Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] odmawiającą dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika i orzekło o odmowie przyznania F. N. dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu [...] października 2014 r. do Wójta Gminy [...] wpłynął wniosek F. N. o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – J. K. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), dalej: ustawa systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, po spełnieniu wymogów określonych w tym przepisie. Stosownie zaś do ust. 5 powyższego przepisu, jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy.
F. N. prowadził działalność gospodarczą do dnia 31 grudnia 2012 r., natomiast J. K. kształcił się u niego do dnia 30 września 2012 r. Umowa między skarżącym a młodocianym pracownikiem została rozwiązana za porozumieniem stron. Po rozwiązaniu umowy J. K. podjął naukę u innego pracodawcy i w dniu 1 września 2014 r. zdał egzamin czeladniczy. Wobec powyższego organ przyjął, że umowa została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy.
Dalej organ wskazał, że z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika, że dofinansowanie przysługuje tylko aktualnym przedsiębiorcom, zaś skarżący zakończył działalność gospodarczą w dniu 31 grudnia 2012 r. Tym samym brak jest podstaw do przyznania mu dofinansowania.
W wyniku wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i orzekło o odmowie przyznania F. N. dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący spełnia wymogi wskazane w art. 70b ustawy o systemie oświaty. Organ zauważył jednak, że w dniu 1 września 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., Nr 205, poz.1206 z późn. zm.), dalej: ustawa zmieniająca. Do ustawy dodano art. 70b ust. 11, zgodnie z którym, dofinansowanie stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5).
W ocenie organu, z powyższego wynika, że beneficjentem pomocy publicznej może być wyłącznie podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie zatem nie spełnił tej przesłanki.
Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną – [...], podczas gdy F. N. nie prowadzi już działalności gospodarczej. Skarżący nie mógł również posługiwać się tą nazwą składając wniosek o dofinansowanie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie F. N. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W ocenie skarżącego, nowelizacja ustawy o systemie oświaty i wprowadzenie do art. 70b ust. 11 nie pozbawia go prawa zwrotu części poniesionych kosztów związanych z wyszkoleniem ucznia. W okresie szkolenia ucznia skarżący był przedsiębiorcą i spełniał wszystkie wymogi związane z prawidłową realizacją procesu przygotowania zawodowego. Powołując się na stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej wyrażone w piśmie z dnia 17 grudnia 2012 r., skarżący wskazał, że dofinansowanie przysługuje zarówno podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, jak i podmiotom nie będącym przedsiębiorcami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odmawiająca dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika.
Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. W dniu 1 września 2011 r., między F. N. a J. K. została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony, w celu przygotowania zawodowego. Powyższa umowa została rozwiązana za porozumieniem stron w dniu 30 września 2013 r. Po rozwiązaniu umowy J. K. podjął naukę u innego pracodawcy i w dniu 1 września 2014 r. zdał egzamin czeladniczy. F. N. prowadził działalność gospodarczą do dnia 31 grudnia 2012 r. Wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika skarżący złożył w dniu 16 października 2014 r. (data otrzymania wniosku przez organ).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy w brzmieniu na dzień zawarcia umowy między skarżącym a J. K., pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach (pkt 1), a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami (pkt 2).
Jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy (ust. 5). Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (ust. 6).
Natomiast w myśl ust. 7 cytowanego przepisu, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy.
W wyniku nowelizacji ustawy o systemie oświaty, która weszła w życie w dniu 1 września 2012 r., do art. 70b ustawy dodano ust. 11, zgodnie z którym dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że skarżący zakończył działalność gospodarczą w dniu 31 grudnia 2012 r. W ocenie Kolegium, z art. 70b ust. 1 i 6 i 11 ustawy o systemie oświaty wynika natomiast, że stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika może być wyłącznie aktualny przedsiębiorca. W świetle bowiem dodanego z dniem 1 września 2012 r. ust. 11 art. 70b ustawy, pomoc w zakresie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest pomocą de minimis przyznawaną podmiotom gospodarczym. Wobec powyższego od dnia 1 września 2012 r., dofinansowanie przysługuje tylko aktualnym przedsiębiorcom.
W ocenie Sądu z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić.
W art. 70b ustawy o systemie oświaty ustawodawca wskazuje trzy przesłanki, które muszą być łącznie spełnione, by można było przyznać dofinansowanie na rzecz pracodawcy: zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami.
Powyższe przesłanki muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku (vide wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1194/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 586/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 426/08).
Jednocześnie, w art. 70b ust. 5 ustawy przewidziano możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis ten pozwala na przyznanie proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu.
Przez "przyczyny niezależne od pracodawcy" należy rozumieć np. zmiany organizacyjne lub likwidację działalności, skutkujące niemożliwością dalszego zatrudniania młodocianego. Proporcjonalny podział kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców następuje również w sytuacji, gdy stosunek pracy z młodocianym został wypowiedziany przez młodocianego pracownika, jak i wówczas, gdy został rozwiązany za porozumieniem stron. (tak: M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Warszawa 2013). Jeżeli natomiast umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy, a więc z powodu okoliczności bezprawnych, za które pracodawca ponosi odpowiedzialność, wówczas temu pracodawcy dofinansowanie nie przysługuje.
Żaden z przepisów ustawy o systemie o światy nie stanowi o utracie przez pracodawcę prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzenia działalności gospodarczej. Utratę prawa do otrzymania dofinansowania przewiduje jedynie ust. 5 art. 70b ustawy w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Wyłącznie takie rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o odmowie przyznania dofinansowania.
W ocenie Sądu, zaprzestanie prowadzenia działalności, w ramach której zatrudniany był młodociany pracownik na podstawie umowy o pracę, przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, nie stanowi przesłanki pozwalającej na odmowę przyznania dofinansowania. Istotna jest bowiem okoliczność, że w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że F. N. posiadał kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2014 r., poz. 232, z późn. zm.). Spełniona zatem została przesłanka wskazana w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Przez cały okres trwania nauki zawodu młodocianego pracownika u skarżącego, F. N. spełniał wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania dofinansowania. W dniu złożenia wniosku istniały zatem wszelkie ustawowe przesłanki do przyznania mu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Okoliczność, że przed ukończeniem szkolenia młodocianego pracownika i zdaniem przez niego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje skarżący utracił status pracodawcy z uwagi na wyrejestrowanie działalności gospodarczej nie ma, zdaniem Sądu, wpływu na ocenę uprawnienia do dofinansowania, o którym mowa w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest bowiem zatrudnieniem celowym, którego zadaniem jest przyuczenie ucznia do zawodu w sposób praktyczny. W konsekwencji, w sytuacji, gdy cel przygotowania został osiągnięty nie ma podstaw do odmowy dofinansowania (vide. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 208/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II Sa/Ol 300/12,).
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, nabycie uprawnienia do uzyskania dofinansowania może nastąpić dopiero z chwilą złożenia wniosku przez uprawniony pomiot. Pomimo dodania do art. 70b ustawy ust. 11, nie uległa zmianie treść ust. 5 tego przepisu. W przypadku, gdy uczeń pobiera naukę u kilku różnych pracodawców, przysługująca kwota dofinansowania nadal dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki młodocianego. Ważne jest, aby w okresie szkolenia pracodawcy ci spełniali warunki do otrzymania dofinansowania.
Jeżeli zatem w momencie zawarcia umowy i w całym okresie kształcenia młodocianego, pracodawca spełniał warunki do otrzymania dofinansowania i dopiero po zakończeniu u niego nauki przez młodocianego zlikwidował działalność gospodarczą, nie istnieją podstawy do odmowy przyznania mu dofinansowania. W przeciwnym wypadku, pracodawcy ci pozbawieni byliby w ogóle możliwości otrzymania dofinansowania. Taka zaś sytuacja pozostawałaby w sprzeczności z celem regulacji zawartej w art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jakim jest zrekompensowanie kosztów dokształcania zawodowego młodocianego pracownika, a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego co do zasady na Państwie (vide wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2292/11).
Z tych wszystkich względów, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wydane zostały z naruszeniem powołanych wyżej przepisów.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.