Uzasadnienie
III SA/Łd 983/04
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania K. M., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu ww. z pobytu stałego w Ł. przy ul. A m. 4.
Jako podstawę prawną powyższej decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001r. z późn. zm./ i art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w dniu 13 stycznia 2004 r. organ I instancji wszczął na wniosek M. O. postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. M. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy ul. A w Ł. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu.
Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] złożył K. M., który podniósł, że został pozbawiony możliwości czynnego udziału w przedmiotowej sprawie, bowiem nie został powiadomiony o przesłuchaniu świadków. Zaskarżonej decyzji zarzucił sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz jego dowolną ocenę.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. l cyt. ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce /lokal/, w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie zaś w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych.
Zdaniem organu odwoławczego prowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe na okoliczność spełnienia przesłanki "opuszczenia lokalu" dokonane zostało w sposób wnikliwy, a ocena zebranego materiału dowodowego i jego uzasadnienie dało podstawę do przyjęcia, iż wniosek M. O. zasługuje na uwzględnienie.
Organ stwierdził, że niesporne jest, iż K. M. nie zamieszkuje w lokalu, w którym zameldowany był na pobyt stały. Potwierdzają to bowiem nie tylko oświadczenia świadków, ale i sam Zainteresowany, który w oświadczeniu z dnia 17 lutego 2004 r. podał, że od śmierci dziadka – K. O. (01.04.1999 r.) nie ma dostępu do lokalu nr 4 przy ul. A w Ł., bowiem babcia – M. O. wraz ze swym synem – T. O. dokonała zmiany zamków w drzwiach wejściowych nie udostępniając mu kluczy, zaś podejmowane przez niego próby zamieszkiwania kończyły się fiaskiem również z powodu licznych awantur rodzinnych, a także z uwagi na fakt, iż od pewnego momentu w lokalu zamieszkiwało faktycznie 5 osób, co uniemożliwiało mu normalną egzystencję, gdyż pracował zawodowo i studiował wieczorowo.
Organ wskazał, że skarżący twierdził, iż podejmował liczne próby zameldowania się u matki w lokalu przy ul. B Nr 46 m 9A oraz u konkubiny — A. G. zamieszkałej przy ul. B Nr 5 m 10 w Ł., lecz nie wyrażał na to zgody prywatny właściciel nieruchomości.
Ponadto organ wskazał, iż M. O. podała, że wnuczek – K. M. został zameldowany w przedmiotowym lokalu przez jej męża około 15 lat temu, lecz nigdy w lokalu nie zamieszkał, bowiem mieszkał z matką przy ul. B Nr 46 m 9A, później w P., gdzie się uczył, a gdy wrócił zamieszkał z A. G., z którą ma 10 letnią córkę M. M., natomiast kluczy do mieszkania, których wcześniej nie posiadał, zażądał dopiero wówczas, gdy złożyła wniosek o jego wymeldowanie. Do mieszkania był wpuszczany i mógł wejść, ale nigdy w nim nie mieszkał jedynie przychodził po korespondencję i w odwiedziny.
Organ odwoławczy stwierdził, że K. M. nigdy nie korzystał z miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. l cyt. ustawy oraz nie podejmował on działań wprost dokumentujących jego zamiar stałego przebywania we wspomnianym lokalu.
Zdaniem organu odwoławczego K. M. od dłuższego czasu skoncentrował swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste poza miejscem zameldowania na pobyt stały, co sam potwierdził, wskazując na trudności w dopełnieniu obowiązku meldunkowego w miejscu faktycznego pobytu tj. w lokalu matki i w lokalu konkubiny.
Zdaniem organu II instancji K. M. nie wykazał w sposób niewątpliwy, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło wbrew jego woli i niedobrowolnie. Podjętą próbę zamieszkania w lokalu nr 4 przy ul. A w Ł. (wg zeznania K. M. w dniu 26 lutego 2004 r.) i pozostawienia w nim rzeczy oraz uzyskania do niego kluczy organ odwoławczy, w ramach dyspozycji art. 80 k.p.a., ocenił jako działanie mające na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie, które pozostaje w bezpośrednim związku z wszczętym wobec niego postępowaniem i nie może być uznane za zamieszkiwanie przez ww. w przedmiotowym lokalu.
