Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu zażalenia J. S. na postanowienie wydane przez Wójta Gminy R. z dnia [...] znak: [...] dotyczące stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, uznające:
1.za zasadny w części zarzut zobowiązanego J. S. co do przedawnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., 2.w pozostałym zakresie zarzuty zobowiązanego za niezasadne w całości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej k.p.a, art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4, pkt 8, art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427), dalej u.p.e.a., w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji w całości; uznało za zasadny w części zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. odnośnie przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. oraz za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., w pozostałej zaś części, tj. przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2017 r., zarzuty są niezasadne; uznało za nieuzasadnione zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 8 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...]Wójt Gminy R. postanowił uznać za zasadny w części zarzut zobowiązanego J. S., co do przedawnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., w pozostałym zakresie uznał zarzuty zobowiązanego za niezasadne w całości.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji w zakresie przedawnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym powołał przepis art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1439), według którego do opłat za gospodarowanie odpadami stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej O.p. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stwierdził przy tym, że przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - zobowiązania przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności opłaty. Organ uznał, że argumentacja dłużnika, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi przedawnia się z upływem 2 lat, nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawił terminy płatności opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie G. R., które zostały objęte tytułem wykonawczym: za styczeń-luty do 15 marca, za marzec-kwiecień do 15 maja, za maj-czerwiec do 15 lipca, za lipiec-sierpień do 15 września, za wrzesień-październik do 15 listopada, za listopad-grudzień do 30 grudnia. Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji stwierdził, iż zobowiązanie dłużnika z tytułu opłat za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wygasło z dniem 1 stycznia 2019 r. z uwagi na przedawnienie (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.) i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, tj. co do kwoty 48,00 zł, podzielając w tym zakresie zarzut przedawnienia zgłoszony przez dłużnika. W pozostałym zakresie podtrzymał wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi.
W dalszej kolejności organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadniony zarzut dłużnika co do nieistnienia zobowiązania. Organ podał, iż dłużnik jeden raz w piśmie z dnia 22 sierpnia 2014 r. podniósł fakt nieodbierania odpadów komunalnych z jego posesji przez przedsiębiorcę obsługującego G. R., jednak na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania, braków tych nie uzupełnił, dlatego podanie zostało pozostawione bez rozpatrzenia. Pomimo otrzymywania w kolejnych latach regularnych upomnień dłużnik nie podnosił tej okoliczności, a wierzyciel nie potwierdził faktu nieodbierania odpadów komunalnych. Wójt wyjaśnił, iż spoczywający na dłużniku obowiązek uiszczenia opłaty nie był uzależniony od wykonania, częściowego wykonania czy też niewykonania obowiązku odbioru odpadów od właściciela nieruchomości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest bowiem ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach Rady Gminy. Organ wskazał na orzecznictwo sądowoadministracyjne, według którego pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym.
Następnie zarzut w zakresie błędu co do osoby zobowiązanego, organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadniony. Podstawą ustalenia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja składana przez właścicieli nieruchomości. Organ wyjaśnił, że w deklaracji złożonej dnia 7 października 2013 r. dłużnik zadeklarował prowadzenie gospodarstwa dwuosobowego, natomiast 29 grudnia 2015 r. zadeklarował prowadzenie gospodarstwa jednoosobowego i nie uległo to zmianie w kolejnym okresie objętym tytułem wykonawczym. Wysokość tej opłaty została ustalona na podstawie danych wskazanych przez J. S. odnośnie liczby osób zamieszkujących na nieruchomości i stawki opłaty obowiązującej na terenie Gminy R. Od 2016 r. opłata była naliczana tylko i wyłącznie od jednej osoby.
W zakresie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wierzyciel uznał go za nieuzasadniony. Powołał orzecznictwo w tym zakresie wyjaśniając, że gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jednak może to mieć miejsce jedynie wtedy, gdy taki wybór w ogóle istnieje. Ponadto przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku zwracania się do dłużnika przed rozpoczęciem egzekucji o wskazanie preferowanych przez niego sposobów zaspokojenia wierzytelności. W interesie zobowiązanego jest wskazanie majątku podlegającego zabezpieczeniu, nie natomiast zmuszanie organu do jego poszukiwania. Gdy organ ma do dyspozycji tylko jeden środek, to nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do jego zastosowania. Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie nie ustalił innych zasobów finansowych dłużnika aniżeli świadczenie emerytalno-rentowe, a dłużnik nie wskazał innego majątku, zatem skierowanie egzekucji co do świadczenia emerytalno-rentowego uznał za uzasadnione i koniczne.
