Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 900/20

Uzasadnienie

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 1 i § 2 i art. 1 a pkt 20 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej "u.p.e.a", po rozpatrzeniu zażalenia Ax sp. z o.o. w W. na postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 5 marca 2020 r. o "realizację wypłaty związanych z wynagrodzeniem danin publicznych", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r. Prokuratura Regionalna w B. wydała postanowienie sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym postanowiła:

1. 1) zabezpieczyć na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im:
2. a) kary grzywny, w wysokości po 500 stawek dziennych po 20 000 zł stawka,
3. b) środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 689 481 778,23 zł,
4. c) uiszczenia należności publicznoprawnej w kwocie 689 481 778,23 zł uszczuplonej czynem zabronionym,
5. d) orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym,
6. 2) powyższego zabezpieczenia dokonać poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. nr [...], co do którego Prokuratura Regionalna w B. wydała w dniu [...] r. postanowienie o blokadzie środków - do dnia 27 lipca 2017 r.

Następnie, przy piśmie z dnia 12 lipca 2019 r. Prokuratura Regionalna w B. (jako wierzyciel) na podstawie ww. postanowienia wystawiła zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] r. nr [...], które skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz Ax Sp. z o.o. (nr [...]). Wierzyciel wskazał jednocześnie, że zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 Kodeksu karnego skarbowego, które pozwalają na uznanie, że środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś., a co za tym idzie, jako dłużnik w postępowaniu zabezpieczającym występuje Ax Sp. z o.o.

Zawiadomieniem z 20 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w S.A. prowadzonego na rzecz Ax Sp. z o.o. w kwocie 1 919 690,93 zł. Ww. zawiadomienie zostało doręczone spółce w trybie art. 44 k.p.a. 10 maja 2019 r. A S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690,93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował na rachunku depozytowym.

W dniu 29 maja 2019 r. spółka złożyła do organu egzekucyjnego pismo, w którym wniosła o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki (...)". Spółka wystąpiła o zwolnienie kwot na zapłatę podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT4) oraz wynagrodzenia za pracę za maj 2019 r. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z dnia 20 lipca 2018 r.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił ww. rozstrzygnięcie w całości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie pisma z 29 maja 2019 r.

W dniu 26 czerwca 2019 r. Spółka złożyła do organu egzekucyjnego następny wniosek o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki (...)". Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 26 lipca 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku z dnia 26 czerwca 2019 r., a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy. Na ww. postanowienia spółka wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł..

W dniu 6 marca 2020 r. spółka złożyła do organu egzekucyjnego kolejne pismo (datowane na dzień 5 marca 2020 r.), zatytułowane "Wniosek o realizację wypłaty związanych z wynagrodzeniami danin publicznych".

W uzasadnieniu spółka wniosła o zwolnienie kwoty 512 zł na zapłatę podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) na rzecz Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz kwoty 3 146,71 zł na poczet składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za luty 2020 r., powołując się na art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. Spółka wskazała, że uzasadnienie ww. żądania zostało przedstawione we wniosku złożonym w dniu 29 maja 2019 r. i pozostaje aktualne. Przypomniała też o dokonanym zawiadomieniem z dnia 20 lipca 2018r. o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A., podnosząc, że w dniu 10 maja 2019 r. Bank przekazał zabezpieczoną kwotę na rachunek depozytowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Spółka stwierdziła, że już samo wysłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest realizacją zabezpieczenia. Powołując orzeczenia sądów administracyjnych podkreśliła, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, oraz że zajęcia wierzytelności organ egzekucyjny dokonuje, poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu.

