Wyrok WSA w Łodzi z 17 lutego 2021 r., III SA/Łd 892/20

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. C. w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjne (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej k.p.a.), art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 24 ust. 1, art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312, zwanej dalej Ustawą), art. 59, art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013), art. 2 ust. 1 pkt 23, art. 19a ust. 1, art. 23 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014), art. 40 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że M. C. w dniu [...] złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej.

W dniach od 4 grudnia 2019 r. do 11 grudnia 2019 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, z której następnie sporządzono raport.

W dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy której przyznał M.C.:

Jednolitą Płatność Obszarową - 2019 w wysokości 9809,44 zł - wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 316,67 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowanie współczynnika korygującego;
Płatność za zazielenienie - 2019 w wysokości 6741,36 zł; wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 54,75 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
Płatność redystrybucyjną - 2019 w wysokości 3296,85 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 119,73 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowanie współczynnika korygującego;
kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 155,07 zł.

W dniu 6 maja 2020 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że termin został zachowany zgodnie z regulacją z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.568).

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

Przytaczając treść art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 24 ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 ustawy organ odwoławczy wyjaśnił, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym, co istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli maksymalny kwalifikowany obszar, w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Działki rolne zgłaszane przez rolników do płatności w składanych wnioskach o przyznanie pomocy, muszą być identyfikowane w sposób pewny oraz takie wnioski muszą zawierać określone elementy (położenie, powierzchnię), które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej celem ustalenia obszaru zatwierdzonego do płatności. Obszar zatwierdzony zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 23 Rozporządzenia 640/2014 oznacza,,a) w przypadków systemów pomocy obszarowej - obszar, w odniesieniu do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień do płatności, które posiada beneficjent; lub b) w przypadku środków wsparcia obszarowego - obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu."

Rolą organu jest weryfikacja wniosku. Najpierw musi on poddać zbadaniu spełnienie przez rolnika ustawowych przesłanek. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w toku kontroli administracyjnej powierzchnia, którą producent rolny deklaruje jako użytkowaną rolniczo jest weryfikowana przy pomocy systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013.

O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie, zgodnie z art. 58 ust. 2, obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 Rozporządzenia nr 1306/2013).

Reasumując organ odwoławczy wskazał, iż kontrola administracyjna jako jeden z nieodzownych etapów obsługi wniosków o przyznanie płatności, stanowi więc tę cześć obsługi wniosku, podczas której istnieje możliwość wizualizacji zadeklarowanych gruntów, wykonania pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności czy oceny trwałych elementów krajobrazu występujących na działkach. Uzupełnienie kontroli administracyjnej stanowi kontrola na miejscu.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez wykonawcę zewnętrznego przy wykorzystaniu tzw. metody FOTO.

Kontrola metodą Foto jest jedną z metod kontroli na miejscu uregulowaną w przepisach wspólnotowych z tym, że w odróżnieniu od inspekcji terenowej, przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie kontroli inspektorzy terenowi dysponując ortofotomapą (tj. zdjęcie lotnicze zgłoszonych przez rolnika gruntów) przeprowadzają wizytację terenową, w trakcie której dokonują oceny rolniczego charakteru deklarowanych przez rolnika działek rolnych i określają ich granice, ustalają granice występujących w obszarze działek ewidencyjnych obszarów niekwalifikowanych się do płatności, rodzaj stwierdzonej grupy upraw oraz sporządzają fotografie skontrolowanych gruntów. W drugim etapie opracowane są wyniki wizytacji terenowej, w tym w oparciu o ustalone wcześniej w terenie granice upraw przeprowadzany jest pomiar powierzchni działek na ortofotomapach, oraz sporządzany jest raport z czynności kontrolnych.

Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu 30 maja 2019 r. M. C.złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. Z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji w dniach 4 grudnia - 11 grudnia 2019 r. w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została kontrola na miejscu. Ustalenia poczynione w trakcie kontroli udokumentowano w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. Kontrolujący stwierdzili nieprawidłowości dla działek rolnych D3, L1, Q1, V1 i V2. W dniu 18 marca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

Organ pierwszej instancji ustalił, że powierzchnia stwierdzona nie jest równa powierzchni deklarowanej we wniosku:

|D |2,85 ha |2,35 ha |0,50 ha |

|L |0,32 ha |0,26 ha |0,06 ha |

|Q |0,40 ha |0,29 ha |0,11 ha |

|Suma powierzchni wykluczone | |0,67 ha |

Wobec powyższych ustaleń płatność została przyznana do powierzchni pomniejszonej o 0,67 ha w stosunku do powierzchni zadeklarowanej, czyli do 21,47 ha (22,14 ha łączna pow. gruntów zadeklarowanych we wniosku - 0,67 ha pow. wykluczona =21,47 ha).

