Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu w dniu 30 sierpnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego i adwokata.
W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podał, że jego żona jest przewlekle chora i posiada II grupę inwalidzką. Żona prowadzi działalność gospodarczą, która od kilkunastu lat przynosi straty. Wskazał, iż utrzymanie gospodarstwa domowego oraz mieszkania wynosi miesięcznie ok. [...] zł. Podniósł, iż z emerytury żony są ściągane przez ZUS zaległe składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w kwocie [...] zł, ponadto oboje mają długi pieniężne u znajomych. Skarżący podkreślił, że oboje z żoną są w podeszłym wieku i nie mają szans na znalezienie pracy o wysokim wynagrodzeniu. Podjęta przez skarżącego praca znajduje się w znacznym oddaleniu od miejsca zamieszkania, co w ocenie skarżącego powyższa koszty utrzymania. W dalszej części urzędowego formularza wniosku o przyznanie pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro).
Skarżący oświadczył, że posiadane samochody ([...] r. prod. [...] oraz [...] r. prod. [...]) mają wartość mniejszą niż 3000 euro. Wykazał, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł (w tym wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości w wysokości [...] zł netto oraz emerytura żony w kwocie [...] zł netto. W dodatkowych informacjach skarżący podał, że prowadzona przez żonę działalność gospodarcza za 2011 r. (do II kwartału) według ewidencji przyniosła stratę w kwocie [...] zł. Urzędowy formularz wniosku zawierał braki formalne (skarżący wniósł jednocześnie o ustanowienie dwóch profesjonalnych pełnomocników - radcy prawnego i adwokata), w związku z czym pełnomocnik skarżącego (którym w sprawie niniejszej jest żona skarżącego) został wezwany do ich uzupełnienia przez złożenie oświadczenia skarżącego co do wyboru profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego w zakreślonym terminie nadesłał oświadczenie z dnia 15 września 2011 r., w którym skarżący oświadczył, iż wnosi o ustanowienie radcy prawnego.
Ponadto z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych, w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwano pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Z dodatkowego oświadczenia żony skarżącego co do posiadania mieszkania wynika, że zajmowane przez skarżącego i przez nią mieszkanie ma pow. [...] m2 i jest własnością ich syna, który wraz ze swoją rodziną zamieszkuje w [...] (skarżący wraz z żoną korzystają z lokalu jako rodzice). Z nadesłanego zaświadczenia z dnia 14 września 2011 r. o zatrudnieniu skarżącego wynika, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony do [...] r., a jego wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto).
Z kolei zaświadczenie ZUS z dnia 13 września 2011 r. potwierdza, że emerytura żony skarżącego wynosi [...] zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek –[...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł oraz potrąceń w wysokości [...] zł, kwota do wypłaty w miesiącu sierpniu i wrześniu 2011 r. wyniosła [...] zł. Natomiast odnośnie prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej, złożyła ona oświadczenie, w którym wskazała, że strata w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej powstaje ze strat bieżących oraz odpisów strat powstałych w latach ubiegłych, m.in. w wyniku kradzieży rzeczy z firmy. Wyjaśniła, że strata jest finansowana w ten sposób, że jedne długi się spłaca, a drugie zaciąga pożyczając od rodziny i przyjaciół. Podała, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy straty wyniosły odpowiednio: w miesiącu czerwcu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), w miesiącu lipcu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), w miesiącu sierpniu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), przy czym wg. jej wyjaśnień straty nieznacznie się zmniejszają w porównaniu z latami ubiegłymi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie.
Strona skarżąca jest w niniejszej sprawie zwolniona z obowiązku opłacania kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 (3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w niniejszej sprawie kosztów wynagrodzenia należnego radcy prawnemu za prowadzenie sprawy), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący i jego żona mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – zamieszkują we dwoje w należącym do syna mieszkaniu o pow. [...] m2, są osobami zatrudnionymi (skarżący pracuje na podstawie umowy o pracę, a jego żona prowadzi działalność gospodarczą) i uzyskują regularne dochody (z wynagrodzenia za pracę skarżącego i emerytury jego żony). Porównując wysokość miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony ([...] zł) do wykazanych przez niego wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego ([...] zł), nie można przyjąć, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów ustanowienia radcy prawnego.
W ocenie referendarza fakt, iż skarżący jest zatrudniony czasowo do 31 października 2011 r., nie przesądza o uwzględnieniu wniosku, bowiem przy jego ocenie należy brać pod uwagę sytuację materialną wnioskującego z daty jego złożenia (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2010 r. I FZ 160/10 Lex nr 658377)), ponadto nie jest wykluczone, że skarżący będzie nadal pracował. Dlatego też przyszłe zdarzenia i przewidywanie, iż w przyszłości sytuacja finansowa strony może ulec pogorszeniu, nie wpływają na możliwość ponoszenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w chwili zgłoszenia żądania.
Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również okoliczność, że w prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosi straty. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Strata jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r. I FZ 600/07 Legalis; postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). W sytuacji, gdy mimo ponoszonej od kilkunastu lat straty w działalności gospodarczej (co podnosi skarżący w uzasadnieniu wniosku), działalność ta jest nadal prowadzona, nieprzekonywujące jest oświadczenie żony skarżącego, że strata ta jest finansowana wyłącznie z pożyczek od rodziny i przyjaciół.
Skoro żona skarżącego od kilkunastu lat prowadzi działalność gospodarczą ze stratą i w tym czasie nie podjęła kroków do jej zakończenia, to należy uznać, że posiada środki finansowe na pokrycie strat.
Reasumując, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna uprawnia do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.