Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia 3 stycznia 2020 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia 29 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Stan tej sprawy przedstawiał się następująco.
Organ Policji uzyskał informację o prowadzeniu przez sierż. szt. M. P. w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego, tj. o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. i wszczął przeciwko temu funkcjonariuszowi postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Uwzględniając zebrany materiał dowodowy (w tym m. in. wyjaśnienia złożone przez A. P. oraz innych świadków, wyniki badań próbek krwi M. P. na zawartość alkoholu, postanowienie Prokuratury o przedstawieniu M. P. zarzutu, że w dniu 12 sierpnia 2019 r. popełnił przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. prowadząc w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym samochód osobowy marki [...] Komendant Powiatowy Policji w K. rozkazem personalnym z dnia 29 października 2019 r. zwolnił M. P. ze służby w Policji z dniem 20 listopada 2019 r. Organ Policji argumentował, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste, co uniemożliwia temu funkcjonariuszowi dalsze pozostawanie w służbie w Policji. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
M. P. odwołał się od powyższej decyzji, wniósł o uchylenie tego orzeczenia i umorzenie postępowania. Skarżący podniósł m.in., że organ I instancji dokonał wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawnie przyjął, że popełnienie czynu nie budziło żadnych wątpliwości, w sytuacji, kiedy nie można mówić o oczywistości tego czynu zwłaszcza, że rozstrzygnięcie organu I instancji w przeważającej mierze oparte zostało na zeznaniach A. P., która skorzystała z prawa do odmowy składania zeznań. W tych warunkach organ naruszył zakaz dowodowy, o którym mowa w art. 83 § 1 k.p.a. i art. 186 k.p.k.
Rozkazem personalnym z dnia 3 stycznia 2020 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia 29 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził m.in., że zeznania A. P. nie stanowiły jedynego dowodu w sprawie. Przeprowadzone stosownie do art. 136 k.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe wykazało ponadto, że przeciwko M. P. skierowano akt oskarżenia po uzyskaniu danych telekomunikacyjnych dotyczących miejsc logowania się telefonu komórkowego świadczące, że skarżący przemieszczał się. Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazywał, że zostały spełnione wszystkie wymagane ustawowo przesłanki wymienione w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki Policji w [...] podniósł, że jest oczywiste, że M. P. popełnił czyn o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. i popełnienie tego czynu uniemożliwia dalsze pozostawanie sierż. szt. M. P. w czynnej służbie.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] wyjaśnił, że w interesie społecznym, związanym ze szczególną rolą Policji, jako podmiotu zaufania publicznego, jest aby funkcjonariuszami Policji pozostawały osoby o nieposzlakowanej opinii, co do których nie ma żadnych podejrzeń, związanych z popełnieniem czynów zabronionych. Funkcjonariuszy Policji obowiązują bowiem szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Popełnienie przez skarżącego przypisywanego mu czynu wskazuje na duży stopień lekceważenia przez sprawcę norm bezpieczeństwa. Kierowca prowadząc w stanie nietrzeźwości pojazd stwarza zagrożenie nie tylko dla siebie, ale również dla innych uczestników ruchu drogowego. Charakter popełnionego czynu oraz jego negatywny wydźwięk społeczny dyskwalifikuje sierż. szt. M. P. jako funkcjonariusza Policji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego, zarzucając naruszenie:
1/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez ich niesłuszne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwego rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w K., w sytuacji gdy nie wszystkie przesłanki przewidziane w tych przepisach zostały spełnione, bowiem w sprawie nie zachodzi oczywistość popełnienia czynu zabronionego, zwłaszcza przy braku możliwości oparcia ustaleń faktycznych na zeznaniach A. P., które objęte są zakazem dowodowym wynikającym z art. 83 § 1 k.p.a. w zw. z art. 186 k.p.k. i braku innych dowodów, które w oczywisty sposób wskazywałyby na popełnienie przez M. P. czynu zabronionego;
2/ przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku dokładnego zebrania oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, a więc dopuszczenie się dowolnego (arbitralnego) rozstrzygnięcia i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwego rozkazu personalnego opartego w przeważającej mierze jedynie na materiale dowodowym objętym zakazem dowodowym, tj. zeznaniach A. P., przy jednoczesnym pominięciu dowodów z zeznań świadków - E. i A. P. oraz B. C. i J. K., w sytuacji gdy ww. rozkaz personalny winien zostać w całości uchylony, a Komendant Wojewódzki Policji w [...] powinien umorzyć postępowanie w całości;
3/ przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 § 1 k.p.a. w zw. z art. 186 k.p.k., poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwego rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w K. wydanego w oparciu o ustalenia poczynione w sprawie na podstawie zeznań A. P., w sytuacji, kiedy cały materiał dowodowy uzyskany z jej udziałem powinien zostać potraktowany jak nieistniejący, wobec skorzystania przez nią z prawa składania wyjaśnień w postępowaniu wszczętym przeciwko jej mężowi,
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Zaskarżony rozkaz personalny wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.).
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zastosowanie tego fakultatywnego trybu zwolnienia policjanta ze służby w Policji, zależy od zaistnienia trzech następujących warunków: 1) czyn popełniony przez policjanta wyczerpuje znamiona przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, 2) popełnienie tego czynu jest oczywiste, 3) charakter czynu powoduje, że dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe. Oznacza to, że same zastrzeżenia właściwego przełożonego co do przydatności policjanta do dalszego pełnienia służby, nie mogą mieć decydującego znaczenia. Możliwość wykorzystania omawianego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego wymaga bowiem łącznego spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w tym udowodnienia, że popełnienie przez funkcjonariusza czynu noszącego znamiona przestępstwa albo przestępstwa skarbowego jest oczywiste.
Powyższy przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". W judykaturze przyjmuje się jednak, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Wtedy zresztą mogłyby wchodzić w rachubę odrębna podstawa do zwolnienia tego funkcjonariusza. Jedna z nich, obligatoryjna została przewidziana w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się w przypadku skazania tego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, a drugą fakultatywną wprowadzono w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, w myśl której policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji).
Należy zatem odróżnić stan faktyczny, przy którym popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest "oczywiste", od stanów faktycznych, gdy o takiej "oczywistości" nie może być mowy, mimo toczącego się przed organami ścigania postępowania karnego. Są to stany faktyczne od siebie niezależne i każdy z nich umożliwia rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego w innym czasie i w odrębnym trybie. Dlatego też organ Policji, zamierzając zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie jest zobligowany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej ani na upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje bowiem dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego. Decydując się na uruchomienie takiego trybu zwolnieniowego, organ Policji musi jednak mieć świadomość, że z takich uprawnień mogą oni skorzystać, tylko wówczas, gdy wszystkie warunki zastosowania przedmiotowej instytucji rzeczywiście zostaną spełnione (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 247/15, wyrok NSA z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 624/16).
Przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przesłanka "oczywistość popełnienia czynu" może być przez organ Policji ustalona samodzielnie, na podstawie analizy całokształtu okoliczności konkretnego zdarzenia. Skoro stwierdzenie naruszenia przez policjanta norm prawa karnego – co do zasady – należy do kompetencji właściwych organów ścigania i sądów karnych, to wszelkie dopuszczalne w tym zakresie wyjątki muszą być ściśle przestrzegane. Tym samym wykluczenie policjanta z grona funkcjonariuszy Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wymaga jednoznacznego wykazania, że taka reakcja przełożonych zwalnianego funkcjonariusza przy bezspornych dowodach i nienasuwającym wątpliwości stanie faktycznym rzeczywiście była uprawniona. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie zależy zatem od subiektywnego przekonania organu Policji. Ocena taka jest możliwa, gdy okoliczności zaistniałego zdarzenia nie nasuwają żadnych wątpliwości, że określony czyn został popełniony oraz że sprawcą takiego czynu o znamionach przestępstwa jest konkretny funkcjonariusz Policji. Powyższe oznacza, że "oczywistość" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi być bezdyskusyjna.
W judykaturze podkreśla się, że sytuacja taka zachodzi przede wszystkim wówczas, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu. Zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120), w którym nie dopatrzył się niekonstytucyjności art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wyjaśniając, że instytucja przewidziana w tym przepisie niewątpliwie została wprowadzona w interesie Policji i ma ona na celu szybkie usunięcie ze służby w Policji policjantów popełniających czyny o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Zdaniem Trybunału, taki cel nie oznacza jednak przyzwolenia na możliwość nadużywania przedmiotowej instytucji. Niedopuszczalne jest więc zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny", w razie każdego podejrzenia co do popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa oraz wbrew przesłankom zawartym w powołanym przepisie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący ma rację, że dla prawidłowości zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz zwolnienia na tej podstawie prawnej funkcjonariusza ze służby niezbędne jest wykazanie przez organ Policji kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej (ustalenie faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazania, że popełnienie czynu uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie).
Skarżący nie ma jednak racji twierdząc, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, upoważniające organ do wydania zaskarżonego rozkazu personalnego.
W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, w świetle prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, organ Policji miał pełne podstawy do przyjęcia, po pierwsze, że M. P. dopuścił się przypisywanego mu czynu o znamionach przestępstwa (określonego w art. 178a § 1 k.k.), po drugie, do uznania, że popełnienie przez skarżącego tego czynu było oczywiste i po trzecie, że zachowanie skarżącego wyczerpujące znamiona takiego przestępstwa uniemożliwia skarżącemu pełnienie dalszej służby w Policji.
Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, że bezspornym jest fakt, że A. P. zgłosiła telefonicznie dyżurnemu Komendy Powiatowej Policji w K. naganne zachowanie swojego męża, który w stanie upojenia alkoholem wrócił samochodem do domu. Dowodem tego jest utrwalone nagranie zgłoszenia CPR (k. 28 akt adm.). Kolejnym dowodem są wyjaśnienia złożone w dniu 12 sierpnia 2019 r. przez A. P.. Przesłuchano ją w charakterze świadka (w trybie art. 177 § 1 i art. 200 § 1 k.p.k.). Wyjaśniła ona m. in., że wróciła do domu około godz. 14:30 i w tym czasie jej męża nie było. Przed posesją nie stał wtedy żaden pojazd. Około godz. 15.00 przebywała w kuchni i usłyszała charakterystyczny odgłos pracującego silnika samochodu należącego do męża, a potem głośny metaliczny dźwięk (huk). Wyjrzała przez okno i zauważyła samochód oraz lekko otwarte prawe skrzydło od bramy. Po kilku sekundach wyszła z domu i podeszła do samochodu marki [...].
Silnik już nie pracował. Skobel od bramy był wygięty. A. P. wyjaśniła, że za kierownica siedział jej mąż i coś bełkotał. O godzinie 14:54 zrobiła mu zdjęcie swoim telefonem marki Huawei P 20 Pro, a następnie odeszła i zadzwoniła na numer [...] (protokół przesłuchania A. P. – k. [...],[...] akt adm.). W czasie przesłuchania w dniu 12 sierpnia 2019 r. A. P. stwierdziła, że telefonem zrobiła zdjęcie swojemu mężowi o godz. [...] w czasie kiedy siedział on za kierownicą pojazdu. W trakcie tego przesłuchania A. P. załączyła pliki video oraz pliki graficzne (protokół przesłuchania świadka – k. [...] akt adm., notatka urzędowa asp. M. K. – k. [...] akt adm.). Została zabezpieczona karta pamięci telefonu A. P. z zapisem zachowania M. P. (notatka urzędowa asp. sztab. S. P. – k. [...] akt adm.).
W trakcie czynności wyjaśniających podjętych w dniu 12 sierpnia 2019 r. samochód marki [...] 190 nr rej. [...] poddano oględzinom z udziałem technika z zakresu kryminalistyki (protokół z oględzin – k. [...] akt adm.). Oględziny wykazały liczne uszkodzenia powłoki lakierniczej pojazdu, przekrzywiony znak firmowy producenta tego pojazdu oraz odkształcony metalowy poziomy element wlotu powietrza w pojeździe. Pod jego tablicą rejestracyjną na żwirze znajdował się plastikowy element. W czasie oględzin ustalono ponadto, że prawe skrzydło bramy było otwarte na odległość 70 cm do środka posesji. Metalowy wygięty skobel od bramy opierał się na żwirze. Na nim widoczna była linia śladu spowodowana przesunięciem skobla.
W "oświadczeniu" z dnia 16 sierpnia 2019 r. (k. 25 akt adm.) oraz w piśmie z tego samego dnia zatytułowanym "wniosek dowodowy" (k. 26 akt adm.) skarżący domagał się przesłuchania A. P. w charakterze świadka na okoliczność czy widziała ona, jak kierował samochodem i czy odgłos zamykanej i otwieranej bramy do posesji może przypominać odgłos uderzenia samochodem w bramę.
A. P. przesłuchano ponownie w charakterze świadka w dniu 26 sierpnia 2019 r. (w trybie art. 135 e ust. 1 i art. 135 b ustawy o Policji) w ramach równolegle toczącego się obok postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko M. P.. A. P. ponownie zrelacjonowała wówczas przebieg zdarzenia z dnia 12 sierpnia 2019 r. wyjaśniając, że jest pewna tego, że pijany mąż kierował samochodem marki [...] (protokół przesłuchania świadka – k. 44-45 akt adm.)
Wyjaśnienia w sprawie złożyli funkcjonariusze Policji - J. K., A. S., S. P. i M. M., którzy przybyli na miejsce zdarzenia na polecenie dyżurnego KPP w K.. Pierwszy z nich wskazał m. in., że interweniował w Liśniku Dużym [...] 12 A po zgłoszeniu, że funkcjonariusz Policji uderzył autem w ogrodzenie. Świadek stwierdził, że na miejscu zdarzenia zastał A. P.. Oświadczyła ona, że około godz. 15:00 usłyszała głośny huk i kiedy wyszła przed dom zobaczyła przed bramą samochód [...] [...] [...] i siedzącego za kierownicą męża (protokół przesłuchania świadka J. K. z dnia 21 sierpnia 2019 r. – k. [...] akt adm.). S. P. wyjaśnił w trakcie przesłuchania w charakterze świadka (protokół – k. [...] akt adm.), że z polecenia dyżurnego KPP w K. przybył na interwencję wobec zgłoszenia A. P., że jej pijany mąż jechał samochodem i uderzył nim w bramę wjazdową do posesji. M. M. wskazał, że podczas interwencji M. P. zwracał się do żony, aby ta powiedziała jak było, że on nigdzie nie jeździł, że spał w domu.
M. M. podał, że kiedy przyjechał na miejsce widział rodziców M. P., którzy ze swojego ogrodu przed domem obserwowali działania Policji (protokół przesłuchania M. M. – k. [...] akt adm.). A. S. podał, że podjęta interwencja wynikała z uwagi na zgłoszenie, że nietrzeźwy policjant uderzył samochodem w ogrodzenie posesji. Świadek ten podał, że według relacji przekazanej mu przez A. P., usłyszał ona huk, wyszła z domu i zobaczyła przed bramą swojej posesji samochód [...] o numerze rejestracyjnym [...] [...] oraz męża za kierownicą tego pojazdu (protokół przesłuchania świadka – k. [...] akt adm.).
W dniu 12 sierpnia 2019 r. skarżącego przewieziono z domu do Komendy Powiatowej Policji w K.. Tam o godz. [...] skarżący został przebadany alkometrem (urządzeniem posiadającym świadectwo wzorcowania – k [...] akt adm.) na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Wynik badania świadczył o obecności alkoholu w wydychanym powietrzu - 0,75 mg/l alkoholu (protokół badania stanu trzeźwości analizatorem wydechu - k. 6 akt adm.). Od skarżącego pobrano próbki krwi w Samodzielnym Publicznym ZOZ w K.. Czynność tę utrwalono w formie protokołów. Wynik badania krwi na zawartość alkoholu etylowego w pobranej w dniu 12 sierpnia 2019 r. o godz. [...] próbce wskazywał na obecność alkoholu w stężeniu – 1,86 promila (informacja Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej UM w L. z dnia 20 sierpnia 2019 r. – k. [...] akt adm.). Ponowny wynik badania świadczył, że w dniu 12 sierpnia 2019 r. o godz. [...] stężenie alkoholu etylowego we krwi M. P. wynosiło 1,58 promila (informacja Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej UM w L. z dnia 20 sierpnia 2019 r. – k. [...] akt adm.).
W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, powyższe okoliczności nie budzą większych wątpliwości, że w dniu 12 sierpnia 2019 r. M. P. w stanie nietrzeźwości kierował pojazdem marki [...] i z uwagi na stan upojenia alkoholem stracił panowanie nad samochodem i uderzył nim w bramę do posesji. Oświadczenie A. P. z dnia 5 września 2019 r. (k. [...] akt adm.), że chce skorzystać z przysługującego jej prawa do odmowy składania zeznań w postępowaniu wszczętym w dniu 13 sierpnia 2019 r. w sprawie zwolnienia M. P. ze służby w Policji, nie oznacza, że dotychczas złożone przez żonę skarżącego wyjaśnienia i przedstawione przez nią informacje na temat spornego zdarzenia, straciły walor dowodów w sprawie.
