Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 951/19

Uzasadnienie

III SA/Łd 951/19

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) – dalej: k.p.a.; art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2137)- dalej: ustawa o ARiMR, § 13 r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) - dalej: rozporządzenie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania B.W.-G. pomocy finansowej przyznawanej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 30 października 2018 r. B.W.-G., reprezentowana przez K.G., wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. Do wniosku strona załączyła wykaz działek ewidencyjnych i powierzchni upraw, na których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30%i poniżej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej uprawy.

W dniu 31 października 2018 r. strona została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie kopii protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez powołaną przez wojewodę komisję oraz zaakceptowanego przez wojewodę, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi na powyższe, w dniu 16 listopada 2018 r. strona złożyła do akt sprawy:

1. - pismo Prezydenta Miasta S. z dnia 9 października 2018 r. uznającego za bezzasadne zawarte we wniosku strony z dnia 4 października 2018 r. żądanie oszacowania szkód powstałych w wyniku suszy w 2018 r., na nieruchomości oznaczonej nr ew. 121, położonej w S. przy ul. A z uwagi na upływ terminów szacowania szkód użytków zielonych, co miało miejsce w okresie od 31 maja 2018 r. do 10 lipca 2018 r.;
2. - odpowiedź skarżącej (z dnia 11 października 2018 r.) na w.w pismo z dnia 9 października 2018 r.;
3. - informację Wójta Gminy S. z dnia 18 października 2018 r. o przeprowadzeniu przez Komisję gminną ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych, na wniosek strony z dnia 24 września 2018 r., oględzin upraw skarżącej położonych na terenie gminy i sporządzeniu protokołu oględzin, który nie został potwierdzony przez Komisję wojewódzką oraz informację o braku możliwości wydania stronie sporządzonego protokołu, z uwagi na znacznie przekroczenie terminu przewidzianego do składania wniosków o oszacowanie strat spowodowanych suszą w uprawach trwałych użytków zielonych i traw na gruntach ornych;
4. - wniosek skarżącej z dnia 13 listopada 2018 r., kierowany do Urzędu Gminy S. o wydanie podpisanego przez nią protokołu z oszacowania skutków suszy w 2018 r. na uprawianych przez nią gruntach rolnych;
5. - kserokopię protokołu częściowego nr [...], sporządzonego przez Komisję ds. oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego.

Ponadto, w dniu 26 listopada 2018 r. strona załączyła do akt sprawy informację o dokonaniu przez Wojewodę [...] negatywnej weryfikacji protokołu Gminnej komisji ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych nr [...] z przeprowadzonego szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym strony w uprawach trwałych użytków zielonych, z uwagi na upływ długiego okresu czasu od technologicznego okresu zbioru.

Wezwaniem z dnia 12 grudnia 2018 r. skarżąca została ponownie zobowiązana do uzupełnienia braku formalnego wniosku, z wskazaniem, iż w przypadku prowadzenia produkcji rolnej na obszarze, co najmniej dwóch województw (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) wnioskodawca jest zobligowany do złożenia zbiorczego protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na położenie największej części gospodarstwa lub obszaru, na którym prowadzony jest dział specjalny produkcji rolnej, na podstawie protokołów sporządzonych przez producenta rolnego.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 28 grudnia 2018 r. wyjaśniła, że protokół zbiorczy podpisany przez członków komisji, którzy oszacowali wpływ suszy w 2018 r. na zbiory potrawów na użytkach zielonych przed ich zbiorem, został podpisany przez zainteresowanego rolnika, a następnie przekazany w dwóch egzemplarzach do Urzędu Wojewódzkiego w Ł. przez Urząd Gminy S. Z niezrozumiałych dla skarżącej względów, zarówno prawnych, jak i merytorycznych, Urząd Wojewódzki w Ł. nie udostępnił rolnikowi podpisanego protokołu, a tym samym uniemożliwił jego przedłożenie do wniosku. Niemniej jednak przedmiotowy protokół jest dostępny dla Biura Powiatowego ARiMR na drodze urzędowej pomiędzy organami administracji.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił przyznania B.W.-G. wnioskowanej pomocy finansowej. Uzasadniając organ wskazał, iż pomimo dwukrotnego wezwania strona nie przedłożyła załącznika, to jest zbiorczego protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, co uniemożliwiało ustalenie wysokości strat i rodzajów upraw dotkniętych zjawiskiem atmosferycznym.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.W.-G. podniosła, iż fakt wystąpienia w 2018 r. suszy na terenie, na którym jest położone jej gospodarstwo rolne, został bezspornie i oficjalnie potwierdzony. Odnośnie nie przedłożenia wymaganego prawem protokołu zbiorczego, strona wyjaśniła, iż jest to następstwem "zawłaszczenia" przez Urząd Wojewody [...] przedmiotowego dokumentu, na co wskazywała w toku postępowania przed organem I instancji.