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 wyniosła 22,14 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 22,14 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku postępowania przez organ pierwszej instancji w wyniku kontroli w gospodarstwie strony wyniosła 21,47 ha. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Ustalono, że w odniesieniu do działek D, L i Q powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Nadto w odniesieniu do działki rolnej V1 ustalono, że stwierdzona powierzchnia działki jest większa od powierzchni deklarowanej, natomiast w odniesieniu do działki rolnej V1 i V2 stwierdzono, że grancie uprawy na działce rolnej wykraczają poza grancie działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku. W konsekwencji płatność została przyznana do powierzchni mniejszej niż zadeklarowanej we wniosku. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, nie zgadzała się z ustaleniami organu pierwszej instancji dotyczącymi wykluczenia powierzchni 0,67 ha do przyznania płatności.

Organ odwoławczy wskazał, iż wydając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uwzględnił raport z czynności kontrolnych nr [...] z przeprowadzonej w gospodarstwie M. C. kontroli na miejscu. Z raportu wynika, iż w toku prowadzonych oględzin stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku o przyznanie płatności, a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli.

W odniesieniu do działki rolnej D3, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano powierzchnię 0,78 ha, kontrolerzy w wyniku kontroli na miejscu stwierdzili nieprawidłowość oznaczoną kodem: DR13+, który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

|D3 |1255 |0,78 ha |0,28 ha |0,50 ha |

W raporcie z kontroli wskazano, że: "Wyłączono obszar silnie zdegradowany z erozją leśną sprzyjający samosiewom sosny, grunt pokrywa jastrzębiec kosmaczek i szczotlicha siwa ".

Wobec powyższego powierzchnia stwierdzona działki rolnej D3 wyniosła: 0,78ha - 0,50 ha = 0,28 ha.

W odniesieniu do działki rolnej L1, położonej na działce ewidencyjnej nr[...], na której zadeklarowano powierzchnię 0,32 ha, kontrolerzy w wyniku kontroli na miejscu stwierdzili nieprawidłowość oznaczoną kodem: DR13+, który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

|L1 |2009 |0,32 ha |0,26 ha |0,06 ha |

Wobec powyższego powierzchnia stwierdzona działki rolnej L1 wyniosła: 0,32ha - 0,06 ha = 0,26 ha.

W odniesieniu do działki rolnej Q1, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano powierzchnię 0,40 ha, kontrolerzy w wyniku kontroli na miejscu stwierdzili nieprawidłowość oznaczoną kodem: DR13+, który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

|Ql |74 |0,40 ha |0,29 ha |0,11 ha |

Wobec powyższego powierzchnia stwierdzona działki rolnej Q1 wyniosła: 0,40ha - 0,11 ha = 0,29 ha.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola została przeprowadzona przez uprawnionych kontrolerów, zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, a sporządzony protokół z czynności kontrolnych nie budzi zastrzeżeń, co do jego rzetelności i prawidłowości ustaleń. Ustalenia z kontroli udokumentowane zostały obszerną dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania. Z kolei przedstawione szkice obrazują kontrolowaną działkę i są możliwe do zweryfikowania poprzez porównanie z załącznikami graficznym, przedstawiającym działki odwołującej się strony, dołączonymi do wniosku o płatność. Zdaniem organu brak jest dowodów mogących skutecznie zakwestionować prawidłowość przeprowadzenia ustaleń poczynionych podczas kontroli na miejscu.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny położenia spornych działek rolnych oraz w sposób prawidłowy ustalił ich powierzchnię na deklarowanych przez stronę działkach ewidencyjnych, uprawniającą do przyznania płatności. Ponadto prawidłowość wykonanych pomiarów potwierdza dokumentacja fotograficzna oraz szkice pomiaru działek rolnych wykonane podczas kontroli w terenie. Podczas kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili istnienie terenów, na których nie były wykonywane zabieg pielęgnacyjne, pokryte chwastami, świadczącym o braku prowadzenia działalności rolniczej na tych terenach.