Należy pamiętać, że przepis art. 75 § 1 k.p.a. wprowadza bowiem otwarty katalog dowodów możliwych do przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z powołanym przepisem, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl art. 82 k.p.a. świadkami nie mogą być: 1) osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
2) osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy;
3) duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi. Stosownie do art. 83 § 1 k.p.a. nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia, jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
Organ Policji nie przesłuchał A. P. w charakterze świadka w trybie uregulowanym w przepisach k.p.a. i nie naruszył art. 83 § 1 k.p.a. Poza tym nie musiał dokonywać takiej czynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Dopuszczalność wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodów i materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach, w tym postępowaniu karnym powoduje, że nie istnieje prawny nakaz powtórzenia w postępowaniu administracyjnym przesłuchania świadka, który zeznawał w takim postępowaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. I FSK 2227/15 oraz z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 996/15).
W nawiązaniu do zarzutów i wniosków sformułowanych w skardze o naruszeniu zakazu dowodowego, o którym mowa w procedurze regulującej postępowanie karne, należy wskazać, że toczy się ono według przepisów kodeksu postępowania karnego w sprawach należących do właściwości sądów powszechnych (art. 1 k.p.k.). Z dalszych przepisów tego kodeksu wynika, że prawo do odmowy składania zeznań przysługuje osobie najbliższej (art. 182 § 1 k.p.k.). Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia (art. 182 § 2 k.p.k.). Stosownie do art. 186 § 1 k.p.k. w przypadku złożenia przez osobę uprawnioną do odmowy złożenia zeznań oświadczenia, że chce z tego prawa skorzystać, poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone.
W ocenie Sądu, te ograniczenia dowodowe dotyczą postępowania przewidzianego w kodeksie postępowania karnego i służą realizacji gwarancji procesowych oskarżonego, w tym zasady domniemania niewinności. Powyższe oznacza, że zakaz dowodowy ustanowiony w art. 186 § 1 k.p.k. oraz zakaz przesłuchiwania w charakterze świadka małżonka strony odmawiającego składania zeznań (art. 83 § 1 k.p.a.), nie pozbawiał organu Policji prawnej możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z dokumentów obejmujących utrwalone protokołem zeznania A. P., żony M. P..
W konsekwencji ani wspomniane wyżej oświadczenie A. P. z dnia 5 września 2019 r. o tym, że korzysta ona z prawa do odmowy składania zeznań, ani jej dodatkowe pismo z dnia 29 października 2019 r. (k. [...] akt adm.), złożone już po wydaniu przez organ I instancji decyzji o zwolnieniu skarżącego – nie uprawnia do stwierdzenia, że cały materiał dowodowy uzyskany z udziałem A. P. powinien zostać potraktowany jak nieistniejący. Zarówno oświadczenie A. P. z dnia 5 września 2019 r. jak i jej "zastrzeżenie" z dnia 29 października 2019 r. złożone jako osoby najbliższej dla skarżącego odmawiającej składania zeznań i domagającej się zwrotu płyt DVD zawierających nagranie dokonane jej telefonem komórkowym bezpośrednio po zdarzeniu i wnoszącej również o to, aby Komendant Powiatowy Policji w K. nie wykorzystywał przeciwko mężowi tego nagrania oraz nagrania zgłoszenia telefonicznego z dnia 12 sierpnia 2019 r. na numer alarmowy, nie dyskwalifikują więc zgromadzonych przez organ Policji dowodów pozwalających na odtworzenie rzeczywistego przebiegu spornego zdarzenia.
Zebrany materiał dowodowy świadczył jednoznacznie, że skarżący w stanie nietrzeźwości jechał samochodem marki [...], stracił panowanie nad tym pojazdem i uderzył nim w bramę do posesji. Należy podkreślić, że podczas pierwszego i drugiego przesłuchania, stosownie do art. 233 § 1 k.k. uprzedzono A. P. o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oraz poinformowano o treści art. 182 k.p.k. W trakcie interwencji funkcjonariuszy Policji w dniu 12 sierpnia 2019 r. A. P. powiedziała do S. P. (wyjaśnienia tego funkcjonariusza odzwierciedla protokół - k. [...] akt adm.), że w sprawie kierowania pojazdem przez męża nie skorzysta z uprawnień z art. 182 i art. 183 k.p.k., a ponadto, że złoży zawiadomienie o znęcaniu się nad nią przez męża, ale nie będzie zeznawać w tej drugiej sprawie. Powyższe oznacza, że zaprotokołowane wyjaśnienia złożone przez A. P. oraz funkcjonariuszy Policji ([...], A. S., S. P. i M. M.) stanowiły pełnowartościowe dowody podlegające uwzględnieniu przez organ prowadzący postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji.
Dyrektywa postępowania nakazująca wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), nie uniemożliwiają organowi administracji oparcia rozstrzygnięcia także na dowodach zebranych na potrzeby innego postępowania. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r. o sygn. akt I OSK 1206/11, organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodach utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu.
Nieusprawiedliwiony jest zatem zarzut, że organ Policji działając niezgodnie z treścią przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązek dokładnego zebrania oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, wydając dowolne (arbitralne) rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na zarzut skargi, że wadliwy rozkaz personalny oparto w głównej mierze na materiale dowodowym objętym zakazem dowodowym, tj. zeznaniach A. P., przy jednoczesnym pominięciu dowodów z zeznań świadków - E. i A. P. oraz B. C. i J. K., trzeba wyjaśnić, że zaskarżona decyzja w przedmiocie zwolnienia nie opiera się wyłącznie na wyjaśnieniach złożonych wyłącznie przez A. P.. Organ odwoławczy uzupełnił – na podstawie art. 136 k.p.a. - materiał dowodowy zebrany przez Komendanta Powiatowego Policji w K. o dokument w postaci aktu oskarżenia z dnia 27 listopada 2019 r. wniesiony przeciwko M. P. (oskarżonemu o to, że w dniu [...] [...] prowadził w stanie nietrzeźwości samochód osobowy marki [...] nr rej. [...] [...] [...]) oraz o dane telekomunikacyjne uzyskane od operatora sieci [...] wskazujące, że w dniu 12 sierpnia 2019 r. w godz. od [...] do [...] M. P. nie przebywał wyłącznie w domu i w jego najbliższym otoczeniu, ale przemieszczał się.
Z akt sprawy wynikało, że wyjaśnienia rodziców M. P. oraz B. C. i J. K. miały drugorzędne znaczenie, na co wskazuje analiza uzasadnienia aktu oskarżenia (k. [...] akt adm.) skierowanego przeciwko M. P.. Prokurator zarzucając M. P. popełnienie czynu określonego w art. 178a § 1 k.k. argumentował m. in., że E. P. i A. P. (rodzice skarżącego) widzieli w dniu 12 sierpnia 2019 r. samochód syna zaparkowany przed posesją. Widzieli też swojego syna, ale nie obserwowali go w sposób nieprzerwany. Prokurator wskazał również, że wyjaśnienia J. K. nie świadczą o tym, że M. P. jest niewinny.
Natomiast B. C. widziała M. P. na jego posesji, ale między godz. [...] a [...]. Dane telekomunikacyjne świadczyły, że M. P. poruszał się od godz. [...] do godz. [...]. Prokurator stwierdził również, że M. P. miał przy sobie telefon komórkowy, czego dowodzi nagranie video.
Powyższe ustalenia korespondują z wyjaśnieniami skarżącego z dnia 18 września 2019 r. (k. [...] akt adm.). Skarżący podał, że przejeżdżała obok rowerem sąsiadka B. C., z którą porozmawiał. Skarżący zaznaczył w tym piśmie, że kiedy był wyprowadzany z domu przez interweniujących funkcjonariuszy Policji na drogę wyszli jego rodzice. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach M. M., który stwierdził, że kiedy przyjechał na miejsce widział rodziców M. P., którzy ze swojego ogrodu przed domem obserwowali działania Policji (protokół przesłuchania świadka M. M. – k. [...] akt adm.). Akta sprawy nie potwierdzają wersji podanej przez M. P., że jego rodzice mówili do policjantów, że samochód stał na podjeździe przed bramą i skarżący nim nie jeździł. Okoliczność, że brama mogła zostać uszkodzona przez J. K. wjeżdżającego ciągnikiem z rozsiewaczem na posesję w dniu 7 sierpnia 2019 r. nie jest dowodem o poczynieniu przez organ Policji wadliwych ustaleń.
W świetle przeprowadzonych w dniu 12 sierpnia 2019 r. oględzin, metalowy wygięty skobel od bramy opierał się na żwirze, a na nim widoczna była linia śladu spowodowana przesunięciem skobla. Doświadczenie życiowe uczy, że trudno przyjąć, aby ślad po przesunięciu skobla (rygla) po ziemi utrzymywał się przez kilka dni (od 7 do 12 sierpnia 2019 r.). Ubocznie należy podnieść, że brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że skarżący około godz. [...] tylko przebywał w samochodzie, nie poruszał się nim i naprawiał stacyjkę
Miernikiem oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie jest jedynie przyznanie się do popełnienia takiego czynu. Prawnie obojętną jest więc okoliczność, że w toku postępowania karnego M. P. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa (protokół przesłuchania M. P. w charakterze podejrzanego – k. [...] akt adm.).
Dowód uzupełniający z dokumentu w postaci opinii biegłego sądowego W. Z. z dnia 10 kwietnia 2020 r. (k. [...]- [...] akt sąd.) sporządzonej na zlecenie Sądu Rejonowego II Wydział Karny w K., nie podważa legalności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotowa opinia, a właściwie jej fragment, czego dowodzi spostrzeżenie biegłego, że "zespół antenowy UMTS 900 i UMTS 2100 nie jest zamontowany osiowo względem siebie (str. [...])", nie zawiera kategorycznych wniosków. Biegły sądowy podał, powołując się na szczegółowe dane telekomunikacyjne operatora sieci dotyczących logowania się telefonu komórkowego o numerze MSISDN [...] (należącego do skarżącego), że telefon ten był zalogowany do tego samego nadajnika ([...]) w dniu 12 sierpnia 2019 r. od godz. [...] do godz. [...] przy użyciu technologii UMTS na dwóch różnych częstotliwościach (900 MHz oraz 2100 MHz) w zasięgu roboczym od 11 090 m do 6930 m. Biegły wskazał m.in, że zmiana częstotliwości mogła mieć związek z przemieszczaniem się terminala komórkowego w obrębie gospodarstwa domowego. We wnioskach końcowych (k. [...] akt sąd.) biegły sądowy wskazał, że w dniu 12 sierpnia 2019 r. od godz. [...] do godz. [...] telefon komórkowy o numerze MSISDN [...] korzystał z sygnału stacji bazowej (...) należącej do firmy [...] operatora sieci komórkowej [...] w okolicach miejscowości L. D. – gmina G., województwa [...].
Zarówno treść opinii, jak i ogólnikowy wniosek końcowy w niej zawarty nie kwestionuje wyrażonej przez organ Policji oceny, mającej potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, o oczywistym popełnieniu przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa.
Należy wskazać, że w orzecznictwie zaprezentowano pogląd prawny, że brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego. Zakaz dowodowy wyrażony w art. 186 § 1 kodeksu postępowania karnego, dotyczy jedynie prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania karnego. Nie może mieć on zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które jest postępowaniem odrębnym i nie dotyczy odpowiedzialności karnej strony (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. II SA/Go 27/08).
Odrębność tę mocno zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2017 r. sygn. I OSK 624/16 wyjaśniając, że organ Policji, zamierzając zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie jest zobligowany do zawieszenia prowadzonego postępowania zwolnieniowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej. Oczywistość popełnienia czynu organ może bowiem ustalić samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia. Ocena taka jest przy tym możliwa zwłaszcza wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia przestępstwa, a także gdy inne okoliczności zdarzenia nie nasuwają wątpliwości, że określony czyn został popełniony przez konkretną osobę.
Uwzględniając ugruntowane w judykaturze stanowisko, że zaistnienie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. O zawieszenie postępowania wnosił profesjonalny pełnomocnik skarżącego w trakcie rozprawy w dniu 23 lipca 2020 r.
Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, że organ Policji podejmując decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, nie ograniczył się jedynie do wykazania, że w realiach rozpoznanej sprawy, popełnienie czynu było oczywiste Organ podał z jakich powodów nie jest możliwe dalsze pełnienie służby w Policji przez skarżącego i w konsekwencji dlaczego zdecydowano się na rozwiązanie z nim stosunku służbowego. Trafnie zwrócono uwagę na specyficzny status Policji, podkreślając, że jest ona formacją, która ma służyć społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nietrafne okazały się zawarte w skardze zarzuty odnośnie naruszenia art. 41 ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji. Poza tym wbrew stanowisku skarżącego, organ Policji zebrał wystarczająco obszerny materiał dowodowy, pozwalający na stwierdzenie, że nie kto inny, ale właśnie skarżący w stanie nietrzeźwości kierował samochodem.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).