Według spółki, przekazanie środków pieniężnych na rachunek depozytowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nastąpiło niezgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Jej zdaniem, nie nastąpiła całkowita realizacja dokonanego zajęcia i Ax Sp. z o.o. nie utraciła możliwości ubiegania się o zwolnienie części środków, ponieważ zajęte środki pozostają na etapie zabezpieczenia. Spółka wskazała, że na mocy art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. spod zabezpieczeń zwolnione są m.in. wynagrodzenia pracownicze wraz z ich pochodnymi, a jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia, jest poinformowanie o tym Banku. Ax Sp. z o.o. stwierdziła również, że jest uprawniona do złożenia niniejszego wniosku, ponieważ to majątek należący do Spółki stał się przedmiotem zabezpieczenia. Spółka wskazała, że Prokuratura postawiła zarzuty popełnienia przestępstwa P.Ś. (ówczesnemu prokurentowi samoistnemu Bx Sp. z o.o.) i K. Ś. (ówczesnemu Prezesowi Zarządu Bx Sp. z o.o.), którzy są osobami fizycznymi, niebędącymi właścicielami pieniędzy znajdujących się na rachunku Ax Sp. z o.o.

Według spółki, prokurator wbrew przepisom prawa uznał, że środki należące do Ax sp. z o.o. stanowią własność ww. osób i dokonał na podstawie błędnych założeń zabezpieczenia na majątku spółki, wydając jednak postanowienie w stosunku do osób fizycznych.

Postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 5 marca 2020 r. o "realizację wypłaty związanych z wynagrodzeniem danin publicznych". W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, że w analizowanej sprawie spółka nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia tego rodzaju wniosku, gdyż uprawnienie to przysługuje wyłącznie zobowiązanym P. Ś. i K. Ś.. Pomimo takiego stanowiska, organ wyjaśnił stronie, powołując brzmienie przepisów art. 166b, 164 § 4 oraz 81 § 4 § 5 u.p.e.a., że organ egzekucyjny nie posiada kompetencji zarówno odmówić jak i przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na podatek dochodowy od osób fizycznych od przyznanych wynagrodzeń oraz składki na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie organu egzekucyjnego adresatem takiego wniosku powinien być bank. Organ I instancji stwierdził, że instytucja zwolnienia spod egzekucji danego składnika majątkowego nie może służyć niwelowaniu skutków dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych, w przypadku gdy zajęte środki zostały już przekazane na poczet zabezpieczenia dochodzonych należności. Zwolnieniu mogą podlegać jedynie te środki, które zostały zajęte oraz środki, które nie stały się jeszcze przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że nie mogą podlegać zwolnieniu środki, które zostały już wyegzekwowane, bowiem nie są już objęte egzekucją.

W zażaleniu spółka zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 13 § 1 w związku z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie wąskiego rozumienia pojęcia zobowiązanego, a w efekcie błędne przyjęcie, że Ax Sp. z o.o. nie posiada statusu zobowiązanego i uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji,
2. • art. 13, art. 166a § 2 w związku z art. 166a § 2 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia części środków zgromadzonych na rachunku bankowym,
3. • art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. ustawy przez nieustalenie wszystkich okoliczności, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, w tym, że strona żaląca miała prawo do złożenia wniosku, a w konsekwencji naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 ww. ustawy z uwagi na lakoniczne uzasadnienie postanowienia,
4. • art. 6 w związku z art. 8 § 1 k.p.a. przez działanie wbrew przepisom prawa i z naruszeniem zasady zaufania do organów egzekucyjnych, a w szczególności:

1. 1) niezasadne przekazanie przez Bank zajętych środków pieniężnych, mimo że nie istniała ku temu podstawa prawna, a art. 165 § 5 u.p.e.a. wejdzie w życie dopiero 30 października 2020 r.,
2. 2) zastosowanie przez organ pierwszej instancji, w ślad za Prokuraturą, przy uznaniu, że środki na rachunku bankowym Ax Sp. z o.o. stanowią własność P. Ś. i K. Ś., niedozwolonej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji analogii dokonanej na niekorzyść żalącego.

W opinii Spółki, niesłuszne jest twierdzenie organu I instancji, że zobowiązanymi są osoby, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku, tj. P. Ś. i K. Ś.. Ax Sp. z o.o. podtrzymała również, że zajęte na rachunku bankowym środki pieniężne stanowią jej własność, nie ww. osób. Zarzuciła także, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił z jakich dokładnie przyczyn i w oparciu o jakie przesłanki uznał, że spółka nie jest zobowiązanym. W przekonaniu spółki wytłumaczeniem jego stanowiska nie może być powołanie się na postanowienia Prokuratury Regionalnej w B., skoro czynności egzekucyjne podjęte na ich mocy skierowane zostały wobec Ax sp. z o.o., a nie P. Ś. i K. Ś.. Gdyby uznać twierdzenie organu egzekucyjnego za słuszne, to przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 13 byłyby martwe, ponieważ nie byłoby podmiotu, któremu przysługiwałaby w przedmiotowej sprawie legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków pieniężnych spod egzekucji.

