Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania D. G. (dalej skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji) z dnia 13 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 8 czerwca 2021 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w D. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] wyjeżdzającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli kierujący zespołem pojazdów O. K. okazał m.in. dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego i przyczepy, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, dokumenty MRN, wypis z licencji z 17 stycznia 2018 r., świadectwo kierowcy i zezwolenie kat. III. Zespołem pojazdów przewożony był ładunek podzielny w postaci trzech ciągników siodłowych.
W wyniku przeprowadzonych w trakcie kontroli pomiarów parametrów zewnętrznych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 125 cm (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,67 %, przy dopuszczalnej długości 1875 cm).
Następnie decyzją z 13 grudnia 2021 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł za dopuszczenie w dniu 8 czerwca 2021 r. do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, którego dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podnosiła, że kierowca w dniu kontroli posiadał wymagane zezwolenie.
Organ II instancji nie uwzględnił odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że wykonywanie w przedmiotowej sprawie międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm.), dalej jako u.t.d., w zakresie przewozu rzeczy kontrolowanym zespołem pojazdów potwierdza Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR z dnia 27 maja 2021 r. Stanowi on dowód zawarcia umowy przewozu, zgodnie z art 1 ust 1, art 4 i art 9 ust 1 Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i Protokół podpisania sporządzonych w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze zm.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że długość pojazdu wynosiła 2000 cm wobec 1875 cm dopuszczalnych dla przedmiotowego zespołu pojazdów, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 2022 r. ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów. Tym samym długość pojazdu została przekroczona o 125 cm, czyli o 6,67%. Wyniki pomiaru zostały opisane w protokole z kontroli pojazdu nr [...] z dnia 8 czerwca 2021 r., który kierowca podpisał bez wnoszenia jakichkolwiek uwag.
Organ II instancji wyjaśnił również, że okazane w trakcie kontroli zezwolenie kategorii III nr [...] z dnia 10 grudnia 2020 r. dotyczy przewozu ładunku niepodzielnego. W rozpatrywanej sprawie przewożony był towar w postaci trzech ciągników siodłowych, który jest ładunkiem podzielnym. Zatem posiadane zezwolenie nie uprawniało przewoźnika do przewozu tego ładunku. Zgodnie z załącznikiem nr [...] do u.t.d., przedmiotowe naruszenie, tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% podlega karze pieniężnej w wysokości 2.000 zł (lp. 10.3. pkt 2 zał. nr 3 do u.t.d.).
Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym w przypadku stwierdzenia naruszenia tych unormowań organ jest zobowiązany do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej stwierdzonemu naruszeniu.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącej za stwierdzone naruszenie, o jakich mowa w art 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. Wystąpienia takich okoliczności skarżąca nie udowodniła. Jako profesjonalny przewoźnik skarżąca mogła przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem sposobu wykonywania przejazdu po drogach publicznych, dokładając przy tym należytej staranności. W niniejszej sprawie trudno przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie znajduje również zastosowania art 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., gdyż od dnia ujawnienia naruszenia (8 czerwca 2021 r.) nie upłynął okres 2 lat.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- - naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu zarzutów, skarżąca podnosiła, że organ naruszył przepisy art. 6, art. 7, art. 8, art. 107 k.p.a. oraz art. 77§ 1 k.p.a., w szczególności poprzez brak dowodów na prawidłowość przeprowadzonego pomiaru. Skarżąca podnosiła, że pomiaru ważenia dokonano z naruszeniem Rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którymi powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów a także w sprawie oznaczeń dróg i miejsca do ważenia ponieważ miejsce ważenia i strefa ważenia nie były w sposób prawidłowy oznaczone i wydzielone.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżąca nie oponowała.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2201).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
- 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
- 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- - załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie zaś z lp. 10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 2000 zł.
W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to również obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Stosownie do art. 62 ust. 4a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, z wyjątkami niemającymi tu zastosowania.
Dopuszczalne wymiary, masa i naciski osi pojazdów określone są również w przepisach powołanego na wstępie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L 235 z dnia 17 września 1996 r., str. 59).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia długość zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy nie może przekraczać 18,75 m.
W rozpoznawanej sprawie kontroli został poddany zespół pojazdów złożony z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] (dwie osie) oraz przyczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] (trzy osie). W trakcie kontroli stwierdzono, że pojazd ten ma następujące wymiary: długość – 2000 cm, wysokość – 400 cm, szerokość – 255 cm, co zostało odzwierciedlone w karcie kontroli i załączniku do protokołu kontroli (k.8-10 akt adm.). Niespornym było, że kontrolowanym zespołem pojazdów wykowywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy.
Mając na względzie przytoczone przepisy oraz poczynione w sprawie ustalenia, w ocenie sądu organy zasadnie uznały, że długość kontrolowanego w dniu 8 czerwca 2021 r. pojazdu została przekroczona o 125 cm, to jest o 6,67%.