W odniesieniu do działki rolnej D organ odwoławczy wskazał, że wyłączony został obszar silnie zdegradowany z erozją leśną sprzyjający samosiewom sosny oraz grunt pokryty jastrzębcem kosmaczkiem i szczotlichą siwą. Organ drugiej instancji stwierdził, że na działce rolnej D nie były prowadzone zabiegi pielęgnacyjne. Widoczna jest szczotlichą siwa pokrywająca znaczną część powierzchni.

W ocenie organu odwoławczego stan działki rolnej L1 udokumentowany podczas kontroli na miejscu, potwierdza zasadność wykluczenia części działki z płatności. Nie ulega wątpliwości, że obszar ten nie jest użytkowany rolniczo. Wobec powyższego bezsporne jest, że skarżąca nie prowadziła na ww. działce zabiegów pielęgnacyjnych.

Powyższe stwierdzenia odnoszą się także do stanu działki Q1, na której również nie były prowadzone zabiegi pielęgnacyjne.

Podsumowując organ odwoławczy podniósł, iż inspektorzy terenowi stwierdzili na działkach rolnych D3, L1 i Q1 w dniu kontroli obszar, który nie kwalifikował się do płatności. Po zakończeniu wizytacji terenowej wyłączono ten obszar z działalności rolniczej poprzez zastosowanie kodu DR52. Obszar ten nie mógł zostać zakwalifikowany do płatności ponieważ był porośnięty chwastami, potwierdza to w sposób nie budzący wątpliwości wykonana dokumentacja fotograficzna. Organ odwoławczy zauważył, że na wykluczonych gruntach kontrolerzy stwierdzili występowanie:

jastrzębca kosmaczka, który występuje najczęściej na suchych stanowiskach, lubi gleby suche, piaszczyste i słabo nawożone;
szczotlichy siwej, która występuje na gruntach silnie przesuszonych i leśnych
samosiewów sosny - świadczących o sukcesji wtórnej.

W odpowiedzi na zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu w odniesieniu do jastrzębca kosmaczka podkreślono, że: jest uciążliwym chwastem we wszelkich uprawach polowych, ale łatwy do zwalczenia przy np. zastosowaniu herbicydów lub zabiegów mechanicznych. Jastrzębiec charakteryzuje grunty zdegradowane. Na wykonanych fotografiach wyraźnie widoczna jest ww. szczotlicha siwa. W odpowiedzi na zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu wskazano, że: szczotlicha siwa występuje na gruntach silnie przesuszonych i leśnych. Wyłączony obszar jest także porośnięty sosną. Wykonywane zabiegi rolnicze nie dopuściłyby do silnej ekspansji wymienionych wyżej gatunków. Zdjęcia kontrolowanego obszaru potwierdzają, że rośliny gatunków niepożądanych stanowią zdecydowaną większość obszaru i nie muszą stanowić jego 100% powierzchni, ale nie może być jej więcej niż 50%. Z uwagi na powyższe obszar ten został wyłączony z pomiaru. Stan działek rolnych D3, L1 i Q1 udokumentowany w raporcie z kontroli na miejscu oraz w formie fotografii potwierdza brak prowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych. Świadczy o tym także rodzaj roślinności występującej na tych gruntach opisanej powyżej.

Nadto organ odwoławczy wskazał, że Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadziło ponowną weryfikację ustaleń poczynionych w wyniku kontroli na miejscu w gospodarstwie strony, odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w złożonym odwołaniu.

Zdaniem organu odwoławczego podniesione przez stronę w odwołaniu zarzuty nie są zasadne. Na zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu pismem z dnia 24 kwietnia 2020 r. udzielono odpowiedzi, w której ustosunkowano się do zarzutów strony, jednocześnie podtrzymując ustalenia dokonane w wyniku kontroli na miejscu. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, zasadne było wykluczenie powierzchni 0,67 ha.