Przepisy nie dają natomiast uprawnień do wystąpienia z takim wnioskiem "ustawowym zobowiązanym" (P. Ś. oraz K. Ś.), bo nie posiadają legitymacji do wystąpienia w imieniu Ax Sp. z o.o. W efekcie spółka, której majątek został zabezpieczony i która stała się rzeczywistym dłużnikiem przedmiotowym, nie ma możliwości przeciwdziałania lub zmniejszenia uciążliwości i ograniczeń płynących z prowadzonego postępowania, co stanowi naruszenie jej podstawowych praw, w tym prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 § 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Natomiast w myśl art. 13 § 2 ww. ustawy, na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie.

Stosownie przy tym do treści art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d (co w praktyce oznacza, że w postępowaniu zabezpieczającym niektóre z tych przepisów stosuje się wprost, niektóre mają ograniczone zastosowanie, tj. z uwzględnieniem specyfiki postępowania zabezpieczającego, a niektóre w ogóle nie mają zastosowania).

Organ wyjaśnił, że art. 13 zamieszczony w dziale I ww. ustawy, ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. Niemniej jednak treść tego przepisu wskazuje, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (oraz zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

DIAS wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. jest postanowienie z [...] r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w B. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. nr [...]. A zatem z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w B. (która w analizowanej sprawie posiada status wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś..

To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z dnia [...] r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Organ podkreślił, że w ww. postanowieniu Prokuratura Regionalna w B. wskazała, że dokonane ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym spółki Ax w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś.. W związku z powyższym uznano, że w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 ustawy z dnia 10 wrzesnia 1999 r. Kodeks karny skarbowy. W myśl art. 33 § 2 ww. ustawy, w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny.

Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego. Organ wskazał, że jak wynika z art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 523), jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie.

A zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. - na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. nr [...] wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w B. - dokonał zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. prowadzonym na rzecz spółki. Zdaniem DIAS powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie spółka nie ma statusu zobowiązanego. To zaś w konsekwencji oznacza, że ww. spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie środków na realizację wypłaty związanych z wynagrodzeniem danin publicznych, na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a. DIAS stwierdził, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania spółki z 5 marca 2020 r. w oparciu o art. 13 ww. ustawy. Zaistniały bowiem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w sytuacji, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie zawiera stosownych regulacji, organ egzekucyjny - zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - powinien posiłkowo zastosować regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego.

I tak z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 ww. ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. DIAS wyjaśnił, że jedną z przesłanek do zastosowania art. 61 a § 1 k.p.a. będzie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zasadnym było zastosowanie w niniejszej sprawie trybu określonego w art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 5 marca 2020 r.

DIAS zauważył, że organ egzekucyjny nie skierował egzekucji do innych składników majątku spółki. Dlatego też nie można uznać, że spółka ma w tym postępowaniu status zobowiązanego. Co do argumentacji spółki, że zabezpieczona na rachunku bankowym kwota 1 919 690,93 zł stanowi jej własność, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że wszelkie zastrzeżenia co do zasadności zabezpieczenia ww. kwoty, spółka mogła zgłaszać w postępowaniu zakończonym postanowieniem Prokuratury Regionalnej w B. z dnia [...]r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, w tym w zażaleniu na to postanowienie. Organ egzekucyjny nie ma podstaw do oceniania prawidłowości ustaleń dokonanych przez Prokuraturę Regionalną w B., które były podstawą do wydania ww. postanowienia.