Ponadto w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019, stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o przysługującym prawie zapoznania się i wypowiedzenia, co do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, strona wyjaśniła, że straty plonów na użytkach zielonych powstały po pierwszym pokosie na tych użytkach, a ich szacunkowa wielkość wynosiła ok. 30-50 %. Straty te zostały częściowo udokumentowane w protokołach oszacowania sporządzonych przez Urząd Gminy P. (protokół przedłożony organowi) oraz Urząd Gminy S. (protokół zawłaszczony przez Urząd Wojewódzki w Ł.). Natomiast pozostałe gminy – Ł., N. oraz Urząd Miasta S. nie dochowały ciążących na nich obowiązków dokonania oszacowania strat, argumentując powyższe zaniechanie złożeniem wniosku po upływie terminu technologicznego okresu zbioru.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stwierdził, że organ I instancji odmówił przyznania pomocy ze względu na brak szkód w uprawach. Uzasadniając wydane orzeczenie organ odwoławczy wskazał, iż zasady przyznawania pomocy dla producentów rolnych, w których gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018r. suszy lub powodzi uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.).

Zgodnie z § 13 r. rozporządzenia w 2018 r. agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1. - w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy (ust. 1 pkt 2),
2. - Średnia roczna produkcja rolna oraz średnia roczna produkcja roślinna, o których mowa w ust. 2, są ustalane na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej lub roślinnej w danym gospodarstwie rolnym, a w przypadku braku takich danych lub dokumentów - na podstawie danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego o średniej wielkości produkcji rolnej, udostępnianych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na strunie internetowej urzędu obsługującego tego ministra (ust. 3),
3. - Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:
4. 1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi;
5. 2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014;
6. 3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 (ust. 6),
7. - Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, oraz stawki pomocy, której wysokość będzie uzależniona od rodzaju uprawy (ust. 7),

Zgodnie z § 5 ust. rozporządzenia warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, jest dołączenie przez wnioskodawcę do wniosku o udzielenie kredytu bankowego protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, przy czym w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole. Protokół oszacowania szkód sporządza się na formularzu udostępnionym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 577 ze zm.), których uwzględnienie nakazuje treść § 13 r. ust. 1 rozporządzenia, szkody spowodowane przez suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.). Określenie powyższych wartości, zgodnie z art. 3 ust. 5 u.u.r., należy do ministra właściwego do spraw rolnictwa, który ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od 1 czerwca do 20 października, w terminie 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zaistnieją następujące okoliczności:

1. 1) w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej,
2. 2) wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BiP urzędu obsługującego tego ministra, elementy określone w § 13 r ust. 5 rozporządzenia z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkód.

Organ odwoławczy stwierdził, że złożony przez skarżącą wniosek nie był kompletny, gdyż nie załączono do niego prawidłowo sporządzonego protokołu z oszacowania szkód spowodowanych suszą. Przedłożony przez stronę protokół został sporządzony na zasadach ogólnych z pominięciem wymogów klimatycznego bilansu wodnego powadzonego przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) oraz z pominięciem przepisów ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że komisja szacująca straty zaistniałe w gospodarstwie skarżącej dokonała swoich ustaleń z pominięciem danych zawartych w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a sporządzony przez nią dokument, nie odpowiada wymogom określonym w §13 r ust. 6 pkt 1 rozporządzenia z 2015 r. Z ostatecznego protokołu oszacowania szkód oraz wyjaśnień [...] Urzędu Wojewódzkiego wynika, że szkód nie można było oszacować.

