Uzasadnienie
Pan P. J. wystąpił w dniu 26 kwietnia 2004 r. do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o wymeldowanie żony J. J. wraz z małoletnimi dziećmi S. i W. z lokalu nr 37 położonego w Ł. przy ul. A 3.
Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o wymeldowaniu Pani J. J. wraz z córkami S. i W. z pobytu stałego w Ł. w lokalu nr 37 przy ul. A 3. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono okoliczność nieprzebywania J. J. od około jednego roku w miejscu zameldowania. Od tego czasu przebywa ona w innym lokalu, gdzie zlokalizowała swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższe fakty potwierdza przeprowadzona kontrola meldunkowa, jak i sama zainteresowana w oświadczeniu złożonym przed organem orzekającym w dniu 4 maja 2004 r. W oświadczeniu potwierdza fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu oraz że nie zamierza do niego powrócić a także skorzystać z przysługujących jej środków prawnych w niniejszym postępowaniu.
Pani J. J. odwołała się od decyzji do Wojewody [...]. W swym odwołaniu podniosła, iż opuściła we wrześniu 2003 r. wraz z dziećmi miejsce zameldowania z uwagi na przemoc w rodzinie. Obecnie toczy się proces rozwodowy, w którym rozpoznawana będzie kwestia eksmisji z przedmiotowego lokalu. Przeciwko mężowi prowadzone jest postępowanie karne.
Wojewoda [...] decyzja nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżona decyzję i odmówił wymeldowania Pani J. J. z córkami S. i W. z pobytu stałego w Ł. przy ul. A 3 m.
37. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono: Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Decydujące znaczenie ma zatem ocena przesłanki "opuszczenia lokalu".
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. J. wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal i w nim nie przebywa. W toku postępowania odwoławczego Pani J. podniosła okoliczność, iż zmuszona została do opuszczenia miejsca zameldowania, gdyż wspólne zamieszkiwanie z mężem w lokalu stwarzało zagrożenia dla życia i zdrowia jej oraz dzieci. Poinformowała, iż obecnie przeciwko mężowi toczy się postępowanie karne w sprawie o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad nią. Zeznała, że czasowo opuściła lokal przy ul. A 3 m. 37 w Ł. Dąży do eksmisji męża z przedmiotowego lokalu, chce do lokalu powrócić i w nim zamieszkać po zakończeniu sprawy rozwodowej.
Organ odwoławczy stwierdził, iż nie każde opuszczenie miejsca pobytu stałego uzasadnia wymeldowanie z lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu ma miejsce tylko wtedy, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i definitywny. Natomiast o dobrowolności opuszczenia lokalu można mówić jedynie wówczas, gdy wynika ono z własnej woli danej osoby, a nie z powodu bezprawnych działań innych osób. Nie jest zatem dobrowolnym opuszczenie lokalu, do którego dana osoba została zmuszona zachowaniem innej osoby.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wydaje się potwierdzać okoliczności, na które powołuje się J. J. w odwołaniu.
Jak wynika z zawiadomienia otrzymanego w toku postępowania odwoławczego z Sądu Rejonowego dla Ł. W. [...] Wydziału Grodzkiego z dnia19 lipca 2004 r. (sygn. akt: [...]) Pan P. J. jest oskarżony o to, że w okresie od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoja żoną J. J., to jest o czyn z art. 207 § 1 kk. Powyższe oznacza, że obecnie nie ma dostatecznych podstaw, aby przyjąć, że Pani J. J. wraz z dziećmi dobrowolnie i z własnej woli opuściła mieszkanie nie dokonując wymeldowania.
Pan P. J. w dniu 30 sierpnia 2004 r. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając jej uchylenia. Zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz jednostronną ocenę dowodów przedstawionych w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ II instancji dał wiarę żonie skarżącego i błędnie przyjął, iż została zmuszona do opuszczenia miejsca zameldowania, gdyż wspólne zamieszkiwanie z mężem stwarzało zagrożenie dla życia i zdrowia jej oraz dzieci. Nie uznał kontroli meldunkowej przeprowadzonej z inicjatywy organu orzekającego w I instancji oraz ustaleń, że J. J. przebywała w tym czasie w innym lokalu, gdzie ześrodkowała swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste. Organ odwoławczy oparł swoje orzeczenie jedynie na podstawie twierdzeń zainteresowanej w sprawie. Dowodem na stan obawy o życie i zdrowie, który jakoby towarzyszył wyprowadzce Pani J. J. ma być fakt toczącego się postępowania karnego przeciwko skarżącemu o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną.
Prowadzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z popełnieniem czynu zabronionego. Nie może być dowodem w sprawie pozew rozwodowy złożony przez J. J. Okoliczności przytoczone w pozwie nie są jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu i mogą zostać zweryfikowane.
Nie jest prawdą, że skarżący znęcał się nad rodziną i to jego zachowanie doprowadziło do wyprowadzenia się żony z przedmiotowego lokalu.
Jednostronne rozpatrzenie sprawy wypaczyło jej rzeczywisty obraz. To pani J. dobrowolnie, zabierają z domu córki, opuściła miejsce stałego pobytu bez wymeldowania. Spełnione zostały zatem przesłanki do wymeldowania jej wraz z dziećmi na podstawie decyzji administracyjnej.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Skarżący podczas rozprawy sądowej oświadczył, iż sprawa rozwodowa została zakończona orzeczeniem jego rozwodu z J. J. Sąd nie orzekł o winie małżonków za rozkład pożycia oraz o kwestiach dotyczących mieszkania. Ponadto Sąd Rejonowy w Ł. Wydział Grodzki oczyścił skarżącego z zarzutów dotyczących znęcania się nad rodziną.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270, zm. Dz. Z 2004 nr 162 poz. 1692) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Organ administracji II instancji rozpoznając odwołanie naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa.
Wojewoda w zaskarżonej decyzji przyjął, iż Pani J. J nie wyprowadziła się dobrowolnie z przedmiotowego lokalu. Rozstrzygnięcie swe oparł na oświadczeniu uczestniczki postępowania J. J., złożonym w trakcie postępowania odwoławczego. Uznał za wiarygodne jej stanowisko, iż przyczyną opuszczenia mieszkania było naganne zachowanie skarżącego. Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary zeznaniom P. J., iż w jego rodzinie nie było przemocy, zaś żona wyprowadziła się dobrowolnie do innego mężczyzny.
Ponadto organ nie próbował ustalić co było przyczyną złożenia przez uczestniczkę odmiennych oświadczeń przed organami I i II instancji.
Składając w dniu 4 maja 2004 r. oświadczenie w Urzędzie Miasta Ł. stwierdziła, że nie zamierza wrócić do mieszkania przy ul. A, ani korzystać z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Tymczasem w trakcie postępowania odwoławczego, w oświadczeniu z dnia 6 lipca 2004 r. zmieniła swoje stanowisko oświadczając, że opuściła lokal pod przymusem i po rozwodzie zamierza do niego wrócić.
Organ przyjął jako okoliczność niekorzystną dla skarżącego prowadzenie przeciwko niemu postępowania karnego o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad żoną.
Jak wynika z oświadczenia P. J., złożonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, postępowanie w powyższej sprawie karnej zakończone zostało wyrokiem uniewinniającego skarżącego.
Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 kpa organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył powyższe przepisy.
Nie podjął wszystkich niezbędnych działań umożliwiających prawidłowe ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, jakie były rzeczywiste przyczyny opuszczenia mieszkania przez J. J. Jeżeli skarżący faktycznie został oczyszczony z zarzutu znęcania się nad żoną, to wydaje się prawdopodobne, że przyczyna opuszczenia lokalu przez J. J. była inna niż przedstawiona w jej oświadczeniu z dnia 6 lipca 2004 r.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżona decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wyżej wymienionej ustawy.
Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę przesłucha skarżącego i uczestniczkę J. J. na okoliczność faktycznej przyczyny opuszczenia przez nią lokalu nr 37 przy ul. A 3 w Ł. Ustali także, czy uczestniczka ma zamiar wrócić do przedmiotowego lokalu.
Organ ponadto uzupełni materiał dowodowy o orzeczenie Sądu wydane w sprawie karnej, w której P. J. był oskarżony o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad J. J.