W odniesieniu natomiast do powoływanych w zażaleniu wątpliwości co do ostatecznego stanowiska organu egzekucyjnego w związku z jego wyjaśnieniami dotyczącymi tego, kto powinien być adresatem żądania zwolnienia wierzytelności z rachunku bankowego na wypłatę bieżących wynagrodzeń i które środki mogą podlegać zwolnieniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że w realiach niniejszej sprawy, nie było potrzeby, aby te wywody organu egzekucyjnego zostały zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak bowiem wyżej wskazano, Ax Sp. zo.o. nie posiada statusu zobowiązanego, a tym samym nie miała prawa do żądania rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Bezspornym jednak jest, że - pomimo przedstawienia w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowiska co do adresata żądania zwolnienia wierzytelności z rachunku bankowego na wypłatę bieżących wynagrodzeń i które środki mogą podlegać zwolnieniu – organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 5 marca 2020 r., uznając, że spółka nie ma statusu zobowiązanego. Organ odwoławczy uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W skardze Ax Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. 1) art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. oraz w związku z art. 166b u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie wąskiego rozumienia pojęcia "zobowiązanego", a w efekcie błędne uznanie, że Ax sp. z o.o. nie posiada statusu zobowiązanego, a tym samym nie ma uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie części środków pieniężnych spod egzekucji, w sytuacji, gdy:
2. a) to właśnie skarżąca jako rzeczywisty dłużnik przedmiotowy, przeciwko któremu skierowane zostały czynności egzekucyjne posiada status zobowiązanego, a tym samym przysługiwał jej interes faktyczny i prawny do złożenia przedmiotowego wniosku:
3. b) nie zaistniały domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, dalej jako: k.k.s., gdyż podejrzani P. i K. Ś. nie zasiadają ani nigdy nie zasiadali w Zarządzie Ax, w związku z czym nie posiadają i nigdy nie posiadali uprawnień do dysponowania rachunkami bankowymi stanowiącymi własność spółki, a ponadto;
4. c) z akt sprawy nie wynika, aby Prokuratura Regionalna w B. zgromadziła, czy przedstawiła jakiekolwiek materialne dowody na to, że P. i K. Ś. wykonywali kiedykolwiek jakiekolwiek czynności zarządcze w Ax, w tym także, że byli uprawnieni do dysponowania rachunkami bankowymi Spółki, oraz aby pieniądze znajdujące się na rachunku spółki stanowiły własność ww. osób;
5. 2) art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 166a § 2 u.p.e.a. i w związku z art. 166b u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania i tym samym zwolnienia spod zajęcia części środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku organu egzekucyjnego, pomimo iż spółka jako zobowiązany posiadała uprawnienia do złożenia wniosku o realizację wypłaty związanych z wynagrodzeniem danin publicznych;
6. 3) art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. i w związku z art. 166a § 2 u.p.e.a. oraz w związku z art. 166b u.p.e.a. poprzez pozbawienie skarżącej prawa do czynnego udziału w sprawie i prawa do obrony, a w efekcie prawa do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz naruszenie zakazu zamykania drogi sądowej, z uwagi na trzykrotną odmowę wszczęcia postępowania z wniosku o wypłatę części zajętych środków pieniężnych, tj. 1/ na wniosek z dnia 5 marca 2020 r. złożony tylko przez spółkę oraz 2/ na wniosek złożony w dniu 7 sierpnia 2020 r. i 7 września 2020 r. łącznie przez Spółkę i P. i K. Ś. posiadających w ocenie organu egzekucyjnego status zobowiązanych, w sytuacji gdy skarżąca z uwagi na zastosowanie wobec niej środka przymusu w postaci zajęcia rachunku bankowego musi mieć zapewnioną gwarancję właściwej ochrony;

