosi straty w związku z klęskami żywiołowymi. Wskazał na swoje wydatki w gospodarstwie domowym: żywność - ok. 1.000 zł, rachunki za media – ok. 1.500 zł, splata kredytów – ok. 1.000 zł. Wyjaśnił także, że zaciągnął kredyt na kwotę 80.000 zł związany z prowadzoną działalnością rolniczą.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną H.K., źródłem utrzymania rodziny są jego dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1.700 zł, emerytura – 724 zł oraz diety z tytułu pełnienia funkcji społecznego członka zarządu – ok. 1.320 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 18 ha. Nie posiada oszczędności.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. Referendarz Sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, iż nie zgadza się z argumentacją zawartą w postanowieniu z dnia 14 marca 2012 r. Podkreślił, iż jego wpływy z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego są dochodami nieregularnymi i trudnymi do zaplanowania w czasie. Ponadto zmuszony jest do spłat wysokich zobowiązań kredytowych, wynikających z faktu poniesienia przez skarżącego znacznych strat na skutek klęsk żywiołowych (pożarów), w których zniszczeniu uległy maszyny i budynki gospodarcze. Zaznaczył również, że wysokość zobowiązań i obrotów z tytułu prowadzonej działalności nie może obiektywnie traktować o sytuacji majątkowej skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Wniosek jest niezasadny.
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przede wszystkim zauważyć należy, że z przedstawionego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody w kwocie 3.744 zł.
W ocenie Sądu, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie Sądu, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego (na tym etapie postępowania), kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie takie koszty ponieść. W szczególności, iż koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą w praktyce wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł i ewentualnie innych przyszłych kosztów, rozłożonych w czasie.
Odnosząc się do ponoszonych przez skarżącego wydatków związanych z regulowaniem zobowiązań wobec instytucji bankowych należy stwierdzić, że nie można ich uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi. Zaakcentować należy, iż zobowiązania kredytowe (niezależnie od tego z jakich powodów je zaciągnięto) należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych wnioskodawcy, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06). Trudno jest zatem przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i przerzucić obowiązek ponoszenia kosztów sądowych na budżet Państwa, w przypadku, gdy reguluje on inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym.
Prowadziłoby to w istocie do zaakceptowania sytuacji, w której skarżący przedkłada spłatę zobowiązań kredytowych nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które sam zainicjował.
Reasumując, wszystkie przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których zapłaty zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący dysponując wraz z żoną stałymi dochodami, jest więc w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na tym etapie ograniczają się do opłacenia kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.