W opinii organu odwoławczego, po analizie materiału dowodowego w sprawie, brak jest podstaw do podważania wyników kontroli i sposobu jej przeprowadzenia. Organ drugiej instancji nadmienił także, że raport z kontroli na miejscu stanowi kluczowy dokument dla organów ARiMR i posiada on przymiot wiarygodności, co jest podkreślane w orzecznictwie administracyjnym: kontrole na miejscu przeprowadzane są przez upoważnionych do tych czynności pracowników Biura Kontroli na Miejscu ARiMR, posiadających odpowiednie wykształcenie i wyposażonych w odpowiedni do wykonywania pomiarów sprzęt geodezyjny.(...) Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne co do zasady przypisać więc należy przymiot wiarygodności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 929/11, LEX nr 1106345).

W dalszej kolejności organ odwoławczy przytaczając treść art. 7 ust. 1 i ust. 2 Ustawy wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 22,14 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wyniosła 21,47 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 Ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 Rozporządzenia nr 809/2014 uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej nie więcej niż 3% lub dwa hektary.

Wyliczenie 1,5 krotności stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną: 0,67ha x 1,5 = 1,005ha.

Stosowanie do art. 19a ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżeni deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego.

W ocenie organu odwoławczego należało zatem poczynić następujące obliczenie: 1,005ha x 50% = 0,5025 ha.

Powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wyniosła zatem:

21,47 ha - 0,5025 ha = 20,9675 ha.

Następnie organ drugiej instancji wyjaśnił, iż stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2019 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2019 r. (Dz. U. poz. 1963) i wynosi 471,64 zł. 20,9675 ha x 471,64 zł = 9889,11 zł

W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, iż początkowa kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej wynosi 9889,11zł. Kwota ta została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 8 Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatności związane z produkcją: do powierzchni upraw oraz płatności do zwierząt, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia nr 1306/2013 kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,432635%.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. c Rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 3 Rozporządzenia nr 639/2014, współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 20 008,85 zł, co przy kursie wymiany euro 4,3782 zł stanowi kwotę 4570,11 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 2570,11 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,432635%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 36,82 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności dla jednolitej płatności obszarowej wynosi 79,67 zł. O kwotę tę została pomniejszona kwota jednolitej płatności obszarowej.

Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik strony nie zgadzał się z kwota wskazaną jako kwota zmniejszenia określonej dla jednolitej płatności obszarowej jako kwota 316,67 zł. Wyjaśnił, że kwota ta stanowi sumę dwóch składowych, tj. kwoty zmniejszenia oraz kwoty współczynnika korygującego i została obliczona w następujący sposób:

0,5025 ha x 471,64 zł = 236,9991 zł ≈237 zł 237,00 zł+79,67 zł = 316,67zł

Ostateczna kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej wyniosła 9809,44 zł.

Następnie przytaczając treść art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy, art. 43 Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 23 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014, organ odwoławczy wskazał, iż stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 21,47 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Mając na uwadze powyższe powierzchnia zatwierdzona do płatności za zazielenienie wynosi 21,47 ha.

Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2019 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2019 r. (Dz. U. poz. 1964) i wynosi 316,54 zł. 21,47 ha x 316,54zł//m = 6796,11 zł

Organ odwoławczy wskazał, iż początkowa kwota przyznanej płatności za zazielenienie wynosi 6796,11 zł. Kwota ta została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 8 Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatności związane z produkcją: do powierzchni upraw oraz płatności do zwierząt, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia nr 1306/2013 kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,432635%.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 20 008,85 zł, co przy kursie wymiany euro 4,3782 zł stanowi kwotę 4570,11 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 2570,11 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,432635%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 36,82 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności za zazielenienie wynosi 54,75 zł. O kwotę tę została pomniejszona kwota płatności za zazielenienie.

Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik strony nie zgadzał się z kwota wskazaną jako kwota zmniejszenia określonej dla płatności za zazielenienie jako kwota 54,75 zł. Wyjaśnił, że kwota ta wynika z zastosowania ww. współczynnika korygującego.

Ostateczna kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej wyniosła 6741,36 zł.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, iż płatność dodatkowa przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 Ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 Ustawy, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha.

Jak wskazano w niniejszej decyzji powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 22,14 ha, natomiast powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności 22,14 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 21,47 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1i art. 38 Rozporządzenia nr 809/2014, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Ze względu na art. 14 ust. 2 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powierzchnię tę pomniejszono o 3 ha i wynosi ona 18,47 ha.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział I, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej nie więcej niż 3% lub dwa hektary.

