Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: "organ", "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 7 października 2021 r., którą wymierzono M. P. i R. P. prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą [...] s.c. karę pieniężną w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w dokument zezwolenia kategorii II lub III.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Dnia 4 lipca 2021 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku przeprowadzono kontrolę pojazdu składającego się z trzyosiowego ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] Pojazdem przewożony był towar niepodzielny w postaci spycharki gąsiennicowej o wadze [...] kg.
W trakcie kontroli dokonano pomiaru wymiarów zewnętrznych długości pojazdu. Wynik pomiaru długości pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu o 30 cm (tj. 1,82%). Z przeprowadzonej kontroli pojazdu sporządzono protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia 4 lipca 2021 r. oraz wykonano kserokopie okazanych dokumentów. Kierowca okazał zezwolenie kategorii V o numerze [...] z dnia 5 listopada 2020 r. na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 24 miesięcy, w terminie od [...] 2020 r. do [...] 2022 r.
Decyzją z dnia 7 października 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") wymierzył skarżącym karę pieniężną w kwocie 500 zł, ustaloną zgodnie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.), dalej jako "u.t.d.", tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał mające zastosowanie w sprawie przepisy: u.t.d., ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d." oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002 r."
Kontrola pomiarów zewnętrznych pojazdu wykazała, że długość kontrolowanego pojazdu wynosiła 1680 cm, a zatem została przekroczona dopuszczalna długość pojazdu o 30 cm (tj. 1,82%).
DIAS uznał za niezasadne twierdzenie skarżącego, że przekroczenie wartości normatywnej było skutkiem wystawania o 30 cm przewożonego ładunku poza tylną krawędź obrysu pojazdu. Z protokołu kontroli wynika bowiem, że zmierzone parametry rzeczywistej długości pojazdu, jak i długości pojazdu z ładunkiem, wynosiły po 1680 cm (pkt 5c protokołu). Jednakowe wyniki pomiarów wymiarów zewnętrznych samego pojazdu oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu z ładunkiem wskazują na brak wystawania ładunku poza płaszczyzny obrysu kontrolowanego pojazdu. W związku z tym, nie miał zastosowania art. 61 ust. 6 p.r.d.
Kontrola długości zespołu pojazdów została przeprowadzona przy użyciu przymiaru wstęgowego typu 305034030BF BMI, numer seryjny 010114, posiadającego świadectwo wzorcowania nr P0158-271120 z dnia 30 listopada 2020 r. wydane przez Geomatix. Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu kwalifikował ten pojazd jako nienormatywny, dla którego wymagane było zezwolenie kategorii II. Za brak właściwego zezwolenia wymierzana jest kara w wysokości 5000 zł. Przewoźnik posiadał zezwolenie kategorii V. Powołując się na art. 64ea p.r.d. organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Stosownie do art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz.
- zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., obejmujące zezwolenia na przejazd pojazdu o wymiarach lub masie całkowitej przekraczających dopuszczalne wielkości, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane. W świetle przepisów powyższej ustawy, w dniu kontroli, tj. 4 lipca 2021 r. przewoźnik mógł wyposażyć kierowcę w zezwolenie kategorii III - odpowiedniej dla wykonywanego przewozu wydane przed zmianą ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. przed 13 marca 2021 r. lub w zezwolenie kategorii II lub III wydane na podstawie przepisów obowiązujących po zmianie ustawy, tj. po 13 marca 2021 r.. Podczas kontroli kierowca okazał wydane przed zmianą przepisów zezwolenie kategorii V, czyli zezwolenie niewłaściwej kategorii.
W tych okolicznościach DIAS stwierdził, że przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w oryginał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii II, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d., co stanowi naruszenie określone w lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ I instancji do błędnego wniosku, że posiadane przez stronę zezwolenie kategorii V nie uprawniało do wykonywania przejazdu jednostką transportową poddaną kontroli w dniu 4 lipca 2021 r.;
- przepisu materialnego zapisanego w piątym wersie znacznika nr 1 do p.r.d., w jej brzmieniu z dnia 5 listopada 2020 r. poprzez jego błędną wykładnię, prowadząca do niewłaściwego zastosowania przejawiającą się uznaniem, że przejazd pojazdu o długości 16,8 m nie mógł być realizowany na podstawie zezwolenia kategorii V;
- art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydanie decyzji opartej o założenie, zgodnie z którym wykonywanie przewozu jednostką transportową o parametrach odpowiednich zarówno dla zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii lll jak i V, na podstawie drugiego z tych dokumentów, jest stanem faktycznym wymagającym penalnej reakcji organów państwa, pomimo braku w systemie prawnym jakichkolwiek zakazów mogących, przenosić do sfery nielegalnych przejazd wykonywany w takiej sytuacji na podstawie zezwolenia wyższej kategorii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Z akt administracyjnych wynika, że Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w dniu 4 lipca 2021 r. podczas kontroli trzyosiowego ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] dokonali pomiaru dynamicznego obciążenia osi, rzeczywistej masy całkowitej oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu.
W wyniku przeprowadzonego pomiaru wymiarów zewnętrznych tego pojazdu uzyskano dane dotyczące długości i długości z ładunkiem - po 1680 cm, wysokości i wysokości z ładunkiem - po 400 cm, szerokości i szerokości z ładunkiem - po 255 cm.
W związku z faktem, że zmierzona długość pojazdu wyniosła 1680 cm, uzasadnione było stwierdzenie przekroczenia o 30 cm (tj. 1,82%) dopuszczalnej długości pojazdu wynoszącej 1650 cm.
Kontrola długości zespołu pojazdów została przeprowadzona przy użyciu przymiaru wstęgowego typu 305034030BF BMI, nr seryjny 010114, posiadającego świadectwo wzorcowania nr P0158-271120 z dnia 30.11.2020 r. wydane przez Geomatix Sp. z o.o.
W złożonej skardze skarżąca nie kwestionuje prawidłowości dokonanych pomiarów, które należy uznać na obecnym etapie sprawy za niesporne. Tym niemniej potwierdzić trzeba prawidłowość konkluzji przyjętych przez organy orzekające w sprawie. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 2 ustawy p.r.d. ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków: ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy. Z protokołu kontroli wynika, że zmierzone parametry rzeczywistej długości pojazdu, jak i długości pojazdu z ładunkiem, wynosiły po 1680 cm (pkt 5c protokołu). Identyczne wyniki pomiarów wymiarów zewnętrznych samego pojazdu oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu z ładunkiem wskazują na brak wystawania ładunku poza płaszczyzny obrysu kontrolowanego pojazdu. Tym samym nie znajdował zastosowania w przedmiotowej sprawie powyższy przepis, określający warunki umieszczania ładunku wystającego poza płaszczyzny obrysu pojazdu.
Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w przepisach p.r.d. oraz w przepisach rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r.
W myśl definicji podanej w art. 2 pkt 35a p.r.d. – pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie tylko jednego z parametrów wymienionych w w/w przepisie.
Stosownie do art. 2 pkt 35 p.r.d., za pojazd członowy uznaje się zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą. W świetle tej definicji, nie ulega zatem wątpliwości, że badana w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2021 r. jednostka transportowa składająca się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] stanowiła pojazd członowy.
Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. - długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Powtarza to zapis § 2 ust. 1 pkt 4rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., w myśl którego długość pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m.
Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ.
W myśl art. 64 ust. 3 p.r.d. –wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń określonych kategorii oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy.
Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021, poz. 54: dalej jako "ustawa nowelizacyjna") – w przypadku stwierdzenia braku zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, w odniesieniu do którego nie wszczęto postępowania w sprawie nałożenia kary za brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 3 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 3, który stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizacyjna weszła w życie w dniu 13 marca 2021 r.
W myśl art. 12 ustawy nowelizacyjnej – zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowych, obejmujące zezwolenie na przejazd pojazdu o wymiarach lub masie całkowitej przekraczających dopuszczalne wielkości, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.
Co do zasady, przepisy ustawy nowelizacyjnej weszły w życie w dniu 13 marca 2021 r. (art. 22).
Ustawa nowelizacyjna wprowadziła zmiany w zakresie kategorii zezwoleń wydawanych na przejazdy nienormatywne, dotychczasowe kategorie l-VII zastąpiono kategoriami l-V (art. 3 pkt 2 lit. b).
W świetle przywołanych przepisów, w dniu kontroli tj. 4 lipca 2021 r., przewoźnik mógł wyposażyć kierowcę w zezwolenie kategorii odpowiedniej dla wykonywanego przewozu, wydane przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej (przed 13 marca 2021 r.) lub w zezwolenie wydane na podstawie przepisów obowiązujących po dniu 13 marca 2021 r.
Zgodnie z Ip. 2 załącznika nr 1 do p.r.d. w stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji, zezwolenie kategorii II wydawane jest na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych:
- o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych,
- o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m,
- o długości nieprzekraczającej:
15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów,
- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
Stosownie zaś do treści Ip. 3 załącznika nr 1 do p.r.d. w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją, zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii III wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla pojazdów:
- o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych,
- o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m,
- o długości nieprzekraczającej:
- 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- 23 m dla zespołu pojazdów,
- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
Zezwolenie kategorii V wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją, a okazane w trakcie kontroli zezwala na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego spełniającego wymagania w zakresie parametrów pojazdu określonych w Ip. 5 załącznika nr 1 do p.r.d. Zezwolenie to uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:
- o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,
- o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,
- o długości nieprzekraczającej:
- 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- 23 m dla zespołu pojazdów,
- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
- o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 601.
Jak wynika z niespornych ustaleń, w trakcie kontroli stwierdzona została nienormatywność pojazdu w zakresie długości, która wyniosła po zmierzeniu 1680 cm (16,80 m). Pojazd był natomiast normatywny w zakresie pozostałych wymiarów zewnętrznych, jak również w zakresie nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, które nie były większe od dopuszczalnych.
W tym stanie rzeczy, prawidłowo organy orzekające w przedmiotowej sprawie skonkludowały, że przejazd pojazdu nienormatywnego o stwierdzonych wyżej parametrach umożliwiało w dniu kontroli zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii III wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 13 marca 2021 r., albo zezwolenia kategorii II lub III wydane na podstawie przepisów obowiązujących po dniu 13 marca 2021 r. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w art. 64c ust. 5 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji - zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.
W trakcie kontroli kierowca okazał natomiast wydane przed zmianą przepisów zezwolenie kategorii V, a zatem zezwolenie niewłaściwej kategorii.
W myśl art. 64c ust. 5 p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji - do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III, uprawniało zezwolenie kategorii IV. Zezwolenie kategorii VI uprawniało natomiast do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V (art. 64c ust. 65 p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji). Z tych przepisów nie wynika natomiast, aby zezwolenie kategorii V uprawniało do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III.
Zgodnie z art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
W myśl art. 87 ust. 3 u.d.t. przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. jest sankcjonowane, zgodnie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., karą pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dokument. Stwierdzone naruszenie z dnia 4 lipca 2021 r., uprawniało zatem do nałożenia na skarżącą, będącą podmiotem wykonującym przewóz drogowy, kary pieniężnej w wysokości określonej w decyzji organ pierwszej instancji.
Wbrew zarzutom skargi, organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które nakazują organom administracji publicznej ustalenie istotnych w sprawie kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
W świetle wyżej przedstawionych rozważań, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które zostały prawidłowo wyłożone i zastosowane.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji. W myśl pierwszego z powołanych przepisów, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 7 Konstytucji władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu). W wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji, sąd nie dopatrzył się naruszenia w/w przepisów ustawy zasadniczej.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a."
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k. 8 akt sądowych), zaś pełnomocnik skarżącej nie wnosiła o przeprowadzenia rozprawy.