Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w dniu [...] r. została z nim rozwiązana umowa o pracę, a od dnia [...] r. uznano go za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł brutto. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, który jest emerytem utrzymującym się ze świadczenia w wysokości [...] zł. Skarżący zamieszkuje w domu, w którym jego ojciec posiada udział w [...] części. Odnośnie własnego stanu majątkowego skarżący podał, że posiada dom o pow. [...] m2 (w budowie). Skarżący oświadczył również, że jest w trakcie sprawy rozwodowej oraz o podział majątku wspólnego z żoną. Ponadto wskazał, że jego konto bankowe jest obciążone kwotą [...] zł z tytułu pożyczki.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 (1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który wynosi 200 zł - § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe tj. wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał majątku wspólnego z żoną, który jest przedmiotem podziału w ramach toczącego się postępowania sądowego, nie wykazał też, jakie są stałe miesięczne wydatki ponoszone na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego i jaka jest ich wysokość.
W związku z powyższym w dniu 19 stycznia 2015 r. skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: kopii rocznych zeznań podatkowych skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia wykazującego majątek objęty ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej oraz oświadczenia wskazującego na wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne oraz dokumentów źródłowych poświadczających wysokość tych wydatków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący nadesłał zeznania podatkowe za 2012 i 2013 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Nie nadesłał natomiast oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, ani oświadczenia wykazującego posiadany majątek w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, jedynie w piśmie z dnia 29 stycznia 2015 r. oświadczył, że jego wartość wynosi [...] zł. Ponadto skarżący przedstawił zaświadczenie z banku z dnia [...] r., że posiada zadłużenie z tytułu kredytu gotówkowego na kwotę [...] zł.
Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem domu w budowie o pow. [...] m2, nie ma nikogo na utrzymaniu. Obecnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto), jednakże w poprzednich latach uzyskiwał wysokie - w porównaniu do przeciętnych - dochody ([...] zł w 2012 r.; [...] zł w 2013 r.). Ponadto, jak wynika z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego, w okresie ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na konto skarżącego były dokonywane wpłaty pieniężne przez inne osoby poprzez tzw. "zasilenie konta" (np. w dniu 3 października 2014 r. dokonano wpłaty w wysokości [...] zł, w okresie od 16 grudnia 2014 r. do 16 stycznia 2015 r. dokonano trzech wpłat po [...] zł).
Z powyższego wynika, że skarżący uzyskuje środki finansowe nie tylko z urzędu pracy, ale również z innych źródeł. Skarżący nie wykazał również składników majątku wspólnego, który jest przedmiotem podziału w ramach toczącego się postępowania sądowego. Przedstawione fakty prowadzą do wniosku, że skarżący nie ujawnił w pełni swego stanu majątkowego, finansowego, a także sytuacji w zakresie kosztów utrzymania koniecznego, co uniemożliwia ocenę jego realnych zdolności płatniczych.
Odnosząc się do podnoszonego w piśmie skarżącego z dnia 29 stycznia 2015 r. argumentu o konieczności spłaty pożyczki w miesięcznych ratach po [...] zł, stwierdzić należy, że okoliczność ta nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt ich udzielenia skarżącemu świadczy o jego dobrej kondycji finansowej. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Obciążenia z tytułu spłaty zaciągniętej przez skarżącego pożyczki, nie mogą bowiem być zaspokajane z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi.
Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.