Uzasadnienie
III SA/Łd 821/17
W wyniku kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie "A. " s.c..J.F., I.F. - [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15. 000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło:
l skrócenie dziennego czasu odpoczynku;
- 2. niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie;
- 3. naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę;
- 4. naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego;
- 5. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień.
Strona pismem z dnia 15 lutego 2017 r. wniosła od ww. decyzji odwołanie. Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.
Strona pismem z dnia 24 lipca 2017 r. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając:
- 1. naruszenie art. 7, art. 77 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. póz. 1257, dalej kpa) polegające na nie zgromadzeniu w trakcie prowadzonego postępowania pełnego materiału dowodowego poprzez zaniechanie przeprowadzenia istotnych dla sprawy czynności dowodowych oraz bezzasadne przeniesienie ciężaru dowodowego na stronę;
- 2. naruszenie art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego polegające na nałożeniu kary pieniężnej za nieokazanie danych cyfrowych z karty kierowcy G.L. oraz danych pobranych z tachografu cyfrowego pojazdu o nr. rej. [...], pomimo posiadania przez organ wiedzy, że kierowca w okresie objętym kontrolą był pracownikiem innego przedsiębiorcy, a pojazd znajdował się w tym czasie w dyspozycji innego podmiotu, który zgłosił go do własnej licencji, czym naruszono także zasadę zawartą w art. 77 § 4 kpa;
- 3. naruszenie art. 107 § 3 kpa polegające na tym, iż konstrukcja uzasadnienia faktycznego oparta jest o niekompletny materiał dowodowy, który wskutek zaniechania przeprowadzenia podstawowych czynności dowodowych nie reprezentuje rzeczywistego stanu faktycznego, a nałożona na stronę kara pieniężna w znacznej mierze wynika z faktu, iż organ nie otrzymał od strony dokumentów na poparcie okoliczności, które znane były organowi z urzędu.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego poddana została decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w której organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych a także decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r nr [...] w której organ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15. 000 zł.
W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w trakcie czynności kontrolnych trwających w okresie od 7 lipca 2016 r. do 20 września 2016 r. skarżący przekazał organowi I instancji dokumenty świadczące o rozmiarze zatrudnienia w okresie objętym kontrolą: wykaz pracowników zatrudnionych w spółce "A." z podaniem daty zatrudnienia, oraz kopie umów o pracę. Do kontroli okazano również dane cyfrowe oraz wykresówki zatrudnionych kierowców, jak również dane cyfrowe pobrane z pamięci tachografów zainstalowanych. Między innymi do kontroli okazano plik cyfrowy pobrany z pojazdu o nr rej [...], który do stycznia 2016 r. wykorzystywany był przez spółkę "A.".
Jednocześnie przekazano organowi umowę wypożyczenia pojazdu o nr rej. [...] firmie Usługi Transportowe J.F. z dniem 10 stycznia 2016 r. Na podstawie analizy danych cyfrowych pobranych z w/w pojazdu organ uznał, że w dniach 11.01.2016 r., 14.01.2016 r, 17.02.2017 r., 23.02.2016 r, 10.03.2016 r. i 17.03.2016 r. pojazd prowadzony był przez kierowcę G.L., który nie został uwzględniony w wykazie pracowników oraz którego umowy o pracę nie okazano podczas kontroli. Organ zwrócił się do skarżącego pismem z dnia 26.08.2016 r. o okazanie między innymi danych cyfrowych, wykresówek, umowy o pracę, ewidencji czasu pracy G.L. za okres od 1.01.2016 r. do 31.03.2016 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił pismem z dnia 2.09.2016 r., a następnie kolejnym z dnia 18.10.2016 r. że zgodnie z treścią przekazanej organowi umowy najmu pojazdu [...], pojazd ten od 11.01.2016 r. realizował przewozy drogowe na rzecz innego podmiotu gospodarczego tj. Usługi Transportowe J.F. z siedzibą T. ul. B. 28. Wyjaśnił również, że kierowca G.L. nie został uwzględniony w wykazie kierowców spółki "A.", ponieważ nie był jej pracownikiem i nie realizował w okresie objętym kontrolą przewozów w jej imieniu.
Pomimo dwukrotnie tak złożonego oświadczenia organ I instancji uznał, że za nieokazanie danych cyfrowych G.L. odpowiedzialna jest spółka "A.". W uzasadnieniu WTD podkreślił, że kontrolowany nie okazał żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska. Organ odwoławczy przychylając się do opinii [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stwierdził że o fakcie wykonywania przez G.L. przewozów drogowych na rzecz spółki "A." pojazdem o nr rej. [...] świadczy fakt uiszczania przez spółkę opłaty ViaToll za przejazd tego pojazdu po drogach krajowych, jednocześnie organ odwoławczy w tym samym akapicie uzasadnienia decyzji przyznał, że pojazd został zgłoszony do licencji udzielonej firmie Usługi Transportowe J.F., czyli najemcy pojazdu.
W ocenie Sądu oba stwierdzenia pozostają we wzajemnej sprzeczności. Organ nie wyjaśnia w treści decyzji dlaczego fakt uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych jest w jego ocenie dowodem bardziej wiarygodnym, niż fakt zgłoszenia pojazdu do licencji konkretnego podmiotu. Argument ponoszenia opłat przez kontrolowaną spółkę za przejazd pojazdu, którym G.L. wykonywał przewozy w ramach zatrudnienia u innego przedsiębiorcy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem, z jakiego okresu pochodzą dane na temat uiszczania przez kontrolowaną spółkę opłat za przejazd pojazdu po drogach krajowych. W tej sytuacji argumentacja organu pozostaje w kategorii domysłu niepopartego żadnym materiałem dowodowym.
Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że pojazd o nr rej. [...] wynajęty został na podstawie okazanej organowi umowy cywilno-prawnej. Co do zasady warunki takich umów określane zostają przez strony. Są one dowolne i są dopuszczalne o ile mieszczą się w granicach obowiązującego prawa. W treści §5 umowy najmu pojazdu strony ustaliły: "Wynajmujący (spółka "A.") ponosi nakłady z przystosowaniem pojazdu do ruchu (opłaty stałe i zmienne) typu: ubezpieczenie OC, przegląd techniczny, legalizacja tachografu, podatek od środków transportu, opłaty drogowe,"
Z powyższego zapisu wynika, że strony umowy zgodnie ustaliły, że opłaty za przejazd ponosi spółka "A.". Nie zmienia to jednak faktu, że użytkownikiem pojazdu [...] była firma Usługi Transportowe J.F.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że przedstawiona przez skarżących umowa najmu pojazdu zawarta została dla pozoru. Nie wskazuje na to żaden dowód, a twierdzenie organu nie zostało w żaden sposób zweryfikowane. Dlatego też teza powyższa jest nieuprawniona. Odosobniony dowód ponoszenia opłaty drogowej przez kontrolowanego nie może świadczyć o tym, że to on realizował przewozy drogowe pojazdem o nr rej. [...].
W ocenie Sądu jako wiarygodny dowód wykorzystywania pojazdu do prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej uznać należy fakt zgłoszenia pojazdu do posiadanej przez przedsiębiorcę licencji na wykonywanie transportu drogowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, czego organ nie kwestionuje, że pojazd [...], gdzie w okresie 11..01.2016 r. -17.03.2016 r. zarejestrowano dane cyfrowe G.L. zgłoszony został do licencji udzielonej przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Transportowe J.F., a nie spółce "A.".
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy argumentuje, iż pełnomocnik strony postępowania "...nie przedstawił dowodów np. w postaci faktur, że przewozy były wykonywane wyłącznie w imieniu J.F...."
Argument powyższy uznać należy za niezasadny z uwagi na fakt oczekiwania przedstawienia przez kontrolowaną spółkę "A." okazania dokumentów księgowych w postaci faktur, co do których spółka nie była ani uprawniona ani zobowiązana, gdyż nie była właścicielem tych dokumentów.
W ten sposób organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i 77 § l k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zamiast zwrócić się z wezwaniem do firmy Usługi Transportowe J.F. o okazanie dokumentów księgowych świadczących o wykonywaniu przewozów pojazdem wynajętym, organ przerzucił ciężar dowodu na kontrolowanego.
Okoliczności powyższe świadczą o całkowitej dowolności organu w zakresie doboru środków dowodowych i niekierowaniu się zasadą dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego wynikiem było naruszenie podstawowych zasad k.p.a., co doprowadziło do pozornego uzasadnienia kary pieniężnej za nieokazanie danych cyfrowych kierowcy G.L. i danych cyfrowych z pojazdu o nr rej. [...].
Ponadto organ nie odniósł się do zarzutów strony skarżącej dotyczących przeprowadzenia kontroli firmy Usługi Transportowe J.F.
Strona skarżąca podniosła, że w wyniku powyższych uchybień organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W sprawie doszło bowiem do nieuwzględnienia treści art. 77 § 4 k.p.a. zgodnie z którym fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Otóż w dniu 22.11.2016 r., czyli na 2 miesiące przed wydaniem decyzji o nałożeniu na spółkę "A." kary pieniężnej, ten sam organ ([...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego) rozpoczął kontrolę firmy Usługi Transportowe J.F. Przedsiębiorca zgłosił do kontroli (okazując stosowną umowę o pracę) kierowcę G.L. oraz pojazd [...] i przekazując wymagane dane cyfrowe.
W ocenie kontrolowanej spółki "A." okoliczność wszczęcia kontroli wobec podmiotu, który zatrudniał G.L. i wykorzystywał na podstawie umowy najmu pojazd [...] byłoby wystarczające aby spółka zwolniona została z odpowiedzialności za nieokazanie danych cyfrowych. Tymczasem organ prowadząc równolegle postępowania w stosunku do obu podmiotów uznał, że G.L. wykonywał przewozy pojazdem [...] zarówno w imieniu spółki "A.’, jak i w imieniu firmy Usługi Transportowe J.F. Co więcej te same dane o okresach aktywności kierowcy G.L. i pojazdu [...] organ przypisał do obu kontrolowanych firm.
W ocenie Sądu organ dopuścił się uchybienia polegającego na żądaniu okazania przez spółkę "A." dokumentów świadczących o niewykonywaniu w jej imieniu przewozów drogowych przez G.L. pojazdem [...], a jednocześnie dysponując dowodami zgromadzonymi w równoległym postępowaniu świadczącym o tym, że w kontrolowanym okresie zarówno pojazd jak i kierowca pozostawali w dyspozycji innego podmiotu.
Przedstawiony przez organy sposób rozumowania przyjęty w trakcie oceny materiału dowodowego z góry zakłada złą wolę skarżących zmierzającą do ukrycia naruszeń. Skarżący twierdzą, że nie okazując danych G.L. oraz danych z pojazdu [...]spółka nie miała co ukryć. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w stosunku do firmy Usługi Transportowe J.F., gdzie okazano dane cyfrowe kierowcy w okresie 1.01.2016 -31.03.2016 nie stwierdzono żadnych naruszeń. W zakresie oceny okazanych przez kontrolowanego dokumentów w szczególności umowy najmu pojazdu [...] organ bez żadnego dowodu podważa prawo podmiotów gospodarczych do dowolnego kreowania umów cywilno-prawnych, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził ze zasadne jest zarzucenie naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
bg