Uzasadnienie
III SA/Łd 974/16
S.K.zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma synami. Skarżący posiada dom o powierzchni 130 mkw. o wartości ok. 350.000 zł, dwa samochody – A (rok produkcji 2006) i B (C, rok produkcji 2002). Żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1700 zł, zaś skarżący zadeklarował osiąganie dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2000 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał koszty obsługi kredytów, leasingu samochodów, nauki dzieci, zaległości na rzecz US i karę na rzecz ITD. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym.
W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych, których jest współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące, kopii deklaracji VAT i udokumentowania średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i domu.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał deklaracje podatkowe oraz wyciągi z rachunków bankowych, a także oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania domu i rodziny kształtują się na poziomie 10.500 zł: energia elektryczna – 400 zł, woda – 100 zł, ogrzewanie – 1800 zł, żywność - 2000 zł, paliwo i ubezpieczenie samochodów - 900 zł, obsługa kredytu konsumpcyjnego - 1800 zł, ubranie, leki - 500 zł, korepetycje dzieci - 500 zł, utrzymanie syna na studiach - 2500 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Ustosunkowując się do wniosku strony skarżącej stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się jednakże tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04).
Wnioskodawca wskazał w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodów osiąganych przez żonę tytułem wynagrodzenia za pracę w kwocie 1700 zł oraz z własnej działalności gospodarczej – 2000 zł. Oznacza to, że deklarowany dochód rodziny to kwota 3700 zł. Tymczasem kwota stałych wydatków na utrzymanie rodziny i domu została określona przez wnioskodawcę na 10.500 zł. Oczywiście nawet jeśli wydatkom tym nie odmówić charakteru koniecznych, to ich wysokość musi budzić wątpliwości, gdyż nie znajduje ona pokrycia w kwocie deklarowanych dochodów. Wysokość deklarowanych wydatków przekracza kwotę deklarowanych dochodów niemal trzykrotnie. Wnioskodawca korzysta z kredytów konsumpcyjnych, z których środki mogą pokrywać bieżące wydatki rodziny, jednak podkreślenia wymaga, że powoływanie się na okoliczność spłacania kredytów nie może okazać się skuteczne.
Sama tylko okoliczność obsługi kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd, że zaciągnięcie przez stronę kredytów skutkujące obowiązkiem uiszczania rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań. Ponadto nie można tracić z pola widzenia tego, że miesięczny koszt obsługi kredytu równy jest niemal wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy przez osobę, której tylko jeden z wydatków (obsługa kredytu) to wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienie.
Nie można również tracić z pola widzenia tego, że strona posiada znaczny majątek (nieruchomość, samochody), a obroty w prowadzonej przez niego działalności kształtują się na średnim poziomie ok. 200.000 zł miesięcznie. Fakt ten powoduje, że skarżącego nie sposób jest zaliczyć do kręgu osób ubogich, którym winno być przyznane prawo pomocy, czego nie zmienia przedstawienie informacji o wpisaniu na listę dłużników w związku z zaległościami wobec PZU. Sam fakt ponoszenia tak znacznych kosztów utrzymania, posiadanie majątku daje podstawy do twierdzenia, że strona jest w stanie wygospodarować środki również na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG