Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2336), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] o rozłożeniu na raty spłaty należności J. J. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w części dotyczącej nieopłaconej należności. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ administracji wskazał, iż z uwagi na niedotrzymanie przez skarżącego warunków zawartego układu ratalnego, wynikającego z w/w decyzji z dnia [...], decyzja ta uległa wygaśnięciu, a objęte nią należności za okres [...] stały się natychmiast wymagalne. Tym samym skarżący jest zobowiązany do uregulowania powyższej należności, która na dzień wydania przedmiotowej decyzji wynosi wraz z odsetkami 42.471,60 zł.
Kwestionując zasadność wydanej decyzji J. J. działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zaskarżył ją w dniu 27 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Uzasadniając wyjaśnił, że nigdy nie składał wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty. Nie otrzymywał nigdy emerytury, ani renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdyż od 2013 r. świadczenie emerytalne jest mu wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast w latach 1999 – 2012 był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł..
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosił o jej oddalenie. Uzasadniając organ rentowy wskazał, że z posiadanych przez niego dokumentów wynika, iż skarżący wraz z małżonką posiadali gospodarstwo rolne i z tego tytułu, z mocy ustawy podlegali ubezpieczeniu społecznemu rolników. W stosunku do skarżącego obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników ustał od dnia [...] w związku z nabyciem prawa do emerytury pracowniczej wypłacanej przez ZUS. Natomiast w stosunku do małżonki skarżącego obowiązek powyższy ustał [...] w związku z nabyciem przez nią prawa do emerytury rolniczej wypłacanej przez KRUS. Odwołując się do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników organ wskazał, iż z tytułu wspólnie prowadzonej działalności rolniczej obowiązek odprowadzania składek ciążył na skarżącym oraz jego małżonce solidarnie. Z uwagi na powstałe zadłużenie z tego tytułu w październiku 2013 r. skarżący został poinformowany o kwocie zaległości.
Natomiast w wyniku rozpatrzenia wniosku małżonki skarżącego, spłata zadłużenia za okres [...] została na mocy decyzji z dnia [...] rozłożona na raty. Zawarty układ ratalny był realizowany poprzez potrącenie z wypłacanego świadczenia emerytalnego małżonki skarżącego, do momentu jej śmierci, co nastąpiło [...] r. Następnie skarżący otrzymał zaświadczenie o wysokości aktualnego zadłużenia oraz o wysokości dokonanych potrąceń ze świadczenia emerytalnego małżonki. Ponadto pismem z dnia 30 tycznia 2018 r. organ wystosował do skarżącego przypomnienie o zawartym układzie ratalnym, którego nie realizuje oraz poinformował go o możliwości wygaśnięcia spłaty ratalnej. Z uwagi na brak regulowania należności konieczne było wydanie decyzji z dnia [...] stwierdzającej wygaśniecie decyzji z dnia [...] i wezwanie do uiszczenia należności w łącznej kwocie 42.471,60 zł. Jednakże z uwagi na nieprawidłowe określenie daty wydania decyzji o zawarciu układu ratalnego, konieczna była zmiana przedmiotowej, co nastąpiło decyzją z dnia [...] Ponadto z uwagi na wzrost należności z tytułu nieopłaconych składek, w decyzji tej kwotę wymagalnej zaległości określono na 42.510, 60 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art. 107 § 3, art 6 i art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Prezes KRUS jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazał art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz. 2336, dalej: ustawa o ubezpieczeniu). Pierwszy z ww. przepisów przyznaje Prezesowi Kasy uprawnienie do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w art. 41 a i 55. Natomiast w myśl art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć na spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.
Jak wynika z art. 41 a ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie (...) ustalonych przez Kasę rat, kwota niezapłaconych składek staje się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym upływa termin płatności wynikający z art. 40.
Stosownie do brzmienia art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei z art. 123 tej ostatniej ustawy wynika, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Nadto z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji została ona wydana m.in. na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu, który to przepis w żaden sposób nie dotyczy wygaszenia decyzji o rozłożeniu zaległości na raty, lecz wyłącznie możliwości wydania decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu nie regulują kwestii wygaszenia decyzji ratalnych. Kwestii tej nie normują również przepisy ustawy o ubezpieczeniach społecznych. O wygaszeniu decyzji jest mowa w przepisach k.p.a. (art. 162), których organ nie przywołał jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. decyzja zawiera m.in. powołanie podstawy prawnej (pkt 4) i uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). "Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną.
Zasadniczym jego celem powinno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem" (v. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2900/15). Brak wskazania, bądź błędne wskazanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnieniu, przepisu prawa, który nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania oznacza nie tylko istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, lecz również naruszenie ogólnej zasady legalizmu, o której mowa w art. 6 k.p.a. Skoro żaden, z powołanych w podstawie rozstrzygnięcia przepisów nie dotyczył wygaśnięcia decyzji ratalnej, ani nie wskazywał jakichkolwiek przesłanek umożliwiających lub nakazujących wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia, to tym samym decyzja taka wymyka się spod kontroli Sądu w przedmiocie oceny jej legalności.
Zdaniem Sądu także uzasadnienie faktyczne decyzji nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Powinno ono w sposób nie budzący wątpliwości ustalać wszystkie istotne okoliczności sprawy. W tym przyjęty sposób określenia kwoty zaległych należności. Organ w powyższym zakresie ograniczył się do podania kwoty tych należności. Nie jest zatem możliwe skontrolowanie przez sąd prawidłowości dokonanego wyliczenia.
Norma art. 107 § 3 k.p.a. jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Także zatem strona po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia powinna mieć realną możliwość sprawdzenia prawidłowości wyliczenia obciążającej ją kwoty nieopłaconych należności.
Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Wydając decyzję wskaże jej podstawę prawną i uzasadni ją w sposób przewidziany przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Przestawi także dokładne wyliczenia zaległych należności. Odniesie się również do podniesionego w skardze zarzutu braku legitymacji procesowej skarżącego. Zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu, dotyczące solidarnego obowiązku opłacania składek, nie mogą bowiem zastąpić uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
P.K.