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1. 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 144 k.p.a. oraz w związku z art. 61a § 1 k.p.a. i z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezasadne utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy organ I instancji nieprawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. i w efekcie niezasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 5 marca 2020 r., w sytuacji gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem wniosek złożył podmiot do tego uprawniony posiadający status zobowiązanego;
2. 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 144 k.p.a. i w związku z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezasadne utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy postanowienia organu I instancji, a tym samym podtrzymanie stanowiska o odmowie wszczęcia postępowania, a w konsekwencji tego nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, w szczególności niewzięcie pod uwagę faktu, że skarżąca:
3. • jako właściciel środków pieniężnych zgromadzonych na zajętym rachunku bankowym (następnie zdeponowanych na rachunku organu egzekucyjnego) posiada status zobowiązanego, w związku z czym miała prawo do złożenia wniosku o wyłączenie części środków spod egzekucji;
4. • przedstawiła wiarygodne dokumenty, w tym listę płac za luty 2020 r. potwierdzające konieczność poniesienia tych wydatków i zwolnienia w związku z tym części zajętych środków pieniężnych, a w konsekwencji naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na niepełne, lakoniczne i pobieżne uzasadnienie skarżonego postanowienia;
5. 3) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 144 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy właściwej kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, niedokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy, w efekcie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a w konsekwencji także niewłaściwe uzasadnienie prawne skarżonego postanowienia, w szczególności nie zawierające właściwych przyczyn odmowy przyznania skarżącej statusu zobowiązanego;
6. 4) art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 45 i 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej prawa do czynnego udziału w sprawie i prawa do obrony, a w efekcie prawa do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz naruszenie zakazu zamykania drogi sądowej, z uwagi na trzykrotną odmowę wszczęcia postępowania z wniosku o wypłatę części zajętych środków pieniężnych, tj. 1/ na wniosek z dnia 5 marca 2020 r. złożony tylko przez spółkę oraz 2/ na wniosek złożony w dniu 7 sierpnia 2020 r. i 7 września 2020 r. łącznie przez spółkę i P. i K. Ś. posiadających w ocenie organu egzekucyjnego status zobowiązanych, w sytuacji gdy skarżąca z uwagi na zastosowanie wobec niej środka przymusu w postaci zajęcia rachunku bankowego musi mieć zapewnioną gwarancję właściwej ochrony;
7. 5) art. 6 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez działanie w trakcie niniejszego postępowania wbrew obowiązującym przepisom prawa i z naruszeniem zasady zaufania do organów egzekucyjnych, a w szczególności:
8. • niezasadne dokonanie przez bank przekazania środków pieniężnych, zajętych z rachunku bankowego spółki, na rachunek Urzędu Skarbowego w S. w dniu 10 maja 2019 r, pomimo że nie istniała ku temu jakakolwiek podstawa prawna, gdyż art. 165 § 5 u.p.e.a. regulujący tą kwestię wejdzie w życie dopiero w dniu 30 października 2020 r.;
9. • zastosowanie przez organ I instancji, w ślad za Prokuraturą Regionalną w B., przy uznaniu, że środki zgromadzone na rachunku bankowym Ax sp. z o.o. stanowią własność P. i K. Ś., niedozwolonej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji analogii dokonanej na niekorzyść skarżącej.

Spółka wniosła o:

1. 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji lub 2) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia;
2. 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie;
3. 4) zasądzenie od organów podatkowych na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki z 5 marca 2020 r. o "realizację wynagrodzeń związanych z wynagrodzeniem danin publicznych".

Jako podstawę wniosku z 5 marca 2020 r. spółka wskazała art. 81 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 81 ust. 4 u.p.e.a. stanowi, że wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. W myśl natomiast art. 81 § 5 ww. ustawy, przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

Wskazać należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skutkuje m.in. powstaniem zakazu dokonywania przez bank wypłat z tego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. Jednakże, jak wynika z § 4 i 5 cytowanego wyżej artykułu, zakaz ten nie jest zakazem bezwzględnym, ponieważ nie obejmuje pewnych kategorii wierzytelności, jeśli spełnione zostaną określone przesłanki. Mianowicie spod zajęcia zostały zwolnione trzy kategorie wypłat:

1. 1) na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne;
2. 2) na zasądzone alimenty;
3. 3) na renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania.

Z regulacji tych wynika również, że wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą nastąpić jedynie na żądanie zobowiązanego, ponieważ w zakresie zwolnienia zostaje przywrócona zobowiązanemu możność dysponowania przez niego rachunkiem bankowym po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia, czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku, który musi brać pod uwagę ewentualną odpowiedzialność, o której mowa w art. 71b i 168c, a także 168e u.p.e.a. Wypłata na bieżące wynagrodzenia powinna nastąpić do rąk zobowiązanego jako posiadacza zajętego rachunku z uwagi na brak szczególnych uregulowań prawnych w tym zakresie, np. dotyczących wypłat alimentów i rent alimentacyjnych.

Oznacza to także, że zobowiązany może zlecić bankowi bezpośrednie przekazanie tych wypłat na poszczególne rachunki bankowe uprawnionych pracowników zobowiązanego. Na takich samych zasadach i w takim zakresie jak wypłata na bieżące wynagrodzenia może być dokonana również wypłata podatku dochodowego od osób fizycznych (a w zasadzie zaliczek na ten podatek) oraz przekazanie składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na te wynagrodzenia (p. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że adresatem wniosku w zakresie, o którym mowa w art. 81 ust. 4 i 5 u.p.e.a. jest bank. Organ egzekucyjny nie posiada zatem kompetencji zarówno, aby odmówić jak i przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na cele wymienione w tych przepisach. W świetle powyższych regulacji, niejako z mocy samej ustawy, zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnym od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z art. 81 § 4 ww. ustawy poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania spoczywa na banku.

Organ egzekucyjny nie nabywa przy tym uprawnień w zakresie zwolnienia omawianych środków w sytuacji odmowy przez bank realizacji złożonego wniosku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Już zatem chociażby z tego powodu, że wniosek skarżącej spółki sporządzony został przez profesjonalnego pełnomocnika, który jako podstawę żądania skierowanego do organu egzekucyjnego "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych", wskazał cytowane wyżej przepisy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. - niestanowiące dla tego organu podstawy prawnej do podjęcia jakiegokolwiek działania, brak było uzasadnienia do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej.

Działając, jednakże w ramach swoich kompetencji, organ egzekucyjny odniósł się do wniosku skarżącej, przyjmując żądanie strony jako wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia, wniesiony na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Przepis art. 166b u.p.e.a. stanowi, że w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się przepisy Działu I tej ustawy i art. 168d. W myśl natomiast art. 13 § 1 u.p.e.a. (zamieszczonego w dziale I ww. ustawy), organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Mając na uwadze powyższe, za zasadne uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o braku legitymacji skarżącej spółki do wystąpienia z żądaniem zwolnienia z zabezpieczenia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. S. A. o wyżej wskazanym numerze. W ocenie Sądu nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca spółka nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z [...] r. nr [...] wystawione przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w B. (wierzyciel) i skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690, 93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz spółki.

Wierzyciel wskazał bowiem wyraźnie w zarządzeniu, że zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 k.k.s., które pozwalają na uznanie, że środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś.. Biorąc natomiast pod uwagę treść cytowanego wyżej art. 13 u.p.e.a., uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (oraz zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.

Zgodnie zaś z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast bezspornie, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z [...] r. jest postanowienie z [...]r. sygn. [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w B. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. A zatem z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w B. (która w analizowanej sprawie posiada status wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś..

To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z [...] r. [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Zatem to P. Ś. i K. Ś. są zobowiązanymi w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z [...] r. W postanowieniu tym Prokuratura wskazała jednocześnie, że dokonane przez nią ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym spółki w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. i K. Ś., a w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 k.k.s.

W myśl art. 33 § 2 k.k.s., w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny.

Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.

Jak wynika ponadto z art. 195a § 1 w zw. z art. 187 ustawy Kodeks karny wykonawczy, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z [...] r. wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w B., dokonał zatem zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690.93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w A S.A. prowadzonym dla skarżącej spółki.

Trzeba zatem przyznać rację Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, że powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie ma statusu zobowiązanego, co w konsekwencji oznacza, że ww. spółce nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczonych środków na "realizację wynagrodzeń związanych z wynagrodzeniami danin publicznych" na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a.

Dlatego też w omawianej sprawie słusznie organy przyjęły, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania spółki z 5 marca 2020 r. w oparciu o art. 13 u.p.e.a. Zaistniały zatem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkowo znajdują zastosowanie regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 ww. ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej ma wobec tego obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym.