Wyliczenie 1,5 krotności stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną: 0,67/ha x 1,5 = 1,005 ha

Stosowanie do art. 19a ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego.

W ocenie organu odwoławczego należało zatem poczynić następujące obliczenie: 1,005 ha x 50% = 0,5025 ha

Powierzchnia zatwierdzona do płatności redystrybucyjnej wyniosła zatem:

18,47 ha - 0,5025 ha = 17,9675 ha.

Stawka płatności dodatkowej do 1 ha uprawy w 2019 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2019 r. (Dz. U. poz. 1958) i wynosi 184,98 zł. 17,9675 ha x 184,98 zł = 3323,63 zł.

Organ odwoławczy podniósł, iż początkowa kwota przyznanej płatności redystrybucyjnej wynosi 3323,63 zł. Kwota ta została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 8 Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatności związane z produkcją: do powierzchni upraw oraz płatności do zwierząt, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia nr 1306/2013 kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,432635%.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 20 008,85 zł, co przy kursie wymiany euro 4,3782 zł stanowi kwotę 4570,11 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 2570,11 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,432635%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 36,82 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności redystrybucyjnej wynosi 26,78 zł. O kwotę tę została pomniejszona kwota płatności redystrybucyjnej.

Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik strony nie zgadzał się z kwotą wskazaną jako kwota zmniejszenia określonej dla płatności redystrybucyjnej jako kwota 119,73 zł. Wyjaśnił, że kwota ta stanowi sumę dwóch składowych, tj. kwoty zmniejszenia oraz kwoty współczynnika korygującego i została obliczona w następujący sposób:

0,5025 ha x 184,98 zł=92,95 zł 92,95 zł + 26,78 zł= 119,73 zł

Ostateczna kwota przyznanej płatności dodatkowej wyniosła 3296,85 zł.

Organ odwoławczy wskazał, iż pełnomocnik strony podniósł naruszenie art. 77 ust. 2 pkt c Rozporządzenia nr 1306/2013, niemniej w ocenie organu drugiej instancji przedmiotem badania na tle przedmiotowej sprawy będzie art. 64 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013, nie zaś regulacja z art. 77 wskazanego rozporządzenia.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Na ostateczną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego złożyła M. C., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. występujących problemów z zaokrąglaniem powierzchni działek podczas stosowania programu eWniosekPlus, problemów z generowaną mapą, niedokładności przy stosowaniu pomiaru metodą DGNSS, a wynikającym z tym braku winy po stronie M. C. w związku z mniejszą powierzchnią gruntów zgłoszonych do płatności,
art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na dowolnym stwierdzeniu, iż M. C. nie pielęgnowała zgłoszonych do płatności działek rolnych, pomimo iż nie doszło do ich zalesienia, a także były wykonywane koszenia działek oraz zachowane rygory związane z równolegle wykonywanym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym;

przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść orzeczenia, tj.:

art. 77 ust 2 pkt c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 przez jego błędne niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu poprzez zastosowanie programu eWniosekPlus, który podczas składania wniosków zaokrągla powierzchnie w górę, a błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez M. C.;

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu M. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w pomniejszonej wysokości, tj.:

jednolitej płatności obszarowej - 9809,44 zł (pomniejszona o 316,67 zł);
płatności za zazielenienie - 6741,36 zł (pomniejszona o 54,75 zł);
płatności redystrybucyjnej - 3296,85 zł (pomniejszona o 119,73 zł);
kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 155,07 zł.

Na tle tak zarysowanego sporu wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r. poz.1312 ze zm.), dalej ustawa, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

W myśl art. 8 ust. 1 wymienionej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Wskazać także należy, że wysokość płatności ustala się zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni z uwzględnieniem po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

W myśl art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L nr 347 poz.608 ze zm.), warunkiem uznania użytków rolnych gospodarstwa rolnego za "kwalifikujący się hektar" jest wykorzystywane ich do prowadzenia działalności rolniczej. Rozporządzenie nr 1307/2013 w art. 4 ust. 1 lit c definiuje jako działalność rolniczą następujące działania: (e) "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe; (f) "grunty orne" oznaczają grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane, w tym obszary odłogowane zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 oraz art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, bez względu na to, czy grunty te znajdują się pod uprawą szklarniową lub pod stałym bądź ruchomym przykryciem; (g) "uprawy trwałe" oznaczają uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się plony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji; (h) "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych (...).

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 poz. 48 ze zm.). Stosownie do art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Zgodnie z art. 19a ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego.

Z wymienionych przepisów wynika, że płatności obszarowe przysługują do działek rolnych położonych na gruntach będących "kwalifikującymi się hektarami" w rozumieniu art.32 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei "kwalifikujący się hektar", o którym mowa w wymienionym przepisie to obszar na którym prowadzona jest działalność rolnicza w znaczeniu określonym w art.4 ust.1 pkt c.) rozporządzenia nr 1307/2013. Innymi słowy płatności obszarowe przysługują wyłącznie do tych działek rolnych na których prowadzona jest działalność rolnicza.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r. Zgodnie zaś z art. 59 ww. rozporządzenia o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu.

Jednocześnie mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych, obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na rok 2019. Kontrola w gospodarstwie skarżącej przeprowadzona została przy wykorzystaniu tzw. metody FOTO (art. 40 Rozporządzona nr 809/2014), która przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie kontroli inspektorzy terenowi dysponując ortofotomapą (tj. zdjęcie lotnicze zgłoszonych przez rolnika gruntów) przeprowadzają wizytację terenową, w trakcie której dokonują oceny rolniczego charakteru deklarowanych przez rolnika działek rolnych i określają ich granice, ustalają granice występujących w obszarze działek ewidencyjnych obszarów niekwalifikowanych się do płatności, rodzaj stwierdzonej grupy upraw oraz sporządzają fotografie skontrolowanych gruntów. W drugim etapie opracowane są wyniki wizytacji terenowej, w tym w oparciu o ustalone wcześniej w terenie granice upraw przeprowadzany jest pomiar powierzchni działek na ortofotomapach, oraz sporządzany jest raport z czynności kontrolnych. Z czynności kontrolnych dokonanych w dniach 4 grudnia- 11 grudnia 2019 r. sporządzono raport oraz szkice i dokumentację fotograficzną obrazującą rzeczywisty sposób zagospodarowania działek, w szczególności pokrywającą działki roślinność.

W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości w przypadku trzech następujących działek:

1.) działki rolnej D 3; 2.) działki rolnej L 1; 3.) działki rolnej Q 1.

Ad 1.)

Do płatności zadeklarowano działkę o powierzchni 0,78 ha zaś w wyniku czynności kontrolnych ustalono, że powierzchnia stwierdzona to 0,28 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,50 ha. Wyłączono z płatności obszar silnie zdegradowany z erozją leśną sprzyjający samosiewom sosny oraz grunt pokryty jastrzębcem kosmaczkiem i szczotlichą siwą. Jak wynika z pisma Biura Kontroli na Miejscu z dnia 24 kwietnia 2020r. jastrzębiec kosmaczek jest uciążliwym chwastem na wszelkich uprawach polowych ale łatwy do zwalczania przy np. zastosowaniu herbicydów lub zabiegów mechanicznych. Natomiast szczotlicha siwa występuje na gruntach silnie przesuszonych i leśnych. W sytuacji gdyby wykonywane były zabiegi rolnicze to nie doszłoby do silnej ekspansji wymienionych gatunków (tzn. jastrzębca kosmaczka, szczotlichy siwej i sosny) a stanowią one zdecydowaną większość na wykluczonym obszarze. W wymienionym piśmie z 24 kwietnia 2020r. wyjaśniono również stan sukcesji wtórnej na obszarze wyłączonym z płatności. Wyniki raportu kontroli dotyczące wykluczonego obszaru 0,50 ha znajduje potwierdzenie w zdjęciach załączonych do akt administracyjnych (nr 11,13,15,18, 28).

Ustalenia dokonane w wyniku kontroli na miejscu dotyczące działki nr D 3 wskazują, że na wykluczonym obszarze nie były prowadzone zabiegi pielęgnacyjne. Skoro obszar 0,50 ha nie był użytkowany rolniczo to uzasadnione było jego wyłączenie z płatności.

Ad 2.)

Do płatności zadeklarowano działkę o powierzchni 0,32 ha zaś powierzchnia stwierdzona to 0,26 ha. Z płatności wyłączono powierzchnię 0,06 ha, która nie była użytkowana rolniczo. Brak wykonywania na wyłączonym obszarze zabiegów pielęgnacyjnych potwierdzają zdjęcia wykonane w czasie kontroli nr 123 i 127. Z uwagi na to, że powierzchnia 0,06 ha nie była wykorzystywana do celów rolniczych uzasadnione było jej wyłączenie z płatności.

Ad 3.)

Do płatności zadeklarowano działkę o powierzchni 0,40 ha zaś powierzchnia stwierdzona to 0,29 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,11 ha na której nie były prowadzone żadne zabiegi pielęgnacyjne co obrazuje zdjęcie nr 87. Uzasadniało to wyłączenie z płatności tej powierzchni.

Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że prawidłowo wyłączono z płatności część działek rolnych D 3, L 1 i Q 1 o łącznej powierzchni 0,67 ha (0,50ha + 0,06ha + 0,11ha) Wymieniona powierzchnia była bowiem porośnięta chwastami i nie wykonywano na niej żadnych zabiegów pielęgnacyjnych. Płatności obszarowe przysługują jedynie do działek rolnych, które są wykorzystywane rolniczo. Z uwagi na to, że na powierzchni 0,67 ha nie była prowadzona działalność rolnicza płatności do tej powierzchni nie przysługują.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a poprzez niedokładna wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego tj. występujących problemów z zaokrągleniem powierzchni działek podczas stosowania programu eWniosek Plus, problemów z generowaną mapą, niedokładności przy stosowaniu pomiaru metodą DGNSS a wynikającym z tym braku winy po stronie skarżącej w związku z mniejszą powierzchnią gruntów zgłoszoną do płatności.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, ze w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich przepisy K.p.a. stosuje się w ograniczonym zakresie a mianowicie wtedy gdy przepisy ustawy z 5 lutego 2015r., nie stanowią inaczej (art.3 ust.1 ustawy). Reguły postępowania o przyznanie tych płatności określono w art.3 ust.2 i 3 ustawy. Z przepisów tych wynika między innymi to, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniu tym odstąpiono natomiast od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art.7 K.p.a. jak również zrezygnowano z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art.77 § 1 K.p.a. W związku z czym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art.7 i 77 § 1 K.p.a.

Odnośnie zarzutu, że nie wiadomo jakie środki techniczne były stosowane w czasie kontroli, czy posiadały one atesty i czy jakość połączenia podczas prac w terenie była na dobrym poziomie to do kwestii tych odniesiono się w piśmie Biura Kontroli na Miejscu z 5 sierpnia 2020r. Z pisma tego wynika, ze pracodawca wyposażył kontrolujących w określony typ urządzeń ze wszystkimi potrzebnymi badaniami do prowadzenia tego typu zadań. Homologacja ani certyfikacja odbiorników GNSS nie jest wymagana prawem w Polsce. Wymagana jest natomiast walidacja na podstawie art.38 ust.4 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 809/2014 z 17 lipca 2014r. i zacytowano fragment tego rozporządzenia jak również fragment instrukcji realizacji kontroli obszarowych i ONW w części dotyczącej sprzętu i wykonywania pomiarów. Sąd podzielił argumentację przedstawioną w piśmie z 5 sierpnia 2020r. i uznał, że zarzuty skargi w tym zakresie nie są uzasadnione.

Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący programu eWniosek Plus to jest on ogólnikowy i lakoniczny. W skardze podniesiono bowiem ogólnikowo, że "program wywołuje szereg kontrowersji" oraz że "mogą się pojawić różnice pomiędzy powierzchnią działki rolnej głównej i sumą powierzchni działek rolnych. Różnice te wynikają z błędu aplikacji". Sformułowania te nie zawierają żadnych konkretów dotyczących nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli. Są one tylko sugestiami w trybie przypuszczającym, że program eWniosek Plus może ewentualnie posiadać jakieś błędy. Z uwagi na ogólnikowość tych zarzutów i brak ich poparcia konkretnymi dowodami, nie zasługują one na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że skoro powierzchnia stwierdzona działki V 1 – 0,32 ha jest większa od powierzchni deklarowanej – 0,27 ha to różnica powinna być zagregowana z pomniejszeniem powierzchni stwierdzonej działek D 3, L 1 i Q 1.

