Uzasadnienie
Sygn. akt III SA/Lu [...]
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej organ, organ odwoławczy) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. (dalej organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie przyznania K. D. (dalej skarżący) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 i:
- - przyznał K. D. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:
- 1. Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości [...] zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł;
- 2. Wariant: 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki w wysokości [...] zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł;
- 3. Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł; oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym w dniu [...] marca 2017 r. stanowiący powierzchnię:
- 1. Zobowiązanie Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchnię [...] ha;
- 2. Zobowiązanie Wariant: 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki na powierzchnię [...] ha;
- 3. Zobowiązanie Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchnię [...] ha.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] czerwca 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek K. D. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus.
W ramach wszczętego postępowania administracyjnego złożony wniosek przeszedł obowiązkową kontrolę administracyjną pod kątem zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł.
K. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Na etapie postępowania odwoławczego organ uzyskał od Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR informację dotyczącą maksymalnego kwalifikowalnego powierzchni (dalej też MKO) dla działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], [...], [...] [...], a następnie rozstrzygnął sprawę zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że powierzchnia MKO w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] została określona na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych w dniu [...] maja 2018 r., zaimportowanych do systemu LPIS w dniu [...] stycznia 2019 r. oraz uwzględnia treść protokołu z kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2017 r. i ustalenia zawarte w piśmie znak [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Powierzchnia MKO w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] została natomiast określona na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia [...] października 2017 r., zaimportowanych do systemu LPIS w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz uwzględnia treść protokołu z kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2017 r. oraz ustalenia zawarte w ww. piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. Z kolei powierzchnia MKO w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] oraz 7 została określona na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia [...] września 2017 r., zaimportowanych do systemu LPIS w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz uwzględnia treść protokołu z kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2017 r. oraz [...] grudnia 2017 r. i ustalenia zawarte w ww. piśmie z dnia [...] lipca 2017 r.
Dalej organ wyjaśnił, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności w ramach wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki wynosiła [...] ha natomiast powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu: 4.8 wynosi [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20 grudnia 2013 r. s. 549 – dalej rozporządzenie nr 1306/2013). Procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej/kontroli na miejscu wynosi 1,97%.
Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48 – dalej rozporządzenie nr 640/2014) w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.
W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności w ramach wariantu 4.8 wynosi [...] ha. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24, art. 37 ust. 1 i ust. 2 akapit pierwszy i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014, str. 69 – dalej rozporządzenie nr 809/2014), uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Uśredniona stawka płatności w ramach wariantu 4.8 wynosi [...] zł.
W odniesieniu do wariantu 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona wynosi [...] ha. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki wynosi [...] zł.
W odniesieniu do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona wynosi [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podczas kontroli administracyjnej ustalono, że powierzchnia stwierdzona z tytułu płatności Programu Rolno-środowiskowo-Klimatycznego w ramach realizacji wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania.
Powierzchnia stwierdzona na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną Ml o powierzchni [...] ha jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce, które wynosi [...] ha. Wykluczono z płatności obszar o powierzchni [...] ha.
Powierzchnia stwierdzona na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną D1 o powierzchni [...] ha oraz E1 o powierzchni [...] ha jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce, które wynosi [...] ha. Wykluczono z płatności obszar o powierzchni [...] ha.
Powołując się na zawartą w piśmie Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR analizę wartości maksymalnego kwalifikowalnego obszaru dla działek określonych na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych w dniu [...] września 2017 r., obowiązujących w systemie LPIS od dnia [...] czerwca 2018 r., z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2017, a także na dodatkową informację Wydziału ds. GIS organ odwoławczy ustalił, że:
- - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną O1 ([...] ha) do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi [...] ha. Wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO [...] ha;
- - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną L1 ([...] ha) do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi [...] ha. Wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO [...] ha;
- - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną J1 ([...] ha) do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi [...] ha. Wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO [...] ha.
Organ odwoławczy stwierdził, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wyniosła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.4, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej/kontroli na miejscu wynosi 3,57%. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
W związku z tym powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosi [...] ha. Organ wyjaśnił, że przy ustalaniu powierzchni, zgodnie z art. 24, art. 37 ust. 1 i ust. 2 akapit pierwszy i art. 38 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Wskazał, że uśredniona stawka płatności w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosi [...] zł.
Organ odwoławczy zauważył także, że dla ustalenia prawa do płatności podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona uprawa. W systemie informatycznym ARiMR zaimplementowane są wcześniej wyznaczone powierzchnie PEG, stanowiące różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. lasy, wody, drogi, siedliska itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy. Tak określona powierzchnia PEG może ulec weryfikacji w wyniku przeprowadzonej kontroli, której celem jest stwierdzenie rzeczywistego obszaru kwalifikowanego do płatności. W przedmiotowej sprawie organ przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku ocenił dostępne dane GIS tj.: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiązaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie.
Pomiar wykonany przez organ odwoławczy został wykonany na podstawie ortofotomapy (będącej elementem systemu LPIS), która powstała ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych, przetworzonych do postaci metrycznej. Oznacza to, że pomiary zarówno odległości, jak i powierzchni można wykonywać tak jak na mapie. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992" stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów, tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej. Dane wektorowe granic działek ewidencyjnych zweryfikowane w oparciu o ortofotomapę cyfrową, wykonane w tym samym układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, pozwalają na prawidłowe wyznaczenie powierzchni uprawnionych do płatności oraz powierzchni nieuprawnionych do dopłat (grunty trwale lub czasowo wyłączone z produkcji rolniczej).
Prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne, a Agencja posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego. Organ odwoławczy podkreślił, że ortofotomapy prezentują w sposób rzeczywisty i czytelny stan pokrycia oraz zagospodarowania terenu. Przy ustalaniu maksymalnej powierzchni kwalifikowalnej odlicza się powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi, z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. We wniosku należało zatem podać rzeczywistą powierzchnię działek rolnych, które nie zawsze pokrywają się z powierzchnią uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków.
Wiarygodności pomiarów wykonanych przez organ nie może podważyć ocena zawarta w odwołaniu, w sytuacji gdy skarżący nie przedstawił żadnych przekonujących dowodów czy argumentów przemawiających za słusznością własnego stanowiska.
Organ odwoławczy wskazał również, iż wydając przedmiotową odstąpił od zasady zakazu "reformationis in peius", gdyż decyzja organu I instancji została, w jego ocenie, wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia i art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.
K. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję organu z dnia [...] października 2019 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie:
- - przepisów: art.7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a.;
- - przepisów rozporządzenia nr 809/2014, rozporządzenia nr 640/2014, ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów. Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm. - dalej ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, ze zm. - dalej także jako rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne).
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Tym samym organ naruszył przepis art. 8 k.p.a. Organ nie dokonał w istocie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności:
- - nie uwzględnił pomiarów wskazanych w raportach z czynności kontrolnych metodą inspekcji terenowej zarówno przeprowadzonych w grudniu 2017 r. jak i w kwietniu 2019 r.;
- - błędnie określił powierzchnie zobowiązania;
- - błędnie określił łączne powierzchnie wykluczeń;
- - nie uaktualnił powierzchni MKO zgodnych ze sposobem użytkowania gruntów na podstawie raportu z czynności kontrolnych dla wymienionych w skardze działek ewidencyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja którą organ odwoławczy – Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w łącznej kwocie [...]zł, w ramach: wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, wariantu 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki oraz wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w odniesieniu do każdego z wariantów.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Wymieniona ustawa, jak stanowi jej art. 1 pkt 1 lit. a, określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanego dalej "programem", określonym między innymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 ze zm. - dalej rozporządzenie nr 1305/2013) oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia.
Program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje działania, i poddziałania wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy, w tym między innymi działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmujące: a) płatności z tytułu zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, b) wsparcie dla ochrony oraz zrównoważonego użytkowania i rozwoju zasobów genetycznych w rolnictwie (art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Pomoc w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. a, pkt 6 lit. a-c i e oraz pkt 8-12, a zatem także w odniesieniu do działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej (art. 26 ust. 1 ustawy). Organem właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej w odniesieniu do działania rolno-środowiskowo-klimatycznego jest kierownik biura powiatowego Agencji (art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Według art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które określane są przez państwa członkowskie (art. 28 ust. 2). Zobowiązania w ramach tego działania podejmowane są na okres od pięciu do siedmiu lat (art. 28 ust. 5).
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013, jeżeli:
- 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;
- 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
W myśl § 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Dokonując oceny legalności postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku decyzji, w kontekście zarzutów podniesionych w skardze, należy mieć na uwadze szczególne uregulowania, przewidziane w art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W świetle uregulowań zawartych w art. 27 ust. 1 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przy tym nie stosuje się przepisów art. 79a oraz art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepis art. 27 ust. 2 powołanej ustawy wprowadza zasadę, zgodnie z którą to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem na mocy art. 27 ust. 1 i 2 powołanej ustawy zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, o czym stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.