Gminna komisja dokonała zaś szacunku pomimo sprzeciwu do powiadomienia o zamiarze wszczęcia procedury szacowania szkód. Tym samym z uwagi na brak możliwości oszacowania powstałych szkód niemożliwe było przyznanie wnioskowanej płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.W.-G., reprezentowana przez K.G., zarzuciła:

1. - błędną wykładnię a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie § 5 ust 5 w zw. z § 13 ust. 4, 5, i 6 pkt 1 w zw. z § 13 ust 1 rozporządzenia z 2015 r. w zw. z art 2 pkt 16 Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2015 roku uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w zw. z art 3 ust 2 pkt 10 i ust 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich polegające na uznaniu wbrew faktycznemu stanowi sprawy, że susza nie wystąpiła, wniosek został złożony w sposób niekompletny bowiem nie złożono prawidłowo sporządzonego protokołu z oszacowania szkód spowodowanych suszą. Powyższe jest nieprawdą gdyż protokół został złożony w takiej formie w jakiej go otrzymano, należy zauważyć, że protokół jest dokumentem sporządzanym przez ściśle określone organy i strona skarżąca nie miała wpływu na jego treść i formę.
2. - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie przyczyn rozbieżności w protokołach, przyczyn nieprawidłowości protokołów oraz winy w powstałych błędach;
3. - art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentom przedstawionym w sprawie (protokołom), pomimo że dokumenty te mają moc dokumentu urzędowego, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności wystąpienia szkód w określonym rozmiarze za nieudowodnioną;
4. - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
5. - art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego mimo spełnienia przesłanek odmówiono mi przyznania prawa pomocy;
6. - art. 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania prawa pomocy;
7. - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
8. - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji z naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. do wydania w terminie 14 dni decyzji o przyznaniu wnioskowanej pomocy. Ponadto strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2019 r., III SPP/Łd 237/19 wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania.

Natomiast postanowieniem z dnia 20 marca 2020 r., III SA/Łd 951/19 Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na wezwanie sądu organ odwoławczy w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2010 r. wyjaśnił, że użyte w zaskarżonej decyzji sformułowanie "szkód nie można było oszacować" wynikało z protokołu oszacowania szkód nr [...], sporządzonego dla regionu C. Natomiast użyty w uzasadnieniu protokół ostateczny oznacza protokół nr [...]. Protokół nie obejmujący swym zakresem wszystkich szkód zgłoszonych przez stronę we wniosku. Protokołu zbiorczego obejmującego zakresem desygnatów wszelkie zgłoszone szkody strona nigdy nie doręczyła organowi. Jego sporządzenie nie było możliwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2325, dalej zwanej: p.p.s.a.) Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa. Skarga podlega natomiast oddaleniu w przypadku braku uzasadnionych podstaw zaskarżenia (art. 151 p.p.s.a.)

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W ocenie składu orzekającego w sprawie doszło do naruszenia art. z art. 6, art. 8 i art. 11 K.p.a. oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej niezbędne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego w zgodzie z regułami ustanowionymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), a nadto w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., organ realizuje m.in. poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę.

Uzasadnienie decyzji, stanowi integralną część decyzji administracyjnej i jest emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy, uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej. Z treści art. 11 K.p.a. wprost wynika, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Z treści decyzji musi wynikać, dlaczego została wydana. Umożliwia to zarówno kontrolę jej legalności w instancyjnym toku odwoławczym, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ale, co nie mniej istotne, pozwala na ochronę interesu prawnego strony, poprzez stawianie zarzutów pod adresem decyzji i podjęcie próby wykazania jej nielegalności.

Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a.). Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwej w tym zakresie decyzji administracyjnej.

