Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku P. M., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 16 czerwca 2014 r. w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B i C. Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty [...] została doręczona w dniu 23 czerwca 2014 r. żonie strony jako dorosłemu domownikowi adresata.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2014 r. P. M. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 16 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w momencie doręczenia jego żonie decyzji, przebywał on zagranicą, z uwagi na co nie był w stanie zapoznać się z treścią decyzji, a tym bardziej złożyć odwołania.
Skarżący, wykonując wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do wniosku o przywrócenie terminu załączył odwołanie od decyzji z dnia 16 czerwca 2014 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdziło, że wnioskodawca nie wskazał konkretnych przyczyn uchybienia terminu do złożenia odwołania. Przebywanie osoby poza granicami kraju i odbiór przesyłki przez żonę odwołującego się w ocenie Kolegium nie jest okolicznością wystarczającą do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Nie sposób bowiem uznać, aby skarżący będąc poza granicami kraju nie mógł wnieść odwołania, tym bardziej, że przesyłkę odebrała jego żona. Nie stanowiło to wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Wnioskodawca nie wskazał, na czym polegała niemożliwość złożenia odwołania, która spowodowała złożenie odwołania z uchybieniem terminu. Skoro bowiem przesyłkę odebrała żona, w ocenie Kolegium, poinformowała męża o fakcie wydania decyzji, zaś wnioskodawca mógł udzielić jej pełnomocnictwa do wniesienia takiego odwołania. Pełnomocnictwa takiego zainteresowany mógł również udzielić innej osobie, skoro miał zamiar wyjechać za granicę.
Zdaniem Kolegium, przy dochowaniu przez stronę należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swój interes, nie doszłoby do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Wniesienie odwołania ogranicza się bowiem do zachowania terminu określonego w wydanym orzeczeniu organu pierwszej instancji i wskazania, że strona nie zgadza się z treścią wydanej decyzji. Treść odwołania strona może uzupełnić w trakcie postępowania odwoławczego. Działania powyższe wynikają wprost z konieczności zachowania staranności w toku postępowania oraz troski o swoje interesy. Strona zamieszkała za granicą jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń (art. 40 § 4 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2013 r. poz. 267z późn. zm., dalej powoływanej jako K.p.a.).
W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (art. 41 § 1 K.p.a.). W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowy adres na skutek prawny.
W ocenie Kolegium wnioskodawca nie wykazał dostatecznie okoliczności stanowiącej podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium wobec powyższego uznało, że przyczyną uchybienia terminu do dokonania czynności było zaniedbanie własne wnioskodawcy, który nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 września 2014 r., zarzucając naruszenie przepisu art. 58 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że nie wykazał dostatecznie okoliczności stanowiącej podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 K.p.a. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
W ocenie Sądu Kolegium przeprowadziło postępowanie z naruszeniem przepisów art. 64 § 2 oraz art. art. 7, 8, 77 § 1 K.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego, oraz formułuje przesłankę przywrócenia terminu - braku winy w uchybieniu terminu, która to przesłankę należy uprawdopodobnić. Osoba zainteresowana "ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna - uwiarygodnić stosowną argumentacją - swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" - (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, wydanie 3, s. 285). Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Podkreślenia wymaga, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia - nie zwalnia organu - z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.
Z kolei, jak stanowi nieuwzględniony w toku postępowania i niepowołany w zaskarżonym postanowieniu przepis art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Z powyższego wynika, że przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1/ wniesienie pisma z wnioskiem przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; 2/ uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; 3/ dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Wskazanie, w jakiej dacie nastąpiło ustanie przyczyny uchybienia terminu należy do wnoszącego podanie, co nie pozbawia organu możliwości oceny wiarygodności podanych informacji. Organ nie może przy tym pominąć w dalszym postępowaniu okoliczności, że wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera żadnej informacji co do daty i okoliczności ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeżeli bowiem strona nie zachowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, to termin do czynności nie może być przywrócony, nawet gdyby okazało się, że samo uchybienie terminu rzeczywiście nastąpiło bez winy strony. W sytuacji, gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu, organ zobligowany jest do wezwania do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1813/11, SIP Lex nr 1291823).
W niniejszej sprawie we wniosku z dnia 6 sierpnia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał jedynie, że w momencie doręczenia jego żonie decyzji, przebywał on zagranicą, z uwagi na co nie był w stanie zapoznać się z treścią decyzji, a tym bardziej złożyć odwołania. Analiza wniosku wskazuje, że dotknięty był on dwoma brakami formalnymi, których nieuzupełnienie powinno prowadzić do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Te braki to niedopełnienie czynności, dla której określony był termin (czyli niedołączenie odwołania) oraz niepodanie dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z wezwania z dnia 25 sierpnia 2014 r. skierowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wnioskodawcy wynika, że organ dostrzegł tylko jeden brak w postaci niedołączenia odwołania. Brak ten został uzupełniony na wezwanie organu. Niedostrzeżenie, że wnioskodawca nie podał dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i brak wezwania do wskazania tego dnia spowodowało, że organ rozpoznawał wniosek, co do którego nie wiadomo, czy w ogóle powinien być rozpatrywany.
Gdyby bowiem skarżący na wezwanie organu nie wskazał kiedy ustała przyczyna uchybienie terminu, to wówczas organ powinien pozostawić wniosek bez rozpatrzenia. Zaniechanie przez organ wezwania skarżącego do wskazania kiedy ustała przyczyna uchybienie terminu stanowiło naruszenie art. 64 § 2 K.p.a. mogące ze wskazanych wyżej przyczyn mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro wniosek mógł być, po wyczerpaniu omówionej wyżej procedury i braku właściwej reakcji strony, pozostawiony bez rozpatrzenia.
W razie wskazania dnia ustania przyczyny uchybienie terminu rzeczą organu było także zbadanie, czy skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Niezależnie od omówionych wyżej okoliczności przedwczesna była ocena przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Zgodzić się należy z tezą wynikającą z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie, że sam pobyt za granicą w dacie doręczenia decyzji i przebywanie tam w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania nie są same w sobie wystarczające do przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jednakże istotne są także okoliczności towarzyszące wyjazdowi za granicę, które według strony uniemożliwiły jej zachowanie terminu.
Z treści wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez skarżącego nie wynika w rzeczywistości nic ponad to, że w dacie doręczenia decyzji skarżący przebywał za granicą. Nie wynika z tego wniosku nawet czy przebywał za granicą przez cały czas biegu terminu, a tym bardziej nie wynika, jakie konkretnie okoliczności związane z pobytem za granicą miałyby świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji organ nie mógł poprzestać na ocenie tak lakonicznego wniosku. Obowiązkiem organu było wezwanie wnioskodawcy do wyjaśnienia wspomnianych we wniosku okoliczności. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, że sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (wyroki NSA: z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05, SIP Lex nr 289259, z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1431/10, SIP Lex nr 1132079, z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1813/11, SIP Lex nr 1291823).
Zaniechanie przez organ wezwania wnioskodawcy do wyjaśnienia wskazanych we wniosku okoliczności nastąpiło z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów art. art. 7, 8, 77 § 1 K.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku we wskazany wyżej sposób, tak aby możliwe było w pierwszej kolejności ustalenie, czy wniosek spełnia wymaganie wskazania kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu w dokonaniu czynności, a jeżeli tak, to czy termin do złożenie wniosku został zachowany, a następnie czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że w związku z jego wyjazdem za granicę wystąpiły takie okoliczności, które pozwalają na przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powołanej dalej jako "P.p.s.a.".
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.