W świetle powyższych unormowań nie zasługują na podzielenie zarzuty skargi co naruszenia zasad wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 i art. 10 k.p.a. Jak wskazano wyżej, z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że organ jedynie na żądanie stron zapewnia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania i także jedynie na żądanie stron przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Treść dokumentów zawartych w aktach postępowania administracyjnego nie wskazuje, aby w postępowaniu tym skarżący zgłaszał wymienione żądania.
Trzeba jednak zauważyć, że rozpoznając sprawę na skutek odwołania od decyzji organu pierwszej instancji i rozstrzygając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym także szczegółowego odniesienia się do zarzutów i argumentów zawartych w złożonym przez stronę odwołaniu. Tylko w ten sposób zostanie zrealizowana zasada praworządności, do której odwołuje się art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jak również zasada przekonywania wrażona w art. 11 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Ponadto jest to niezbędne także z punktu widzenia sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnych. Tylko w przypadku przedstawienia przez organ w uzasadnieniu decyzji wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego oraz szczegółowego toku rozumowania organu sąd administracyjny może zweryfikować prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ich kwalifikacji z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa materialnego. Wymaga podkreślenia, że ocena materiału dowodowego oraz ustalenie okoliczności stanu faktycznego sprawy administracyjnej należą do kompetencji organu administracji, a sąd administracyjny nie może w tym organu zastępować, a jedynie może poddać kontroli prawidłowość oceny i ustaleń organu w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie odpowiada powyższym wymaganiom.
Zagadnieniem spornym w sprawie była kwestia powierzchni, do której powinna zostać przyznana płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna na rok 2018, co wiąże się z zagadnieniem maksymalnego kwalifikowalnego obszaru w obrębie poszczególnych działek ewidencyjnych. Nie budzi wątpliwości prawidłowość stwierdzenia przez organ, że maksymalny kwalifikowalny obszar stanowi różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej, a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności, takimi jak np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki. Niewątpliwie też obowiązkiem wnioskodawcy jest podanie we wniosku rzeczywistej powierzchni działek rolnych, a także przedstawianie dowodów na poparcie stanowiska prezentowanego w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności.
Jednakże istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy różnic pomiędzy ustalonymi w decyzjach organów obu instancji wielkościami MKO w odniesieniu do poszczególnych działek ewidencyjnych, a powierzchniami stwierdzonymi w toku kontroli w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach od [...] do [...] grudnia 2017 r. oraz w toku oględzin w zakresie powierzchni MKO przeprowadzonych w dniach [...] i [...] kwietnia 2019 r. Kwestia ta była akcentowana przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a także w skierowanej do Sądu administracyjnego skardze na decyzję organu odwoławczego wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wskazane przez skarżącego protokoły, to dokumentny urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i stosownie do powołanego przepisu stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Skarżący nie wskazywał na inne dowody, ale powoływał się na podane w tych protokołach wielkości powierzchni stwierdzonej w toku kontroli w przypadku konkretnych działek. Wprawdzie w protokole nr [...] zawarte zostało zastrzeżenie, iż wartość powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu może ulec zmianie w wyniku czynności podejmowanych przez ARiMR w ramach obsługi wniosku o przyznanie płatności, jednakże, gdy skarżący – jako strona postępowania administracyjnego – powoływał się na różnice pomiędzy powierzchniami stwierdzonymi w protokole kontroli, a maksymalnym kwalifikowalnym obszarem przyjętym dla potrzeb przyznania płatności, rzeczą organu odwoławczego, działającego zgodnie wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, było szczegółowe rozważenie tego zagadnienia.
Podobnie w sytuacji, gdy skarżący w kontekście przeprowadzonej wizytacji terenowej w kwietniu 2019 r. działek o [...], [...] podnosi, że organ błędnie dokonał oceny wniosku o przedmiotową płatność, pomijając dowód z tych czynności. Jak wskazał w odwołaniu skarżący, np. w odniesieniu do działki nr [...], czy nr [...] przyjęto maksymalny kwalifikowany obszar ustalony [...] września 2017 r., a nie w oparciu o wyniki oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonych w terenie w kwietniu 2019 r. W tych okolicznościach, to obowiązkiem organu w świetle wykładni art. 15 k.p.a było odniesienie się do tej kwestii i wyjaśnienie przedmiotowego zagadnienia, wyjaśnienie dlaczego wyniki wizytacji w terenie nie mogły znaleźć pełnego odniesienia w ustaleniu MKO w niniejszej sprawie co do objętych tą kontrolą działek.