Należy zaznaczyć, że w raporcie kontroli przy działce rolnej V 1 i V 2 zastosowano kod DR 50 oznaczający, że granice uprawy na działce rolnej wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku. W związku z czym nie można było skompensować tej nadwyżki ze zmniejszoną powierzchnią innych działek. Sąd w tym zakresie podzielił argumentację organów administracji obu instancji.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż M. C. wykonywała zabiegi pielęgnacyjne na powierzchni działek D 3, L 1 i Q 1 wykluczonych z płatności.

Teza ta pozostaje w sprzeczności z wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 4 – 11 grudnia 2019r. Należy zaznaczyć, że inspektorzy terenowi z uwagi na zastrzeżenia skarżącej, składali dwukrotnie uzupełniające wyjaśnienia w dniach 8 kwietnia 2020r. i 24 kwietnia 2020r. (k.235 i 237) jak również dwukrotnie wypowiedziało się Biuro Kontroli na Miejscu w pismach z 24 kwietnia 2020r. i 5 sierpnia 2020r. (k.234 i 245). Analiza całego materiału dowodowego dotyczącego kontroli wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że na wykluczonych obszarach działek D 3, L 1 i Q 1 M. C. nie prowadziła żadnej działalności rolniczej. W szczególności potwierdzają to załączone do akt liczne zdjęcia tych obszarów. Teza skarżącej, że na wyłączonych z płatności obszarach prowadziła ona zabiegi pielęgnacyjne nie znajduje nawet częściowego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Dodać należy, iż kontrolę przeprowadzały osoby posiadające odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje oraz zostały one wyposażone w odpowiedni sprzęt techniczny. W orzecznictwie sądowym jest powszechnie przyjęte, że raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art.76 § 1 i 2 K.p.a.). Istnieje domniemanie prawdziwości (autentyczności) takiego dokumentu oraz domniemanie zgodności z prawdą tego co zostało w nim stwierdzone. W niniejszej sprawie skarżąca nie obaliła tych domniemań. Zarzuty skargi w tym, zakresie nie są uzasadnione.

Niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art.77 ust.2 rozporządzenia nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013r.

Przede wszystkim należy podnieść, że wymieniony przepis został błędnie wskazany i w niniejszej sprawie należy badać art.64 ust.2 tego rozporządzenia. W zaskarżonej decyzji szczegółowo odniesiono się do tego przepisu i dokładnie wyjaśniono dlaczego nie został spełniony żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie. W szczególności trafnie wyjaśniono dlaczego nie można przyjąć aby miała miejsce sytuacja określona w art.64 ust.2 pkt c.) rozporządzenia. Sąd podzielił argumentację organu w tym zakresie.

Odnośnie pisma procesowego skarżącej z dnia 15 lutego 2021r. złożonego dzień przed posiedzeniem niejawnym to nie podniesiono w nim żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby przedmiotem rozważań organów administracji we wcześniejszym postępowaniu. M. C. powtarza w nim dotychczasowe argumenty, które nie są uzasadnione o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Pismo to, w ocenie sadu, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Konsekwencją wyłączenia z płatności powierzchni 0,61 ha było zmniejszenie kwoty jednolitej płatności obszarowej. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności (22,14 ha) a powierzchnią stwierdzoną (21,47 ha) wyniosła 0,67 ha co stanowiło 3,12 % powierzchni stwierdzonej. Uzasadniało to zmniejszenie płatności zgodnie z regułami określonymi w art.19a ust.1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014. Również płatność za zalezienie oraz płatność dodatkowa zostały przyznane do powierzchni 21,47 ha. Prawidłowość wyliczenia wymienionych płatności w zakresie rachunkowym nie była kwestionowana przez skarżącą.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że prawidłowo wykluczono z płatności 0,67 ha gdyż na tym obszarze nie była prowadzona żadna działalność rolnicza. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę M.C.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy, z uwagi na istniejącą pandemię, mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla stron. Nadto należy podnieść, że w WSA w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z czym sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

a.l.

Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Wyrok WSA w Łodzi z 17 lutego 2021 r., III SA/Łd 892/20

Powołane przepisy

W skrócie

Uzasadnienie

Zapytaj o swoją sytuację