Na postanowienie organu pierwszej instancji J. S. złożył zażalenie, wnosząc o uwzględnienie zarzutów w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty co do egzekucji. Zdaniem skarżącego należność za wywóz śmieci jest świadczeniem okresowym i obowiązuje taki termin jak przy świadczeniach okresowych, a nie okres 5-letni, wobec tego wniósł o uwzględnienie zarzutu przedawnienia w całości. W ocenie skarżącego obciążenie go obowiązkiem zapłaty za wywóz śmieci jest całkowicie bezprawne i bezpodstawne, ponieważ przez okres od lipca 2013 r. do dziś ani razu nie zostały od niego odebrane jakiekolwiek śmieci. Wielokrotne interwencje w gminie nie odniosły żadnego skutku. Zdaniem skarżącego że nie można na obywatela nałożyć obowiązku płacenia za coś, co nie zostało ani razu przez gminę zrobione. W jego ocenie stanowisko organu jest niezgodne z prawem i sprawiedliwością społeczną.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji w całości, uznało za zasadny w części zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. odnośnie przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. oraz za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., w pozostałej zaś części, tj. przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2017 r., zarzuty są niezasadne; uznało za nieuzasadnione zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 8 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Organ odwoławczy przytaczając treść art. 33 § 1 i 34 § 1 i 2 u.p.e.a. wyjaśnił, iż J. S. zarzuty, co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, oparł o przesłanki wynikające z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 8 u.p.e.a., tj. przedawnienie zobowiązania, nieistnienie zobowiązania, błąd co do osoby zobowiązanego oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Kolegium wskazało, iż w dniu 7 października 2013 r. J. S. złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wykazał, że na terenie nieruchomości zamieszkują 2 osoby, stawka opłaty wynosi 4 zł, wyliczenie miesięcznej opłaty 2 x 4 zł = 8 zł, miesięczna wysokość opłaty wynosi 8 zł.
W dniu 29 grudnia 2015 r. J. S. złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której przy wyliczeniu miesięcznej opłaty podał 1 osobę, stawkę opłaty miesięcznej 8 zł, wysokość opłaty miesięcznej 8 zł, wysokość opłaty za dwa miesiące 16 zł,
Wójt Gminy R. upomnieniem Nr [...] z dnia 22 października 2019r., wydanym na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., wezwał J. S. do uregulowania należności w kwocie 540,60 zł z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2014 r. do sierpnia 2019 r. z pouczeniem jw.
Dnia 6 grudnia 2019 r. Wójt Gminy R. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r.,
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego J. S., w związku ze złożonym przez niego w dniu 6 maja 2020 r. pismem zatytułowanym "Zarzuty do egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 grudnia 2019 r.,
Organ odwoławczy stwierdził, iż postanowienie organu pierwszej instancji, uznające zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, nie jest w pełni zasadne. Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest zarzut dotyczący przedawnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym nr [...] obejmującym zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Organ pierwszej instancji stwierdził, iż zobowiązanie dłużnika z tytułu opłat za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wygasło z dniem 1 stycznia 2019 r. z uwagi na przedawnienie (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.) i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, tj. co do kwoty 48,00 zł, podzielając w tym zakresie zarzut przedawnienia zgłoszony przez dłużnika. W pozostałym zakresie podtrzymał wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi.
Organ odwoławczy podkreślił jednakże, iż stosownie do przepisu art. 6 ust. 12 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do opłat za gospodarowanie odpadami stosuje się przepisy działu III O.p. Przytaczając treść art. 70 § 1 O.p. Kolegium wskazało, iż biorąc pod uwagę terminy płatności opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie Gminy R. wskazane w postanowieniu w okresie, który obejmuje tytuł wykonawczy, zobowiązanie dłużnika J.S. z tytułu opłat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie 96 zł wygasło z dniem 31 grudnia 2019 r. z uwagi na przedawnienie.