W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej, zaskarżona decyzja nie spełnia opisanych wyżej wymogów, jej uzasadnienie jest skonstruowane w sposób nie poddający się kontroli sądu administracyjnego.

Jak wynika z treści uzasadnienia organu I instancji przyczyną odmowy przyznania stronie pomocy finansowej było niezłożenie załącznika do wniosku, to jest zbiorczego protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód.

Strona w odwołaniu podniosła, ze nie jest w stanie złożyć załącznika, bowiem "został on zawłaszczony" przez Urząd Wojewódzki w Ł. Natomiast organ odwoławczy, nie analizując treści uzasadnienia organu I instancji stwierdził, iż odmowa przyznania płatności nastąpiła ze względu na brak szkód. Następnie w swoich rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wydanego orzeczenia jako przyczynę odmowy przyznania pomocy wskazał wadliwość ostatecznego protokołu oszacowania szkód. Zdaniem organu protokół sporządzony został na zasadach ogólnych, z pominięciem wymogów klimatycznego bilansu wodnego prowadzonego przez IUNG oraz z pominięciem przepisów o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie sądu organ odwoławczy wyjaśnił, że "protokół ostateczny" to protokół nr [...].

Przedmiotowy protokół nr [...] złożony został przez stronę w trakcie postępowania przed organem i instancji. Organ I instancji nie odniósł się do jego treści, poprzestając na konstatacji, że niezłożenie protokołu zbiorczego uzasadnia odmowę przyznania pomocy.

Organ odwoławczy, wbrew zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., nie wyjaśnił stronie, czy żądanie złożenia protokołu zbiorczego było zasadne. Natomiast podważył treść protokołu nr [...], nie analizując w uzasadnieniu wydanego orzeczenia zapisów znajdujących się w tym dokumencie. Lakonicznie wskazał, że uchybiono wymogom dotyczącym klimatycznego bilansu wodnego i przepisów ubezpieczeniowych. Ponadto powołał się na wyjaśnienia [...] Urzędu Wojewódzkiego o braku możliwości oszacowania szkód. Nie uzasadnił jednak dlaczego m.in. wyjaśnienia tego urzędu mają stanowić podstawę odmowy uwzględnienia wniosku strony.

Zdaniem sądu sposób prowadzenie postępowania przez organ II instancji nie mógł budzić zaufania uczestnika tego postępowania. Ponadto lakoniczna treść uzasadnienia nie pozwala sądowi dokonania kontroli prawidłowości przedmiotowej decyzji.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie ustali, czy wydanie niekorzystnej dla strony decyzji przez organ I instancji ze względu na brak w aktach protokołu zbiorczego było prawidłowe. Wyjaśnienie tej kwestii jest istotne, bowiem w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2020 r. organ odwoławczy przyznał, iż sporządzenie takiego protokołu było niemożliwe.

W przypadku uznania wadliwości decyzji organu I instancji uchyli ją i przekaże temu organowi celem ponownego rozpatrzenia wniosku strony, po uprzednim zgromadzeniu i analizie zgromadzonego materiału dowodowego.

Jeśli organ odwoławczy uzna, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji, sam przeprowadzi postępowanie w sprawie. Wydane orzeczenie uzasadni w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. z uwzględnieniem przepisów art. 8 i art. 11 k.p.a. Nie ograniczy się do zacytowania licznych przepisów prawa, jak uczynił to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dokładnie wyjaśni jakie zastosowanie mają te przepisy w konkretnej sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej o udzielenie pomocy finansowej. Odniesie się także do zarzutów zgłoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji I instancji, które to zarzuty całkowicie pominięto w uzasadnieniu obecnie skarżonego orzeczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zobowiązanie organu, na podstawie art. art. 145 a § 1 p.p.s.a., do wydania w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku decyzji stwierdzającej przyznanie pomocy.

Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten nie pozwala na zobowiązanie w sytuacji, gdy przesłanką tego rozstrzygnięcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania (v. wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2865/17 – Lex nr 2778723). W niniejszej sprawie decyzja została uchylona ze względu na naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. k.ż.