W konsekwencji organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego długość przekraczała wymiary dopuszczalne. Organy prawidłowo także ustaliły wymiar kary za stwierdzone naruszenie na podstawie lp. 10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sprowadzające się do kwestionowania przez skarżącą zupełności poczynionych przez organ ustaleń faktycznych i prawidłowość przeprowadzonego pomiaru. Przy czym skarżąca czyni organom ogólne zarzuty dotyczące miejsca ważenia, właściwego oznaczenia i wydzielenia strefy ważenia. Te zarzuty jednak i uwagi skarżącej co do określenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i strefy ważenia, nie są adekwatne w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie przekroczone parametry, które potwierdziły nienormatywność kontrolowanego pojazdu dotyczyły przekroczenia długości a nie masy. Skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów przeciwko treści protokołu z kontroli w sprawie niniejszej. Z uwagi na powyższe nie ma podstaw do kwestionowania wyników pomiarów przeprowadzonych w czasie kontroli.
W ocenie sądu brak podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników, które należy uznać za wiarygodne. Okoliczność przekroczenia przez kontrolowany pojazd dopuszczalnych wymiarów organ stwierdził w następstwie kontroli drogowej z udziałem kierowcy pojazdu. Zaznaczyć należy, że kontrola została przeprowadzona przez uprawnionych do tego funkcjonariuszy, a skarżąca w żaden sposób nie podważyła prawidłowości dokonanych przez nich czynności. Kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytych do pomiarów zewnętrznych urządzeń oraz ich wyników. Protokół ten ma walor dokumentu urzędowego, w świetle przepisu art. 76 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego, za udowodniony należy przyjąć fakt poruszania się przez skarżącą na drodze publicznej pojazdem nienormatywnym i dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, którego parametry zewnętrzne w zakresie długości zostały przekroczone, co pociąga za sobą nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisów wskazanych w zaskarżonej decyzji. Trafnie zauważył organ odwoławczy, że okazane w trakcie kontroli zezwolenie kategorii III nr [...] z 10 grudnia 2020 r. dotyczy przewozu ładunku niepodzielnego. W toku kontroli ustalono zaś bezspornie, że przewożony był towar w postaci trzech ciągników siodłowych, który jest ładunkiem podzielnym. Oznacza to, że posiadane zezwolenie nie uprawniało przewoźnika do przewozu tego ładunku. W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że definicję pojazdu nienormatywnego zawiera przepis art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu na dzień kontroli) pojazd nienormatywny, to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest dopuszczalny tylko po spełnieniu warunków określonych w ustawie. Zgodnie z Lp. 3 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu na dzień wydania przedmiotowego zezwolenia), zezwolenie kategorii III wydawane jest na przejazd pojazdów nienormatywnych:
- a) o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych,
- b) o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m,
- c) o długości nieprzekraczającej:
- - 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- - 23 m dla zespołu pojazdów,
- d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej. Wymiary, masa oraz naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Przepis art. 64 ust. 2 p.r.d. stanowi jednak, że zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Przewóz ładunków podzielnych nie jest zatem co do zasady dopuszczalny w przypadku przekroczenia parametrów pojazdu (nacisku osi, masy lub wymiarów).
W świetle powyższego, wbrew twierdzeniu skarżącej, okazane podczas kontroli zezwolenie kategorii III nie mogło zostać uznane, bowiem kontrolowanym pojazdem przewożony był towar w postaci 3 ciągników siodłowych. Wskazany ładunek nie jest ładunkiem niepodzielnym (okoliczność niesporna), który został zdefiniowany w art. 2 pkt. 35b ustawy Prawo o ruchu drogowym jako ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, zaś zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o jej treści. Wbrew zarzutom skargi tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a.
Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżąca nie wskazała na czym w istocie polegają uchybienia organów w zakresie braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania zupełnego materiału dowodowego. Nie wyjaśniła szerzej swojego zarzutu co do tego, iż opisane naruszenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym, ani nie wskazała czego w materiale dowodowym, istotnego dla wyniku sprawy brakuje. Odmienna natomiast od oczekiwań skarżącej ocena materiału dowodowego nie stanowi sama w sobie o naruszeniu przez organ przepisów postępowania.
W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy wymierzenie skarżącej kary w wysokości 2.000 zł było uzasadnione i zgodne z prawem.
Trafna jest także ocena organów co do braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Przepis art. 92c ust. 1 stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
- 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
- 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
- 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Brak wiedzy co do wymogów wynikających z ustawy o transporcie drogowym oraz nieuzasadnione przekonanie skarżącej o braku jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia nie mogą być uznane za okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Trafnie zauważa organ odwoławczy, że możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych.
Przedsiębiorca musi mieć świadomość konieczności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem o wymiarach przekraczających dopuszczalne parametry, z naruszeniem art. 92a u.t.d. Brak było również podstaw do stwierdzenia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. Okoliczności sprawy nie wskazują bowiem, że za stwierdzone naruszenia została na stronę nałożona kara przez inny uprawniony organ, jak również od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.
Wobec zatem bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.