Ponadto zdaniem organu odwoławczego istniejący w momencie opuszczenia lokalu zamiar zerwania z nim więzi przesądza o tym, że zgłaszana następnie wola odzyskania go nie może zmienić oceny, iż do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny.
Organ stwierdził, iż podnoszone przez K. M. argumenty i zarzuty w odwołaniu od decyzji organu I instancji stanowią polemikę z ustaleniami i oceną dowodów dokonaną przez ten organ, którym nie można przypisać cechy dowolności.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 k.p.a., zaś za bezzasadne poczytał zarzuty skarżącego odnośnie braku możliwości obrony swoich praw w postępowaniu oraz naruszenie zasad współżycia społecznego, bowiem w toku całego postępowania K. M. wykazywał aktywność jako strona, składał pisma i oświadczenia, których treść była wykorzystywana przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Na rozprawie administracyjnej w dniu 18 maja 2004 r. K. M. reprezentował powołany przez niego pełnomocnik.
Zdaniem organu II instancji, wbrew art. 40 k.p.a., organ I instancji nie doręczył decyzji pełnomocnikowi, jednakże powyższe nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 77, art. 79 § 1, art. 80 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2005 r., złożonym na rozprawie przez skarżącego, pełnomocnik skarżącego wskazał na naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie pominięcie w toku postępowania pełnomocnika strony. Podniósł, iż organ I instancji, pomimo nakazu wynikającego z k.p.a. nie doręczył decyzji pełnomocnikowi, lecz stronie postępowania, zaś organ II instancji podzielił ten błąd. Również organ II instancji błędnie doręczył wydaną przez siebie decyzję stronie, a pełnomocnikowi przesłał wyłącznie do wiadomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie w ocenie sądu doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Stosownie do art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.
Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
W niniejszej sprawie skarżący w postępowaniu przed organem I instancji udzielił w dniu 17 maja 2004 r. pełnomocnictwa radcy prawnemu K. S. do reprezentowania go przed organami administracji w sprawach związanych z dopełnieniem obowiązku meldunkowego – k. 50.
Organ I instancji nie doręczył swojego rozstrzygnięcia z dnia [...] pełnomocnikowi skarżącego, jak również nie umożliwił mu zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.
W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu administracyjnego, jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany od udziału w nich, co zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Pominięcie przez organ pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, a postępowanie przeprowadzone z naruszeniem ogólnej zasady udziału strony w postępowaniu jest postępowaniem wadliwym w zakresie ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
A zatem zaniechanie przez organ I instancji doręczenia ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony decyzji stanowiło naruszenie art. 32 k.p.a. oraz art. 40 k.p.a. w związku z art. 109 k.p.a.
Również organ II instancji pominął pełnomocnika skarżącego i nie zapoznał go z zebranymi w sprawie dowodami.
Nie można jednak zgodzić się z zarzutem pełnomocnika skarżącego, iż organ II instancji błędnie doręczył swoją decyzję z dnia [...], wysyłając ją stronie i pełnomocnikowi do "wiadomości", gdyż w rezultacie decyzja została doręczona jednocześnie stronie i pełnomocnikowi. Zgodnie zaś z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1997 r. I SA/Po 1333/96 jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi.
Reasumując Sąd uznał, iż organ I instancji naruszył prawo, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zaś organ II instancji nie uchylając wadliwej decyzji również wydał taką decyzję.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obu instancji winny zapewnić pełnomocnikowi strony prawidłowy udział w postępowaniu administracyjnym.
Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, a pełnomocnik strony wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Sąd na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm./ zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 355 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się kwota 100 zł tytułem zwrotu wpisu oraz kwota 255 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.