Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2007 r. wydanym z upoważnienia Wojewody [...] na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J. Z. na postanowienie Burmistrza O. z dnia 29 stycznia 2007 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie o wymeldowanie M. Z. z lokalu przy ul. K. nr [...] w O. uchylono w całości zaskarżone postanowienie i sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W motywach podniesiono, że organ I instancji uzasadnił zaskarżone postanowienie tym, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Prokuraturę Okręgową w [...] w przedmiocie psychicznego i fizycznego znęcania się J. Z. nad M. Z. Organ odwoławczy uznał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy stronami od dłuższego czasu istnieją nieporozumienia i konflikty. Z tego powodu przed sądami i organami ścigania toczyły się i toczą różne postępowania, m.in. o rozwód i o znęcanie.
Organ odwoławczy stwierdził, że do ustalenia, czy istnieją przesłanki zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ ewidencyjny powinien samodzielnie zebrać i ocenić materiał dowodowy stosownie do art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. i na tej podstawie wydać odpowiednią decyzję merytoryczną.
W sprawie o wymeldowanie istotne jest, czy miała miejsce okoliczność faktycznego opuszczenia lokalu i tylko w kontekście tej przesłanki materiał dowodowy podlega ocenie.
Skargę sądową na powyższe postanowienie złożyła M. Z., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając:
- obrazę przepisów postępowania administracyjnego powstałą na skutek wadliwego zastosowania przepisów k.p.a., a zwłaszcza zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania, udzielania informacji stronom, wyjaśnienia zasadności przesłanek;
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niesłuszne wskazanie, że w sprawie o wymeldowanie istotne jest, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu i tylko w kontekście tej przesłanki materiał dowodowy podlega ocenie;
- naruszenie art. 107 § 4 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z tym przepisem.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ przeprowadzając postępowanie oraz wydając decyzję, nie baczył na zasady postępowania administracyjnego. Sporządzając bardzo ubogie uzasadnienie, nie uargumentował słuszności swojej decyzji, czym naruszył zasadę pogłębiania zaufania. Organ prowadząc postępowanie nie wydał postanowienia o jego wszczęciu, a także nie pouczył stron o przysługujących im uprawnieniach. Nie informował o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na prawa i obowiązki stron, czym naruszył zasadę udzielania informacji.
Organ wydający zaskarżone postanowienie wyraził błędny pogląd, że dla organu ewidencyjnego istotne jest ustalenie czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu i tylko w kontekście tej przesłanki materiał dowodowy podlega ocenie. Argumentując zasadność przedstawionej tezy należy wykazać, że przestrzeganie przedstawionego przez organ poglądu sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego oraz godziłoby w słuszny interes stron. Takie pojmowanie ustawy o ewidencji ludności pozwalałoby na stosowanie określonych, niezgodnych z prawem nacisków polegających na zakazie przebywania w określonym lokalu mieszkalnym celem pozbawienia tej osoby meldunku. Nadto pozwalałoby wymeldować osoby przebywające przez dłuższy okres w szpitalu lub w innym tego typu miejscu. Skarżąca stwierdziła, że sporny lokal opuściła nie z własnej woli.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podnosząc, że nie istniała podstawa do zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 k.p.a. Jedynym kryterium orzekania o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego stanowi przesłanka opuszczenia przez nią lokalu bez wymeldowania się. Dla organu prowadzącego to postępowanie, sprawa w przedmiocie znęcania się nie stanowi zagadnienia wstępnego. Z tych względów postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało uchylone, z zaleceniem dokończenia postępowania dowodowego i wydania decyzji merytorycznej.
Sąd zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 97 § 1 k.p.a. stanowi o konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego w czterech przypadkach. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. powodem zawieszenia postępowania jest sytuacja, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się takie sytuacje, w których wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie administracyjnej, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena tego zagadnienia należy do kompetencji sądu lub innego organ niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
Aby mówić o istnieniu "zagadnienia wstępnego" organ musi wykazać związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem konkretnej sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, zawieszenie postępowania jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie Burmistrz O. postanowieniem z dnia 29 stycznia 2007 r. zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzając, że prokuratura prowadzi postępowanie "dotyczące czynu z art. 207 § 1 k.k. i innych popełnionych na szkodę Pani M. Z., w tym o utrudnianie korzystania z przedmiotowego lokalu".
Organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie trafnie uznał, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania, skoro prawnie istotna przesłanka, o której mowa w art..15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993), to jest czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego, należy do sfery ustaleń faktycznych. Ustaleń tych powinien dokonać samodzielnie organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie.
Z akt sprawy administracyjnej wynika jedynie, że przeciwko J. Z. toczyło się w Prokuraturze Rejonowej w O. postępowanie dotyczące czynu z art. 207 § 1 k.k. i innych popełnionych na szkodę M. Z. Z informacji udzielonej przez prokuraturę nie wynika natomiast, aby toczyło się postępowanie dotyczące utrudniania M. Z., korzystania z przedmiotowego lokalu (informacja – k.20 akt administracyjnych).
Postępowanie o wymeldowane podlegałoby zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdyby strona, co do której toczy się to postępowanie podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, na przykład wnosząc powództwo o przywrócenie posiadania lokalu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje.
Końcowo należy stwierdzić, że zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie zostało podjęte w ramach postępowania incydentalnego (wpadkowego) i nie załatwia sprawy o wymeldowanie w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.
Nie odbierając skarżącej uprawnień do korzystania z drogi sądowej poprzez wniesienie skargi w niniejszej sprawie, godzi się zauważyć, że Burmistrz O. wydał w dniu 10 kwietnia 2007 r. decyzję orzekającą o wymeldowaniu M. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ul. K. [...] w O. Decyzja ta jest ostateczna, bowiem jak wynika z protokołu rozprawy odbytej w dniu 21 czerwca 2007 r. skarżąca nie składała odwołania, ponieważ błędnie sądziła, że dopóki sąd nie rozpozna skargi w przedmiotowej sprawie, to organy nie mogą wydać żadnej merytorycznej decyzji.
W takiej sytuacji, nawet gdyby przyjąć, że sąd wydałby inne orzeczenie niż oddalające skargę (na przykład zapadłby wyrok uchylający postanowienie z dnia 27 lutego 2007 r. lub stwierdzający jego nieważność), to i tak z takiego rozstrzygnięcia skarżąca nie miałaby żadnego pożytku, gdyż postępowanie główne zostało już zakończone, a wyrok w przedmiotowej sprawie nie może dotyczyć decyzji z dnia 10 kwietnia 2007 r. Decyzja Burmistrza O. z dnia 10 kwietnia 2007 r. nie może być już przedmiotem odwołania, gdyż upłynął termin do jego złożenia, chyba że skarżąca wniesie takie odwołanie i jednocześnie złoży wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a organ ów wniosek uwzględni.
Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.
kg