Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 28 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 140/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...] Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Terespolu z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...], nakładającą na J. S. osobę zarządzającą transportem w M. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 15 listopada 2020 r. na drogowym przejściu granicznym w Kukurykach na kierunku wyjazdowym z Polski do kontroli granicznej zgłosił się V. K., kierujący ciągnikiem samochodowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do Rosji dla przewoźnika polskiego M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., na podstawie licencji [...] W toku czynności służbowych związanych z kontrolą dokumentów funkcjonariusz Straży Granicznej stwierdził, że w dowodzie rejestracyjnym ciągnika samochodowego oraz w dowodzie rejestracyjnym naczepy ciężarowej brak jest aktualnych badań technicznych. Zgodnie z wpisami zawartymi w przedmiotowych dowodach rejestracyjnych, termin ważności badań upłynął w dniu 13 listopada 2020 r. Kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego, że pojazd został poddany wymaganemu badaniu technicznemu.

Na podstawie systemu CEPiK potwierdzono upływ terminu ważności badań ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej. Kierowca został poinformowany o stwierdzonym naruszeniu i w obecności funkcjonariusza Straży Granicznej podpisał protokół.

W toku czynności kontrolnych organ I instancji zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o wskazanie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie M.. Pismem z dnia 25 listopada 2020 r. GITD wskazał, że na dzień kontroli osobą zarządzająca transportem, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady nr 96/26/WE (Dz.U.UE L z 2009 r., nr 300, poz. 51), dalej jako "rozporządzenie nr 1071/2009", w spółce pozostawał J. S. (dalej jako "skarżący"), posiadający certyfikat kompetencji zawodowych w drogowym transporcie nr [...].

Natomiast pismem z dnia 11 grudnia 2020 r. skarżący poinformował, że w dniu kontroli nie świadczył pracy na rzecz M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, bowiem był to jego dzień wolny od pracy, nie podejmował również decyzji o wyjeździe pojazdu bez ważnego badania technicznego. Ponadto strona oświadczyła, że z zakresu obowiązków jako zarządzającego transportem w firmie wynika, że świadczy on usługi zbliżone czasowo do 1/32 etatu, który nie obejmuje konieczności pełnienia tych obowiązków w sposób ciągły w dniu wolnym od pracy.

Decyzją z dnia 4 stycznia 2021 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Terespolu nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł, na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.), dalej powoływanej także jako "u.t.d." za naruszenie określone w l.p. 15.1. załącznika nr 4 do u.t.d., za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego odwołania, Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie decyzją z dnia 22 marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. S. jest osobą zarządzającą transportem w spółce M., a tym samym ma przymiot strony postępowania. Dane osoby zarządzającej w tym przedsiębiorstwie ustalono na podstawie informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD) oraz uzyskanej od Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 osoba zarządzająca transportem jest osobą posiadającą odpowiednie kompetencje zawodowe do wykonywania zadań takich jak utrzymanie i konserwacja pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, wiedzę podstawową z zakresu księgowości, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Odpowiedzialność skarżącego za powstałe naruszenie nie budzi wątpliwości w świetle przepisów powyższego rozporządzenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego przewidują odpowiedzialność zarządzającego transportem za funkcjonowanie całego działu transportu w przedsiębiorstwie, niezależnie od wymiaru czasu pracy. Zarządzający transportem odpowiada za swoje własne czyny w postaci naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego, jak również za czyny innych osób, jeżeli był za nie odpowiedzialny albo dopuścił się chociażby nieumyślnie do powstania takich naruszeń. Zarządzający transportem zobligowany jest do takiego zorganizowania działalności przedsiębiorstwa, aby działalność ta nie naruszała aktów prawnych regulujących przedmiotowy obszar.

Wewnętrzne regulacje i zakresy obowiązków nie wyłączają odpowiedzialności zarządzającego transportem, ponieważ swoboda zawierania umów nie może znosić obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa publicznego.