Dalej organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że samo wystawienie tytułu wykonawczego (wszczęcie postępowania egzekucyjnego) powodowało przerwanie biegu przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie, w postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z dnia 17 czerwca 2020 r. znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 21.04.2020 r. nr [...], jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Ł. Wymienione zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone J. S. w dniu 29 kwietnia 2020 r. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, zasadnym było uznanie, iż w 2019 r. (do dnia 31 grudnia 2019 r.) nie miało miejsca przerwanie biegu terminu przedawnienia i zobowiązanie za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. uległo przedawnieniu.
W pełni natomiast organ odwoławczy zgodził się z wyjaśnieniami Wójta Gminy R., co do nieuwzględnienia pozostałych zarzutów zobowiązanego.
W zakresie zarzutu nieistnienia zobowiązania (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Kolegium podniosło, iż z akt sprawy wynika, że dłużnik tylko jeden raz, w piśmie z dnia 22 sierpnia 2014 r., podniósł fakt nieodbierania odpadów komunalnych z jego posesji przez przedsiębiorcę obsługującego Gminę R., jednak na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania, braków tych nie uzupełnił, dlatego podanie zostało pozostawione bez rozpatrzenia. Pomimo otrzymywania w kolejnych latach regularnych upomnień, dłużnik nie podnosił tej okoliczności Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach Rady Gminy. Stosownie bowiem do przepisu art. 6i ust. 1 pkt 1 obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Zatem ustawodawca w przepisie tym ustanowił domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Zasadne jest więc stanowisko poparte orzecznictwem sądowoadministracyjnym, iż pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów.
W ocenie Kolegium nie znajdował uzasadnienia również zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zatem podstawą ustalenia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja składana przez właścicieli nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się pierwsza deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożona przez J. S.mw dniu 7 października 2013 r., w której wykazał, że na terenie nieruchomości zamieszkują 2 osoby, stawka opłaty wynosi 4 zł, wyliczenie miesięcznej opłaty 2 x 4 = 8 zł. W dniu 29 grudnia 2015 r. zobowiązany złożył drugą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zadeklarował prowadzenie gospodarstwa jednoosobowego (co nie uległo zmianie w kolejnym okresie objętym tytułem wykonawczym), a przy wyliczeniu opłaty podał stawkę opłaty miesięcznej 8 zł, wysokość opłaty miesięcznej 8 zł, wysokość opłaty za dwa miesiące 16 zł. Wobec tego wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została ustalona na podstawie danych wskazanych w deklaracji przez J.S. zarówno odnośnie liczby osób zamieszkujących na nieruchomości, jak i stawki opłaty obowiązującej na terenie Gminy R.m Od 2016 r. opłata była naliczana tylko i wyłącznie od jednej osoby.
W ocenie Kolegium również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. W kwestii tej organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie nie ustalił innych zasobów finansowych dłużnika aniżeli świadczenie emerytalno-rentowe, a dłużnik nie wskazał innego majątku, zatem skierowanie egzekucji co do świadczenia emerytalno-rentowego należało uznać za uzasadnione i koniczne. Powołane przez Wójta orzecznictwo w tym zakresie wskazuje, że gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jednak może to mieć miejsce jedynie wtedy, gdy taki wybór w ogóle istnieje. Ponadto przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością lecz także efektywnością. Zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku zwracania się do dłużnika przed rozpoczęciem egzekucji o wskazanie preferowanych przez niego sposobów zaspokojenia wierzytelności. W interesie zobowiązanego jest wskazanie majątku podlegającego zabezpieczeniu, nie natomiast zmuszanie organu do jego poszukiwania. Gdy organ ma do dyspozycji tylko jeden środek, to nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do jego zastosowania.
Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożył J. S., w części dotyczącej uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Skarżący podniósł, iż gmina ma obowiązek odbierania odpadów od mieszkańców i ewentualnie obciążania ich kosztami odbioru, natomiast nie można obciążać obywatela kosztami odbioru odpadów, których w ogóle nie odbierano. W ocenie skarżącego przypadek ten podlega pod art. kodeksu karnego. Skarżący wskazał, iż Wójt oraz jego zastępca wiedzieli, że ul. A jest nieutwardzona i jest przejezdna, gdy jest sucho lub jest zamarznięta. Wiedzieli również, że odpady z tej ulicy nie są odbierane. Ponadto skarżący podał, że z Urzędu Gminy nie otrzymał żadnego pisma o uzupełnienie braków, dotyczącego odbioru odpadów. Wskazał na podanie z dnia 20 maja 2014 r. o utwardzenie ul. A, petycję w tej sprawie z dnia 2 czerwca 2015 r., odpowiedź Wójta Gminy R. z dnia 19 czerwca 2020 r., wniosek z dnia 3 lipca 2015 r. do Urzędu Marszałkowskiego w Ł. o dofinansowanie utwardzenia drogi oraz odpowiedź z dnia 13 lipca 2015 r. w tej sprawie z Urzędu Marszałkowskiego w Ł. (kserokopie tych pism skarżący załączył do skargi).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując, w części uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2019r. poz.2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie zarzutów J. S. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 grudnia 2019r. wystawionego przez Wójta Gminy R. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga jakie przepisy prawne mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Ustawą z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz.2070 ze zm.) dokonano istotnych zmian w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zmiany te weszły w życie z dniem 30 lipca 2020r.
Zgodnie z treścią art.13 ust.1 ustawy z 11 września 2019r. do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 19 (tzn. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W myśl zaś art. 25 ustawy z 11 września 2019r. do postępowań sądowych w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 6 grudnia 2019r. zaś doręczono go skarżącemu w dniu 29 kwietnia 2020r. J. S. wniósł zarzuty w dniu 6 maja 2020r. zaś w dniu 24 lipca 2020r. Wójt Gminy R. wydał postanowienie w pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie wydano w dniu [...] zaś skargę do WSA w Łodzi J. S. złożył w dniu 26 października 2020r.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 29 kwietnia 2020r. czyli zgodnie z treścią art.13 ust.1 ustawy z 11 września 2019r., zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu dotychczasowym czyli w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020r. Z uwagi na to, że postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie wszczęto po dniu 30 lipca 2020r. zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020r.
Zgodnie z treścią art.33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r. poz.1201 ze zm.), dalej u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- błąd co do osoby zobowiązanego;
- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
W niniejszej sprawie J. S. złożył następujące zarzuty:
1.) przedawnienia obowiązku;
2.) nieistnienia obowiązku;
3.) błąd co do osoby zobowiązanej 4.) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Ad 1.)
Zarzut ten jest częściowo uzasadniony.
Należy zaznaczyć, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 6 grudnia 2019r. obejmuje należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013r. do 31 sierpnia 2019r.
Zgodnie z treścią art.6 ust.12 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020r. poz.1439 ze zm.) do opłat stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
W myśl zaś art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Zgodnie zaś z treścią art.70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Przede wszystkim należy podnieść, że w zaskarżonym postanowieniu za zasadny uznano zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami za okres od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2014r. Sporna natomiast pozostaje kwestia przedawnienia opłat za pozostały okres tj. za okres począwszy od 1 stycznia 2015r.
Jeżeli chodzi o opłaty za najstarszy okres to jest za okres od 1 stycznia 2015r do 28 lutego 2015r. to termin płatności upływał w dniu 15 marca 2015r. Termin przedawnienia, zgodnie z treścią art.70 § 1 O.p., rozpoczął zatem bieg w dniu 31 grudnia 2015r. Tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 6 grudnia 2019r. zaś w dniu 21 kwietnia 2020r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego w KRUS w Ł.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym zostało doręczone J. S. w dniu 29 kwietnia 2020r. Z tym, też dniem (tj. z dniem 29 kwietnia 2020r.) doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, zgodnie z treścią art.70 § 4 O.p. Po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo. Nie doszło zatem do przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r. a tym bardziej za następne okresy tj. za okresy po 1 marca 2015r.
Ad 2.)
Zarzut ten nie jest uzasadniony.
