Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z dnia [...] r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania A. I. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. dokonał weryfikacji powyższego wniosku i odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Powołując się na treść art. 61 a § 1 k.p.a. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Program Rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, organ argumentował, że wniosek o przyznanie płatności złożono z uchybieniem siedmiomiesięcznego terminu określonego w § 32 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia. Strona objęła w posiadanie grunty rolne w dniu [...] r., co wynikało z dołączonej do wniosku, umowy dzierżawy. W tych okolicznościach stosownie do art. 61 a § 1 k.p.a. postępowanie nie mogło być wszczęte, bowiem wniosek nie był złożony w terminie 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów.
Od przedmiotowego postanowienia strona wniosła zażalenie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy skarżone postanowienie z dnia [...] r. potwierdzając stanowisko, że świetle obowiązujących przepisów prawa strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku. Naruszenie terminu prawa materialnego spowodowało, że organ nie mógł rozstrzygać sprawy co do istoty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. I. zarzucił, że rozstrzygnięcia organów "ewidentnie wydano na szkodę wnioskodawcy", który w dobrej wierze przejął zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. profesjonalny pełnomocnik A. I. precyzując skargę argumentował między innymi, że naruszono § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r., poprzez niedopuszczalną wykładnię tego przepisu na niekorzyść skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Postanowienie to wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W niniejszej sprawie orzekające organy wychodzą z założenia, że przepis art. 61 a § 1 k.p.a. w brzmieniu: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania" w powiązaniu z treścią § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Program Rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, upoważnia do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postepowania. Wymaga wyjaśnienia, że ten ostatni przepis określa, że jeżeli przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za poprzedni rok i zanim złożył on wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok, nowy posiadacz tych gruntów lub stada składa wniosek o przyznanie tej płatności w terminie 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania.
Skarżący jest posiadaczem gruntów rolnych od dnia [...] r. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z J. I. i I. I.. Według § 4 umowy, A. I. jako dzierżawca, z dniem [...] r. przystąpił do użytkowania wydzierżawionych gruntów. W oświadczeniu o kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007 – 2013) skarżący podał, że w dniu [...] r. przejął posiadanie gruntów rolnych. Z akt sprawy wynikało ponadto, że płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 przyznano J. I. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. Decyzje tę doręczono stronie w dniu [...] r.
W stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły więc wszystkie przesłanki określone w przepisie § 32 ust. 2 cyt. rozporządzenia, przewidującym siedmiomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności. Przeniesienie posiadania gruntów nie nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za poprzedni rok (2014). Wręcz przeciwnie, skarżący wszedł w posiadanie gruntów w dniu [...] r., to jest przed wydaniem i doręczeniem decyzji przyznającej J. I. płatność za rok 2014. Przeniesienie posiadania gruntów nastąpiło przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok (w sprawie niniejszej – za rok 2015). Wniosek o płatność na rok 2015 skarżący złożył w dniu [...] r. W tych okolicznościach nieusprawiedliwiony był pogląd prawny, że przekroczenie siedmiomiesięcznego terminu, liczonego od dnia [...] r., na złożenie wniosku o płatność na rok 2015 uzasadnia odmowę wszczęcia postepowania.
Zaskarżone postanowienie – utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z dnia [...] r. - organ odwoławczy wydał z naruszeniem prawa materialnego (§ 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r.) oraz prawa procesowego (art. 61 a § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), bezpodstawnie przyjmując, że zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego tylko z tego powodu, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku, przez co niemożliwym stało się jego merytoryczne rozpatrzenie.
W tym miejscu należy zasygnalizować, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest pogląd, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 1635/141 i z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 2159/12 oraz wyroki wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w W. z dnia [...] r., sygn. akt VII SA/Wa 65/14 i z [...] r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14, w S. z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 1285/13).
Ponownie rozpoznając sprawę i kierując się kryterium materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania skarżącego, organ powinien mieć na uwadze, że stosownie do dyspozycji § 32 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy.
Wniosek skarżącego o przyznanie płatności wynikał ze zgłoszonego zamiaru kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, które miało zakończyć się w dniu [...] r. Oznaczało to, że pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (w ramach tego programu rozpoczętego w roku 2011) prawdopodobnie została już przyznana poprzedniemu posiadaczowi gruntów rolnych. Rzeczą organu będzie zatem ustalenie, kiedy i komu przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową oraz zbadanie dopuszczalności wniesienia wniosku o płatność w aspekcie warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia [...] r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.). Powołany ostatnio przepis tej ustawy (art. 25 ust.
- 2) przewiduje, że w razie śmierci beneficjenta, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia beneficjenta lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa beneficjenta, po przyznaniu pomocy, następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części pomoc może być przyznana, na jego wniosek, jeżeli:
- 1) spełnia on warunki przyznania pomocy;
- 2) nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego przyznano pomoc;
- 3) zostaną przez niego przejęte zobowiązania związane z przyznaną pomocą;
- 4) środki finansowe z tytułu pomocy nie zostały w całości wypłacone.
Rzeczą organu będzie również ocenić dopuszczalność wniosku skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015 w świetle przepisów unijnych regulujących kwestie płatności rolnośrodowiskowych.
Jak wyżej wykazano organ dopuścił się naruszenia art. 61 a § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 144 k.p.a. wynika, że do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Rozpatrując zażalenie na postanowienie organu I instancji i stosując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy naruszył powyższy przepis dotyczący skontrolowanych rozstrzygnięć, które wydano zgodnie z literą prawa.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie przez organ § 32 ust. 2 rozporządzenia z dnia [...] r. miało wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało również uwzględnienie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. odnoszącego się do stwierdzonego naruszenia prawa materialnego.
Powyższe nieprawidłowości – mające charakter uchybień nie tylko proceduralnych – przemawiały za uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz lit. c/ p.p.s.a. O przyznaniu należnego wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego Sąd rozstrzygnął na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.