Zauważyć przy tym należy, że w skardze skarżący dodatkowo podnosi, że w decyzji dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ I instancji uwzględnił pomiary z protokołu oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji MKO przeprowadzonych w 2019 r. Organ powinien zatem odnieść się do tych przedstawionych przez skarżącego okoliczności i ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. W tych okolicznościach nie jest wytaczające twierdzenie organu zwarte w uzasadnieniu decyzji (str. 11), że "w wyniku weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...]-05-2019 r. informację na temat wartości MKO (nr sprawy: BKM- [...])." Jak argumentował organ odwoławczy, zgodnie z powyższą informacją, powierzchnia MKO w przypadku działek ewidencyjnych nr [...] została określona w oparciu o wizytację terenową przeprowadzoną w dniach 17,[...] kwietnia 2019 r. z uwzględnieniem ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia [...] września 2017 r. Jak wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ z powyższej informacji wynika, iż dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną A1([...]) i N1 ([...] ha) do wariantu 5.4 Pólnaturalne łąki wilgotne stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru wynosi [...] ha.
Wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO [...] ha. Tymczasem skarżący podnosi, że w świetle wyników oględzin powierzchnia MKO to [...] ha. Z informacji tej nie wynika ponadto, czy uwzględniono również dane z kontroli przeprowadzanej w grudniu 2017 r., a skarżący zauważa, że w decyzji za 2017 r. organ opierając się na tożsamym materiale dowodowym (przyjmując wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2017 r.) przyjmuje powierzchnię [...] ha maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Wprawdzie decyzja organu odwoławczego za ten rok została przez Sąd wyrokiem z dnia [...] grudnia 2019 r. uchylona (sygn. akt III SA/Lu [...]) niemniej jednak takie postępowanie świadczy o nierzetelności organu w działaniu. Organ wbrew zasadzie przekonywania z art. 11 k.p.a nie wyjaśnia skarżącemu zasadności przyjętego stanowisko (wielkości przyjętej powierzchni).
Podobnie w odniesieniu do działek nr [...], organ wskazuje, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru do wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne wynosi odpowiednio [...] ha oraz [...] ha, i że dla działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO odpowiednio [...] ha i [...] ha, a skarżący wskazuje powierzchnię z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniach [...], [...] kwietnia 2019 r. [...] ha i [...] ha. Odnośnie natomiast działki nr [...] objętej weryfikacją w trakcie oględzin w kwietniu 2019 r. na której zadeklarowano działkę M1 o powierzchni [...] ha organ wskazuje, że powierzchnia stwierdzona jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce, które wynosi [...] ha i wykluczono z płatności obszar o powierzchni [...] ha, a z protokołu oględzin wynika, że powierzchnia zmierzona to [...] ha.
Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dokonał szczegółowej oceny i analizy wszystkich dostępnych danych w systemie LPIS oraz, że ustalenia w zakresie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru uwzględniają wyniki kontroli na miejscu, jednakże stwierdzenia te budzą wątpliwości w świetle zarzutów odwołania i skargi. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że wobec zwartych w odwołaniu zastrzeżeń strony do wyznaczenia powierzchni MOK Kierownik Biura Kontroli na Miejscu L. oddziału Regionalnego ARIMR przeprowadził weryfikację powierzchni MKO działek o nr [...], [...], [...]. Organ odwołując się informacji Wydziału do spraw GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2019 r. wyjaśnił np., że powierzchnia MKO w przypadku działek ewidencyjnej nr [...] oraz [...] została określona na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia [...] września 2017 r., zaimportowanych do systemu LPIS w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz uwzględnia treść protokołu z kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2017 oraz [...] grudnia 2017 r., a także ustalania zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. Z powyższej informacji wynika, iż: dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną O1 [...] ha) do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi [...] ha.
Wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO [...] ha. Skarżący wskazuje tu na wyniki kontroli nr [...], gdzie zmierzono powierzchnię [...] ha, a organ do tych rozbieżności się nie odnosi. Ponadto wskazać należy, że co do działki [...] organ przyjmuje, że powierzania podjętego zobowiązania to [...] ha, a powierzchnia zadeklarowana to [...] ha, co daje wykluczenie z płatności obszaru o pow. [...] ha (str. 8 decyzji). Tymczasem dane, na które organ się powołuje w odniesieniu do przedmiotowej działki wynikające z pisma Wydziału ds. GIS z dnia [...] października 2019 r., nr [...] (str. 6 decyzji) takich wielkości nie zawierają. Z przedmiotowego pisma wynika, że dla tej działki przyjęte wielkości MKO po zaokrągleniu to JPO – [...] ha, GO – [...] ha, TUZ - [...] ha. Ta rozbieżność również wymaga przez organ wyjaśnienia. Organ odwoławczy powinien zatem wyjaśnić jakie okoliczności zdecydowały o ustaleniu maksymalnego kwalifikowalnego obszaru o wielkościach odmiennych od stwierdzonych w toku wskazanej kontroli, pomimo dowołania się do jej wyników w przedmiotowym piśmie Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2019 r.