Należy zaznaczyć, że obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami wynika z przepisów ustawy z 13 września 1996r. oraz z odpowiednich uchwał rad gminy (w niniejszej sprawie to uchwała Rady Gminy R. z 28 lutego 2013r. nr XXII(I/157/2013 i z 26 czerwca 2015r. nr VI.45.2015). Zgodnie z treścią art.6i ust.1 pkt 1 ustawy z 13 września 1996r. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;
Z wymienionego przepisu wynika domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady i osoba zamieszkująca taką nieruchomość ma obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty przez mieszkańca nieruchomości nie jest uzależniony od przekazywania przez mieszkańca odpadów komunalnych jak również od tego czy odpady są na nieruchomości wytwarzane czy też nie. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy. Pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej www.nsa. orzeczenia.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe rozważania nieuzasadniony jest zarzut skarżącego nieistnienia obowiązku. Wspomnieć jedynie należy, że J. S. w dniach 7 października 2013r. i 29 grudnia 2015r. sam składał deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Odnośnie podnoszonego w zarzutach faktu nieodbierania śmieci to skarżący podniósł tę okoliczność jedynie raz w piśmie z 22 sierpnia 2014r. Był on wówczas wzywany do uzupełnienia braków pisma, czego jednak nie uczynił i pismo pozostawiono bez rozpatrzenia. W następnych latach J. S. ani razu nie zgłaszał faktu nieodbierania śmieci mimo otrzymywania upomnień od wierzyciela, który nie potwierdził aby miała miejsce okoliczność nieodbierania śmieci.
Zarzut skarżącego nie jest uzasadniony.
Ad 3.)
W ocenie sądu brak jest podstaw do uznania tego zarzutu za uzasadniony.
Należy zaznaczyć, że błąd co do osoby zobowiązanej dotyczy sytuacji gdy egzekucja administracyjna jest kierowana do podmiotu, który nie jest zobowiązany do zrealizowania obowiązku. Może to mieć miejsce gdy organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznano za zobowiązanego lub gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek.
Zgodnie z treścią art. 6m ust.1 ustawy z 13 września 1996r. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.
Należy zaznaczyć, że podstawą ustalenia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja składana przez właściciela nieruchomości. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że J. S. złożył dwie deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Pierwsza deklaracja została złożona w dniu 7 października 2013r. i wskazano w niej, że na terenie nieruchomości zamieszkują 2 osoby, stawka opłaty wynosi 4 zł a miesięczna opłata to 8 zł (2 x 4 zł). Drugą deklarację skarżący złożył w dniu 29 grudnia 2015r. i wskazał w niej, że prowadzi gospodarstwo jednoosobowe a miesięczna opłatę określił na 8 zł. Od dnia 1 stycznia 2016r. opłata jest naliczona tylko od jednej osoby. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została zatem ustalona na podstawie danych wskazanych w deklaracji przez skarżącego i dotyczy to zarówno liczby osób zamieszkujących na nieruchomości jak i stawki opłaty obowiązującej na terenie gminy. W związku z czym zarzut błędu co do osoby zobowiązanej nie jest zasadny.
Ad 4.)
Zarzut ten nie jest uzasadniony.
Z art.7 § 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Nie ma przy tym przeszkód prawnych do stosowania równocześnie kilku środków egzekucyjnych, lecz ich wybór powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania środków kolejnych. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Istotne jest jednak, że organ egzekucyjny może zrezygnować ze stosowania niektórych, bardziej uciążliwych dla zobowiązanego środków jedynie wtedy gdy osiągnięcie celu możliwe jest przy wykorzystaniu tylko niektórych środków egzekucyjnych. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2016 r. wyjaśniając, że o zastosowaniu najmniej uciążliwego środka zabezpieczającego można mówić, gdy istnieje możliwość wyboru. Jeśli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek zabezpieczający, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, ale i zobowiązany do jego stosowania (sygn. akt II FSK 3862/13).
Innymi słowy, aby organ mógł zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie wybór, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Jedynym dochodem skarżącego jest świadczenie emerytalne i J. S. nie wskazał żadnego innego majątku do którego można by skierować egzekucję a który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy i jednocześnie prowadził do wyegzekwowania należności. W sytuacji zatem gdy skarżący nie wskazał żadnego innego możliwego do zastosowania środka egzekucyjnego to nieuzasadniony jest jego zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę J. S. a.l.