Jedną z przesłanek do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. będzie niewątpliwie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem.

Warto również zwrócić uwagę na treść art. 165 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że pieniądze zajęte w celu zabezpieczenia wpłaca się na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy organu egzekucyjnego z oprocentowaniem udzielonym przez bank dla wkładów wypłacanych na każde żądanie, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 165 § 4 u.p.e.a. zajęta wierzytelność po nadejściu terminu jej płatności przez dłużnika tej wierzytelności zrealizowana jest w celu zabezpieczenia przez przekazanie jej na rachunek, o którym mowa w § 2. Tak samo przekazywane są zajęte w celu zabezpieczenia wynagrodzenia za pracę i inne należności płatne w przyszłości, bez ponawiania ich zajęcia aż do wysokości należności zabezpieczonej.

Zgodnie natomiast z art. 166a § 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Według § 2 w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Nadto stosownie do § 3 zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że przywołane przepisy jednoznacznie wskazują, że wniosek o wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się pieniądze i wierzytelności zajęte na zabezpieczenie. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują bowiem możliwości wyrażenia przez organ egzekucyjny zgody na wypłatę środków z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego. W przypadku rachunku depozytowego organu egzekucyjnego zobowiązany ma jedynie prawo do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze zgromadzonych tam środków. Nawet zatem w sytuacji, gdyby skarżącej spółce przysługiwał w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym status zobowiązanego, to wobec tego, że w dniu 10 maja 2019 r. bank przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował tę kwotę na rachunku depozytowym, brak byłoby podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku z 5 marca 2020 r. o realizację wynagrodzeń związanych z wynagrodzeniem danin publicznych, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie był uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Art. 166a § 2 u.p.e.a. w sposób wyraźny odnosi się bowiem do rachunku bankowego zobowiązanego, a nie do rachunku depozytowego organu egzekucyjnego.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie w dniu 10 maja 2019 r. bank przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, to w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia. Po dniu 10 maja 2019 r. bank automatycznie "zakończył" zabezpieczenie rachunku, a od 13 maja 2019 r. spółka mogła realizować przelewy na tym rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały zatem w niniejszej sprawie tryb określony w art. 61a § 1 k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki z 5 marca 2020 r., potraktowanym jako wniosek o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20 lipca 2018 r., ponieważ z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym. Stąd też niezasadne są zarzuty wskazane w punkcie 1, 2 i 3 skargi.

Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w punktach od 4 do 8 skargi. Pełnomocnik spółki nie wskazał, jakie czynności służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego nie zostały podjęte w niniejszej sprawie. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że organy obu instancji dokonały ustaleń w sposób wystarczający do wydania w niniejszej sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 5 marca 2020r. Art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zawiera kompleksową i precyzyjną definicję zobowiązanego, a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy bezspornie dowodzą, że skarżąca spółka w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z [...] r., wystawione przez Prokuraturę Regionalną w B., takiego statusu nie posiada.

Odnosząc się do stanowiska spółki, że środki zgromadzone na rachunku bankowym stanowią jej własność, wyjaśnić trzeba, że w tym zakresie spółka mogła zgłosić zastrzeżenia w postępowaniu zakończonym postanowieniem Prokuratury Regionalnej w B. z [...] r. o zabezpieczeniu majątkowym, bowiem organ egzekucyjny nie ma kompetencji do oceny prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budził wątpliwości i dawał podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Zaskarżone postanowienia odpowiadają wymogom wynikającym z treści art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 6 w związku z art. 8 k.p.a. Nie naruszono zasady proporcjonalności, skoro spółka nie jest podmiotem zobowiązanym, nie była zatem legitymowana do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Skład orzekający wskazuje, że w sprawach o podobnym stanie faktycznym wypowiadał się już tutejszy Sąd. W sprawach o sygn. III SA/Łd 86/20, III SA/Łd 132/20, III SA/Łd 133/20 z 23 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargi skarżącej spółki w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zabezpieczenia. Wyroki są nieprawomocne.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Z powyższych względów, Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.).

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., skarga została oddalona.

E.G.