Podobnie organ powinien dokonać wyjaśnień co do pozostałych działek wskazywanych przez skarżącego. W sytuacji braku tego rodzaju danych w informacji udzielonych przez Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia organu odwołujące się do większego stopnia dokładności ortofotomapy w stosunku do pomiaru za pomocą GPS nie mogą być uznane za rzeczywiście odnoszące się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i wystarczające dla uznania prawidłowości przyjętych przez organ wielkości. W tych okolicznościach za mało wystarczające uznać należy twierdzenia organu, że w przypadku kontroli metodą inspekcji terenowej (pomiar za pomocą GPS) istnieje błąd tolerancji pomiaru, który nie występuje w przypadku pomiaru na ortofotomapie, wobec czego pomiar ten jest bardziej dokładny.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wprawdzie szczegółowo omówiono zasady ustalania maksymalnego kwalifikowanego obszaru, nie wyjaśniając jednakże faktycznego sposobu zastosowania tych zasad w odniesieniu do działek objętych wnioskiem, gdyż informacje udzielone przez wyspecjalizowaną jednostkę, jaką jest Wydział ds. GIS, nie zawierają niezbędnych, w okolicznościach sprawy, dodatkowych danych, o których mowa wyżej. Ponadto sam organ przyznaje, że powierzchnia kwalifikująca do płatności jest ustalana corocznie na podstawie dostępnego materiału sprawy. Nie kwestionując stanowiska organu, że ortofotomapa (będąca elementem systemu LPIS) stanowi podstawowy materiał wykorzystany dla oceny kwalifikowalności deklarowanych powierzchni oraz że prace na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) zatwierdzają osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne, to jednak stwierdzić należy, że ortofotomapa nie jest materiałem jedynym skoro ustawodawca przewidział kontrole na miejscu. Zatem jeżeli organ przyjmuje wielkości, które są odmiennie od przeprowadzonych czynności na miejscu, to powinien beneficjentowi wyjaśnić z czego te różnice wynikają.
Organ odwoławczy stwierdził również, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.4 ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha) wynosi [...]%. Jednocześnie organ powołał się na art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr [...], według którego jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Mimo powołania powyższego przepisu organ w uzasadnieniu decyzji podał, że powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wynosi [...] ha, co odpowiada powierzchni stwierdzonej.
Zarazem organ nie przedstawił ostatecznego sposobu wyliczenia przyznanych w poszczególnych wariantach płatności. Powyższe świadczy o niedokładności i niespójności danych zawartych w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu oraz niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw stanowiska organu odwoławczego. Ponadto zauważyć należy, że w sentencji decyzji organ odwoławczy ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo–klimatycznym w wariancie 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne podjętego w dniu [...] marca 2017 r. na powierzchnię [...] ha. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powierzchnia stwierdzona w ramach tego wariantu to [...] ha (str. 9,11). Organ nie wyjaśnił tej rozbieżności ani w zaskarżonej decyzji, ani w odpowiedzi na skargę.
Mając na względzie omówione uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych też okolicznościach niezasadne jest odnoszenie się na tym etapie do argumentacji organu odnośnie do zaistnienia postawy do wydania reformatoryjnej decyzji na niekorzyść strony z uwagi na zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien wyjaśnić w sposób szczegółowy, jakie okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie decydują o powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, w tym jakie znaczenie dla jego określenia mają wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] grudnia 2017 r. zawarte w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] oraz wyniki oględzin przeprowadzonych w dniach [...] i [...] kwietnia 2019 r. zawarte w protokole nr [...] i wskazać na przesłanki ewentualnych różnic. Organ odwoławczy powinien dokonać rzetelnej oceny materiału dowodowego, szczegółowo odnosząc się do wątpliwości wnioskodawcy zgłoszonych w dotychczasowym postępowaniu, dotyczących sposobu ustalenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, w kontekście wyników przedmiotowych kontroli na miejscu. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie organ, kierując się przepisem art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu decyzji precyzyjnie uzasadni przyjęte za jej podstawę ustalenia i ocenę prawną, wyjaśniając także jasno sposób ustalenia poszczególnych wielkości liczbowych mających wpływ na to rozstrzygnięcie.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie oponował.