Trudno uznać, że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego stanowi niedające się przewidzieć przez przedsiębiorcę wyjątkowe okoliczności i zdarzenia. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem dotyczącym lp. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym były bowiem okolicznościami, na które zarządzający transportem, należycie kontrolując i nadzorując realizację obowiązku dokonywania okresowych badań technicznych pojazdów, miał wpływ i mógł je przewidzieć. Skarżący nie wskazał wystąpienia żadnych innych, nadzwyczajnych okoliczności, na które nie miał wpływu, lub których nie mógł przewidzieć.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 240/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał powyższą skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 22 marca 2021 r. Sąd wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że doszło do stwierdzonych przez organ naruszeń określonych w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. Sporna natomiast pozostaje kwestia ewentualnego wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenia. Określając odpowiedzialność skarżącego organy oparły się jedynie na danych wynikających z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (k. 17 akt administracyjnych) oraz pisma z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia 25 listopada 2020 r. (k. 20 akt administracyjnych).

Sąd zauważył, że skarżący w piśmie z dnia 11 grudnia 2020 r. wyjaśnił, iż nie pracował w dniu 15 listopada 2020 r., który był niedzielą. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do tych wyjaśnień. W odwołaniu skarżący powoływał się na umowę o zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz na fakt, że prezes zarządu osobiście podejmował decyzję dotyczącą wyjazdu w trasę kontrolowanych pojazdów. Organ II instancji, poza ogólnymi dywagacjami odnośnie przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, które wynikają z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie przeprowadził analizy wyjaśnień złożonych przez skarżącego, stwierdzając gołosłownie, że "(...) Strona nie wskazuje żadnych nowych faktów i dowodów mogących mieć znaczenie w przedmiotowej sprawie (...)". Odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem nie ma charakteru bezwzględnego. Odpowiedzialność ta może być bowiem zniesiona w przypadkach wskazanych przez odnośne przepisy.

Okoliczności egzoneracyjne wymienione zostały w art. 92c ust. 1 u.t.d. Dokonane ustalenia co do wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę zastosowania powyższego przepisu poprzedzać powinno dokładne wyjaśnienie sprawy, zebranie dowodów i ich ocena, zgodnie z zasadami k.p.a. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując odwołanie, organ dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu. Czyniąc zadość powinności płynącej z art. 10 § 1 k.p.a., należy wezwać skarżącego do złożenia dokumentów dołączonych do skargi oraz innych dowodów, które potwierdzają okoliczności podnoszone w postępowaniu administracyjnym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy pismem z dnia 12 listopada 2021 r. wezwał J. S. do złożenia dokumentów dołączonych do skargi oraz innych dokumentów, które potwierdzają okoliczności podnoszone w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wskazujące na to, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a nastąpiło ono na wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W odpowiedzi na wezwanie J. S. w piśmie z dnia 9 listopada 2021 r. oświadczył, że jego współpraca ze spółką M. została rozwiązana. Ponadto, złożył kopię umowy z dnia 2 stycznia 2017 r. o zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz oświadczenie Prezesa Zarządu spółki M..

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2022 r. Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Terespolu z dnia 4 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość ustaleń faktycznych organów. O ile bowiem, to na organach ciąży obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez stronę przepisów ustawy o transporcie drogowym, to bez przedstawienia przez stronę dowodów mogących te ustalenia skutecznie podważyć, nie jest możliwe przyjęcie twierdzeń J. S. co do braku podstaw uznania jego odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej. Bezsporną okolicznością jest, iż na dzień kontroli tj. 15 listopada 2021 r., zarządzającym transportem w spółce był J. S.. Wpisanie J. S. do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego jako osobę, która zarządza transportem w spółce M. oznaczało wypełnienie warunku koniecznego do udzielenia temu podmiotowi licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie podejmował żadnych decyzji związanych z kontrolowanym zestawem pojazdów z uwagi na fakt, iż nie leży to w jego zakresie, organ odwoławczy wskazał, że wewnętrzne regulacje i zakresy obowiązków nie wyłączają odpowiedzialności zarządzającego transportem. Swoboda zawierania umów nie może znosić obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa publicznego. W świetle obowiązującego stanu prawnego nie jest dopuszczalne przenoszenie odpowiedzialności zarządzającego na przedsiębiorcę. Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym.

Odpowiada on przede wszystkim za pracę kierowców, dba o przestrzeganie przez nich przepisów, sporządza potrzebne dokumenty transportowe, weryfikuje umowy, przydziela ładunki, planuje trasy, dba o utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdza procedury związane z bezpieczeństwem. Obowiązek ustanowienia osoby zarządzającej nie może ograniczać się do tworzenia fikcji, mającej dowodzić wywiązania się przedsiębiorcy przewozowego z nakazu wyznaczenia przynajmniej jednej osoby zarządzającej transportem. Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego, ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi, jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego.

Skarżący zawarł umowę o zarządzaniu transportem w przedmiotowej spółce, gdyż posiadał ku temu odpowiednie kwalifikacje. W odniesieniu do wyjaśnień strony dotyczących świadczenia usług dla przedsiębiorstwa M., nie w sposób ciągły lecz jedynie wymiarze 1/32 etatu z pominięciem dni wolnych od pracy organ wskazał, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego nakładają na zarządzającego transportem ponoszenie odpowiedzialności za funkcjonowanie całego działu transportu w przedsiębiorstwie w sposób ciągły.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że braku aktualnych badań technicznych pojazdu nie możne zostać uznane za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych, jest sytuacją, na którą strona miała realny wpływ i mogła jej uniknąć. Ponownie organ odwoławczy podkreślił, że wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem dotyczącym Ip. 15.1. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym były okolicznościami, na które zarządzający transportem, należycie kontrolując i nadzorując realizację obowiązku dokonywania okresowych badań technicznych pojazdów, miał wpływ i mógł je przewidzieć.

Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i doszedł do wniosku, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala na dokonanie jednoznacznych ustaleń faktycznych, które w sposób jasny i oczywisty rozstrzygnęły kwestię zasadności nałożenia kary za powstałe naruszenie. Brak jest możliwości zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż powstałe naruszenie jest skutkiem zachowania pracownika, które wynika z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy i osoby zarządzającej.

Na decyzję z dnia 28 styczna 2022 r. J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej:

1. - nieuwzględnienie wyjaśnień oraz pisemnego potwierdzenia Prezesa M. Sp. z o.o., przedłożonej dokumentacji, iż jako zarządzający transportem w niepełnym wymiarze godzin w M. Sp. z o.o. nie był osobą decyzyjną odnośnie wykonanego w dniu 15 listopada 2020 r. przejazdu zespołu pojazdu o numerach rejestracyjnych [...], o przejeździe których zdecydował Prezes Z. Sp. z o.o. bez wiedzy skarżącego;
2. - nieuwzględnienie zakresu obowiązków zarządzającego transportem potwierdzonego przedłożoną kopią umowy o zarządzaniu;
3. - braku uwzględnienia wyjaśnień Prezesa Zarządu jako osoby decyzyjnej w zaistniałej sytuacji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Terespolu z dnia 4 stycznia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uwzględnienia poprzednio wniesionej skargi i uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie (decyzji z dnia 22 marca 2021 r., nr [...]), kwestią o podstawowym znaczeniu jest ocena, czy organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonej w wyroku sądu z dnia 12 sierpnia 2021 r. Jest to tym bardziej istotne, że od prawidłowego wykonania tych wytycznych zależało ukierunkowanie działania organu odwoławczego.

Zasadniczym problemem pojawiającym się we wcześniejszym wyroku wydanym w rozpoznawanej sprawie był brak oceny przez organ odwoławczy okoliczności mających wpływ na zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej (sankcji), czyli konieczność wyjaśnienia stanu faktycznego pod kątem stwierdzenia wystąpienia w sprawie przesłanek art. 92c ust. 1 pkt 1 w związku z art. 92c ust. 1a) u.t.d. Organy nie zweryfikowały prawdziwości okoliczności podanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i nie wyjaśniły, czy mogą one stanowić podstawę do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności.

Tym samym, przedwczesne było ukaranie strony karą pieniężną w wysokości 200 zł, za naruszenie określone w lp. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

Z treści uzasadnienia poprzedniego wyroku jednoznacznie również wynika, że wszelkie inne kwestie zostały uznane za dostatecznie wyjaśnione, w szczególności niesporne jest, iż w dniu kontroli pojazdy nie posiadały ważnych badań technicznych oraz w spółce zarządzającym transportem drogowym był J. S..

W ocenie składu orzekającego w aktualnie rozpoznawanej sprawie, organ wykonał te wytyczne, dokonując ponownej analizy stanu faktycznego w zakresie istnienia egzoneracyjnych przesłanek art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., z wykorzystaniem analizy przedstawionej przez skarżącego umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem z dnia 2 stycznia 2017 r. oraz oświadczenia Prezesa Zarządu spółki M.. Organ odwoławczy umożliwił również skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie oraz przedstawienie dowodów, które uważa za istotne. Prawidłowo również zauważył, że to osoba zrządzająca transportem jest zobowiązana do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd podziela przekonanie organu, iż skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazał czynności, które przedsięwziął w celu zagwarantowania podczas jego nieobecności, że zapewnione zostanie zarządzanie operacjami transportowymi w sposób spełniający wymogi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady nr 96/26/WE.

Powyższe rozporządzenie nr 1071/2009 określa status zarządzającego transportem. Rozporządzenie to już w punkcie 8 preambuły wskazuje m.in., że osoby fizyczne zarządzające transportem powinny posiadać miejsce zamieszkania w państwie członkowskim oraz w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzać operacjami transportowymi przedsiębiorców zajmujących się transportem drogowym. Dalej, zgodnie z art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. W myśl zaś art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1071/2009, jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:

1. - przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy (lit. a);
2. - umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem (lit. b);
3. - w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba (lit. c); oraz
4. - osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy (lit. d).

Z powyższych przepisów wynika, że zakres zadań takiej osoby obejmuje w zasadzie całość funkcjonowania przedsiębiorstwa przewozowego: utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, prowadzenie podstawowej księgowości, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi, jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego.

Skarżący powołując się na łączącą go ze spółką umowę podkreślał, że zakres jego obowiązków jako zarządzającego transportem w tym przedsiębiorstwie odpowiada czasowo 1/32 etatu i nie obejmuje świadczenia pracy w dni wolne. Zdaniem Sądu podzielić należy ustalenia organu odwoławczego, iż skarżący był jedyną osobą zarządzającą transportem w tym przedsiębiorstwie, świadczy o tym wpis w rejestrze KREPTD oraz postanowienia umowy z dnia 2 stycznia 2017 r. Dokonana analiza postanowień umowy wykazuje, że nie zawiera ona żadnych ograniczeń czasowych w zarządzaniu i koordynowaniu operacji transportowych przez skarżącego na rzecz spółki.

Ponadto, nawet gdyby strony umowy postanowiłyby, że zakres obowiązków zarządzającego jest ograniczony czasowo np. poprzez ułamkowe ujęcie etatu, to w niniejszej sprawie byłoby to o tyle nieistotne zastrzeżenie, bowiem w świetle treści wpisów do rejestru KREPTD skarżący był wykazany jako jedyna osoba zarządzająca, zaś warunek zarządzania transportem w sposób "ciągły i rzeczywisty" wiąże się z koniecznością zapewnienia takiej organizacji transportu, by warunki wynikające z przepisów prawa były spełnione także podczas nieobecności skarżącego. Tym samym, okres obejmujący dni wolne od pracy, czy też czasowa nieobecność osoby zarządzającej transportem nie powoduje, że na ten okres zawieszeniu ulegają wynikające z przepisów prawa obowiązki i normy dotyczące wykonywania transportu. W tym kontekście, zdaniem sądu, za chybiony należy uznać również zarzut nieuwzględnienia przez organ, pisemnego oświadczenia Prezesa spółki M., że skarżący nie był osobą decyzyjną odnośnie wykonanego w dniu 15 listopada 2020 r. przejazdu zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] To skarżący jako zarządzający transportem, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt. b rozporządzenia nr 1071/2009, jest zobowiązany do zarządzania oraz koordynacji operacjami transportowymi w tym spoczywa na nim nadzór kontroli umów i dokumentów przewozowych, kontrola nadzoru przydzielania ładunków lub usług kierowcom oraz kontrola procedur związanych z bezpieczeństwem (punkt 4 umowy).

To skarżący jako osoba zarządzająca transportem zobligowany był do obmyślenia i zorganizowania takich rozwiązań w tym rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa w ruchu drogowym, by przed zleceniem zadania przewozowego upewnić się czy przy jego wykonywaniu nie zostaną naruszone obowiązujące przepisy prawa. W szczególności zarządzający transportem miał obowiązek czuwać nad terminowym przeprowadzaniem aktualnych badań technicznych pojazdów używanych do transportu w przedsiębiorstwie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy tak jak w niniejszej sprawie, zarządzający transportem akceptuje wykonywanie usług transportowych bez ważnego badania technicznego pojazdu. Przy czym należy zauważyć, że jak zeznał kierowca V. K. zanim udał się do granicy państwa, gdzie przeprowadzona została kontrola, wcześniej tym zespołem pojazdów przewoził towar który rozładował w miejscowości R.. Oznacza to, że wykonywanie transportu pojazdem nie posiadającym ważnych badań technicznych nie miało charakteru incydentalnego.

Zdaniem sądu, zapis umowy zawarty w punkcie 9, zgodnie z którym jeżeli zarządca nie może wykonać zarządu, osobą działającą w jego zastępstwie jest oddający, nie może wywoływać skutku prawnego ponieważ jest sprzeczny z postanowieniami art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1071/2009. Zauważyć należy, że stronami umowy są M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (jako oddający) oraz J. S. (jako zarządzający transportem). Przedsiębiorca, jako osoba prawna w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie może w zastępstwie pełnić obowiązków zarządzającego transportem, gdyż zarządzającym transportem może być tylko osobę fizyczna.

Organ odwoławczy zasadnie nie znalazł również w przedmiotowej sprawie podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d. Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przewidzianej w ustawie osoba zarządzająca transportem musi wykazać, że dołożyła należytej staranności, czyli uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Trafnie podkreślał organ drugiej instancji, że braku aktualnych badań technicznych pojazdu nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, a tym samym powstanie samego naruszenia, czyli dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych, jest sytuacją, na którą skarżący miał realny wpływ i mogła jej uniknąć.

Zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego. W ocenie Sądu dokonana przez organ w niniejszej sprawie ocena dowodów nie nosi cech dowolności. Zdaniem Sądu takimi dowodami nie są przedstawione przez skarżącego, umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem z dnia 2 stycznia 2017 r. oraz oświadczenie Prezesa Zarządu spółki M.. W dacie kontroli to skarżący został zgłoszony do KREPTD jako jedyna osoba pełniąca funkcję zarządzającego przedsiębiorstwie spółki M. wobec tego, co należy jeszcze raz zaznaczyć, to na nim jako osobie spełniającej warunki dotyczące dobrej reputacji i wymaganych kompetencji zawodowych, udokumentowanych odpowiednim certyfikatem, spoczywała odpowiedzialność za takie kompleksowe zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa, które zapewni zgodność z przepisami prawa. Warunek zarządzania tymi operacjami w sposób "ciągły i rzeczywisty" organ poprawnie interpretuje jako konieczność zapewnienia takiej organizacji transportu, by warunki wynikające z przepisów prawa były spełnione także podczas nieobecności skarżącego.

Stwierdzone w kontroli wykonywanie transportu drogowego pojazdem, który nie posiada ważnych badań technicznych świadczy, iż zarządzający transportem nie opanował w przedsiębiorstwie właściwej organizacji pracy i nadzoru nad wykonywaniem usług przewozowych. Powinnością zarządzającego transportem jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą orzec przed wyjazdem danego pojazdu, że jest on sprawny technicznie, posiada ważne badania techniczne, a jednocześnie kierowca zastosował się do wszystkich poleceń przełożonego. Tymczasem skarżący nie wykazał, że podjął rozwiązania organizacyjne, z których by wynikało, że sprawował w ramach swoich obowiązków rzeczywisty prawidłowy nadzór nad terminem ważności okresowych badań technicznych pojazdów w przedsiębiorstwie, w którym pełnił funkcję zarządzającego transportem. Przekonanie strony, że sprawowała zarząd operacjami transportowymi w sposób prawidłowy nie jest wystarczające by zwolnić się od obowiązku kary administracyjnej.

Skarżący nie udowodnił więc, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, na powstanie których nie miała wpływu i których jako doświadczony i profesjonalny podmiot zarządzający przewozem drogowym, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

Kwestie związane z wykonywaniem badań technicznych pojazdów zostały uregulowane w przepisach unijnych i krajowych. Stosownie do art. 4 ust. 1 i ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylająca dyrektywę 2009/40/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 127, str. 51 z późn. zm.), dalej jako "dyrektywa 2014/45/UE", każde państwo członkowskie zapewnia, aby pojazdy zarejestrowane na jego terytorium były okresowo badane zgodnie z niniejszą dyrektywą w stacjach kontroli pojazdów upoważnionych przez państwo członkowskie, w którym pojazdy te są zarejestrowane. Badania zdatności do ruchu drogowego są przeprowadzane przez państwo członkowskie rejestracji pojazdu, przez organ publiczny, któremu to państwo członkowskie powierzyło to zadanie, lub przez wyznaczone organy lub podmioty nadzorowane przez to państwo członkowskie, w tym upoważnione podmioty prywatne.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 Dyrektywy 2014/45/UE, stacja kontroli pojazdów lub, w stosownych przypadkach, właściwy organ państwa członkowskiego, który przeprowadził badanie zdatności do ruchu drogowego pojazdu zarejestrowanego na jego terytorium, wydaje dla każdego pojazdu, który pozytywnie przeszedł takie badanie, poświadczenie na przykład w postaci wzmianki w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, naklejki, świadectwa lub jakiejkolwiek innej łatwo dostępnej informacji. Poświadczenie wskazuje termin, w jakim należy przeprowadzić następnie badanie zdatności do ruchu drogowego.

Stosownie zaś do art. 7 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylająca dyrektywę 2000/30/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 127, str. 134 z późn. zm.), dalej jako "dyrektywa 2014/47/UE", świadectwo zdatności do ruchu drogowego odpowiadające najbardziej aktualnemu badaniu zdatności do ruchu drogowego lub jego kopia lub – w przypadku wydania elektronicznego świadectwa zdatności do ruchu drogowego – uwierzytelniony lub oryginalny wydruk takiego świadectwa oraz protokół najbardziej aktualnej drogowej kontroli technicznej mają być przechowywane w pojeździe, jeżeli są one dostępne.

W krajowym porządku prawnym obowiązek przeprowadzenia badania technicznego został uregulowany w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d.". W myśl tego przepisu, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 p.r.d.), które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.

Organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Uprawniony diagnosta po wykonaniu badania technicznego pojazdu: 1) wydaje zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu;

2) wpisuje kolejny termin badania technicznego do dowodu rejestracyjnego, jeżeli jest wolne miejsce w odpowiedniej rubryce tego dowodu - po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego pojazdu (art. 82 ust. 1 i 2 p.r.d.).

Skontrolowany zespół pojazdów nie posiadał aktualnych badań technicznych. Obalenie ustaleń protokołu kontroli, jako dokumentu urzędowego jest – stosownie do art. 76 § 3 k.p.a. – możliwe, jednak wymaga przedstawienia dowodu przeciwko treści tego dokumentu. Tymczasem w sprawie takiego przeciwdowodu brak.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 92a ust. 2 u.t.d., w myśl którego zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych (art. 92a ust. 4 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 8 tej ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.

Według Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 200 zł. Naruszenie obowiązków z tym związanych rodzi odpowiedzialność zarządzającego transportem, o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Zatem decyzja nakładająca karę została zaadresowana do właściwej osoby.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.