Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., znak [...] wydanym na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 5 ust.7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. o dopuszczenie w charakterze strony do udziału w postępowaniu odwoławczym od decyzji Dyrektora Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C. w przedmiocie skreślenia H.M. z listy uczniów Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C., [...] Kurator Oświaty postanowił odmówić dopuszczenia do udziału w charakterze strony [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie skreślenia H.M. z listy uczniów Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C. Jednocześnie [...] Kurator Oświaty pouczył skarżącego, że na to postanowienie przysługuje mu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W dniu 6 marca 2008 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie. Skarga zarzuca naruszenie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i zaniechanie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tym przedmiocie; oraz naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust. 7, art. 82 i art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez wadliwe przyjęcie, że [...] Towarzystwo Edukacyjne w C. nie ma interesu prawnego do udziału w sprawie jako strona, pomimo, że uczeń I Społecznego Gimnazjum w C., H.M. został skreślony z listy uczniów tej szkoły za postępowanie sprzeczne ze statutem szkoły, której organem prowadzącym jest strona skarżąca.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kognicja sądów administracyjnych została zakreślona Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktami rangi ustawowej, a poza te ramy Sąd wyjść nie może.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) – Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 2 ppsa - Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Zanim Sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania skargi na postanowienie, ustalić musi, czy jest do tego uprawniony, a więc m. in., czy na dane postanowienie służy skarga.
Podkreślić należy, że wydane postanowienie, będące przedmiotem skargi, nie posiada żadnej z cech postanowienia, umożliwiających jego zaskarżenie. Co więcej, jest to postanowienie nie znane polskiemu kodeksowi postępowania administracyjnego, a tym samym nie wywołuje ono żadnych skutków w sferze prawa, w szczególności nie przesądza o tym, czy wnioskodawcy rzeczywiście przysługuje status strony.
O ile możliwe jest bowiem wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 kpa), o tyle nie jest możliwe wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w charakterze strony.
Jak wskazuje się w doktrynie - pozycja organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest zróżnicowana. Organizacja społeczna może być bowiem stroną postępowania administracyjnego (art. 28 i 29), organ organizacji społecznej - organem, przed którym toczy się postępowanie administracyjne (art. 1 pkt 2) lub organem zajmującym stanowisko w sprawie rozstrzyganej decyzją administracyjną (art. 106). Zgodnie zaś z przepisem art. 31 § 3 organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony lub, nieuczestnicząc w tym postępowaniu na prawach, może za zgodą organu administracji publicznej przedstawić temu organowi swój pogląd w sprawie, wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego (art. 30 § 5). Nakłada to na organ administracji publicznej obowiązek starannego rozważenia przesłanek udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przy uwzględnieniu zasady, że wyżej wskazane formy udziału organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu powinny być ściśle rozgraniczane, a łączenie ich w jednym i tym samym postępowaniu jest niedopuszczalne (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, s. 304).
Nasuwa się zatem pytanie, co jest właściwie treścią zaskarżonego postanowienia.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i wadliwie wskazanej podstawy prawnej (art. 123 § 1 kpa) nie wynika w sposób jasny, czy [...] Kurator Oświaty miał na myśli odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu [...] Towarzystwa Edukacyjnego jako organizacji społecznej, czy odmowę nadania statusu strony.
Sformułowanie i uzasadnienie orzeczenia – odmowa dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w charakterze strony, ze względu na brak interesu prawnego – jak i treść wniosku – dopuszczenie do udziału w charakterze strony na podstawie art. 28 kpa, wskazują, że nie chodziło tu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału na prawach strony, lecz o odmowę przyznania wnioskodawcy statusu strony w toczącym się postępowaniu.
Podkreślić jednak należy, że przepisy kodeksu nie przewidują odrębnego aktu organu administracji publicznej o uznaniu względnie odmowie uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1986 r., III SA 97/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 46; GAP 1989, nr 12, s. 42, w którym stwierdzono, że: przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną, zob. też M. Jaśkowska, A. Wróbel, op. cit. s. 264).
O ile ostateczne postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, wydane na podstawie art. 31 § 2 kpa mogłoby być zaskarżone przez tę organizację społeczną do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 ppsa), o tyle nie może być przedmiotem skargi nieznane procedurze administracyjnej postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze strony.
Abstrahując od prawnej oceny meritum wniosku wskazać należy jedynie, że polski system prawa zna instytucje umożliwiające realizacje przesz stronę swego prawa udziału w postępowaniu, a stanowisko organu w tym zakresie podlega na odpowiednim etapie również kontroli sądowej. Skarżący wybrał jednak niewłaściwą ścieżkę proceduralną.
W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wniesienie skargi do sądu administracyjnego było niedopuszczalne, gdyż dotyczyła ona pozbawionego rzeczywistej treści prawnej postanowienia, na które skarga nie przysługuje. Błędnie udzielone pouczenie o możliwości wniesienia skargi nie może poszerzać ustawowych kompetencji sądu.
Zaznaczyć należy również że postanowienie będące przedmiotem skargi ma identyczne oznaczenie, jak postanowienie wydane w innym postępowaniu, dotyczącym innego ucznia. Uchybienie to jednak nie zezwala Sądowi na merytoryczną kontrolę postanowienia.
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 cyt. ustawy Sąd skargę taką odrzuca postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w postanowieniu.