Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] 2007 r. w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy T., wydaną na podstawie przepisów art. 35 ust. 1 i art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami przyjęto statuty 20-tu sołectw tej gminy: Cz., Cz., Cz. – K., Cz., D., K., K., L., M., M., N. G., P., P., P., R., S.,T., W., W., Z.; stanowiących załączniki do tej uchwały. W statutach tych znalazły się m.in. przepisy dotyczące Organizacji i działania sołectw (Rozdział II), zgodnie z którymi (§ 5):
- 1. W konsultacji społecznej mają prawo wziąć udział wszyscy mieszkańcy sołectwa, którzy w dniu przeprowadzenia konsultacji ukończyli 18 lat.
- 2. Celem konsultacji społecznej będzie ustalenie czy sołectwo ma być podzielone, zniesione czy połączone.
- 3. Burmistrz zobowiązany jest do poinformowania mieszkańców gminy o zasadach konsultacji społecznej oraz o terminie jej rozpoczęcia i zakończenia, a także przedstawić cel konsultacji.
- 4. Uprawnieni do udziału w konsultacji społecznej mają prawo zgłaszania opinii i wniosków w sprawie będącej przedmiotem konsultacji. Opinie i wnioski mogą być zgłaszane ustnie na zebraniu wielskim lub kierowane na piśmie do Urzędu Miejskiego.
- 5. Zebrane opinie i wnioski przedstawia Radzie Miejskiej.
Natomiast zebranie wiejskie może powołać także inne stałe lub doraźne wewnętrzne organy sołectwa, na przykład komisje, określając zakres ich działania - § 6 ust. 3.
Przyjęto również przepis zawarty w rozdziale IV - Zasady i tryb zwoływania zebrania wiejskiego oraz warunki ważności podejmowanych uchwał - § 20 ust. 2 – Prawo głosowania mają mieszkańcy sołectwa posiadający czynne prawo wyborcze i są zameldowania na stałe w sołectwie.
Skargę na tą uchwałę, w zakresie określonym wymienionymi powyżej przepisami, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu 11 marca 2008 r. złożył Wojewoda. Wniósł w niej o stwierdzenie nieważności uchwały we wskazanym zakresie.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zaskarżona uchwała narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym – art. 35 ust. 1 -3; art. 36 ust. 1 i ust.2.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w T. wniosła o przyjęcie skargi Wojewody Lubelskiego za zasadną i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontroli tej podlegają m.in. akty prawa wymienione w przepisie art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z powoływaną ustawą o samorządzie gminnym, gmina może tworzyć jednostki pomocnicze, do których zaliczono również sołectwa (art. 5 ust. 1). Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (art. 5 ust. 2). Kwestie natomiast związane z konsultacjami z mieszkańcami określa m.in. art. 5a tej ustawy.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda zaskarżył akt prawa miejscowego tj. uchwałę nr X/79/2007 Rady Miejskiej w T. z dnia [...] 2007 r. w sprawie uchwalenia statutów 20 –tu sołectw Gminy T.: Cz., Cz., Cz.– K., Cz., D., K., K., L., M., M., N.G., P., P., P., R., S., T., W., W., Z. Należy zgodzić się z argumentami przedstawionymi przez Wojewodę w skardze. Przy tym trzeba mieć na uwadze, że również w odpowiedzi na skargę Rada Miasta w T. stwierdziła jej zasadność.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu statut może przewidywać powołanie jednostki niższego rzędu w ramach jednostki pomocniczej. Natomiast statut jednostki pomocniczej określa w szczególności:
- 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej
- 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej,
- 3) organizacje i zadania organów jednostki pomocniczej,
- 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji,
- 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej (ust. 3).
Biorąc powyższe pod uwagę należy więc zważyć, że § 5 wszystkich załączników narusza powołane przepisy. Zasady i tryby przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami nie mieszczą się bowiem w pojęciu "organizacja i zakres działania jednostki pomocniczej", natomiast zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy rada gminy powinna określić odrębną uchwałą podjętą stosownie do przepisu art. 5a ust.2 powołanej ustawy.
Należy także zgodzić się z argumentacją dotyczącą naruszenia art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez wprowadzenie do wszystkich załączników § 6 ust.
3. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Nie przewidziano innych organów sołectwa, a także ich stworzenia przez zebranie wiejskie. Z tego też względu regulacja zawarta w statutach nie jest prawidłowa i pozostaje w sprzeczności z ustawą o samorządzie gminnym.
Natomiast kolejny zaskarżony przepis - § 20 ust. 2 wszystkich załączników do uchwały, stanowiących statut poszczególnych sołectw, narusza art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem kryterium, jakie zostało przyjęte (w przypadku wyborów) to fakt zamieszkania w sołectwie, a nie jak wskazano w zaskarżonym § 20 ust. 2 – fakt zameldowania.
Innym zagadnieniem jest tryb złożenia przez organ nadzoru skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Akty ustanawiające przepisy porządkowe wójt przekazuje w ciągu 2 dni od ich ustanowienia. Zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 tej ustawy o nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art.
90. Jednakże w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru nie podjął czynności określonych w tym trybie, ale wniósł skargę na powyższą uchwałę do sądu administracyjnego, działając na podstawie przepisu art. 93 ust. 1 ustawy.
Wobec tego, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w T. narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym, w określonym wyżej zakresie należało stwierdzić jej nieważność.
Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.