Uzasadnienie
W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r., złożonym równocześnie ze skargą "A" spółka jawna (dawniej "B"Sp.j.) zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku strona dołączyła dwa wypełnione urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W dniu 3 lutego 2015 r. wezwano skarżącą spółkę do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr oraz do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W zakreślonym terminie strona nadesłała wypełniony urzędowy formularz oraz dodatkowe dokumenty.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu PPPr, skarżąca spółka podniosła, że ze względu na bezprawne działania L.Agencji Wspierania Przedsiębiorczości firma została doprowadzona do stanu upadłości. Podnoszone w uzasadnieniu zarzuty dotyczą głównie działań podejmowanych przez Agencję, która zdaniem strony działa na niekorzyść firmy przez co firma utraciła płynność finansową, doszło do zwolnienia się kluczowych pracowników firmy, a tym samym nie było możliwe dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. W dalszej części wniosku strona wykazała, że wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi 210.660,00 zł oraz że za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka poniosła stratę w kwocie 51.196,00 zł. Strona oświadczyła, że posiada trzy rachunki bankowe, z czego na jednym z nich stan konta wynosi 4.957,10 zł, na drugim 4,03 zł, zaś na trzecim widnieje saldo ujemne (-1.949,86 zł). Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w L. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważył, co następuje:
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej także jako P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Rozstrzygnięcie wniosku Spółki sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Zwolnienia stanowią odstępstwo od obowiązku powszechnego i równego ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. w sprawie sygn. akt FZ 478/04, publ. SIP LEX nr 393645). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r. w sprawie sygn. akt FZ 160/08, publ. SIP LEX nr 479093).
Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie sygn. akt II FZ 80/09, publ. SIP LEX nr 550323).
Dokonana w oparciu o powyższe przepisy analiza stanu majątkowego wnioskodawcy przemawia za uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Zasadność złożonego wniosku rozpatruje się bowiem w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony wysokości środków, którymi dysponuje. W rozpoznawanej sprawie ustalony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) wpis sądowy od skargi wynosi 12.957,00 zł. Tymczasem, jak wykazała Spółka, z dniem 10 lutego 2014 r. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczą, nie posiada źródeł przychodu. Wprawdzie, na koniec 2013 r. Spółka posiadała zapasy towarów o wartości 210.660,00 zł, jednak jak podkreśliła wnioskodawczyni, są to w głównej mierze półprodukty, niemające wartości rynkowej. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje też okoliczność, że na koniec września 2014 r. Spółka posiadała na rachunkach bankowych środki zajęte w drodze egzekucji komorniczej.
Mając powyższe na uwadze, a także kwotę wpisu od skargi (12.957,00 zł), Sąd uznał, że wniosek Spółki zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wykazanie zaś spełnienia tej przesłanki uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 art. 246 § 2 pkt 2 w związku z 260 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji