Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]) o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających.
W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008 zostały wykryte błędy dotyczące przekroczenia powierzchni uprawnionej do przyznania jednolitej płatności obszarowej, na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] (działka rolna "B") - wszystkie położone w województwie: l., powiat: w., gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż., działce ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie: l., powiat: w., gmina: W. (gmina wiejska), obręb: W., działkach ewidencyjnych o numerach: 20 (działka rolna "U"), 55 (działka rolna "X"), 267/2 (działka rolna "Z") - położone w województwie: l., powiat: w., gmina: W. U., obręb: B., oraz na działce ewidencyjnej nr 56/1 (województwo: l., powiat: w., gmina: H., obręb: M. M.) i odpowiednich działkach rolnych. "AC" i "AD"; oraz na działkach ewidencyjnych numer: 75 (województwo: l., powiat: c., gmina: L., obręb: R. M.) i 754 (województwo: l., powiat: c., gmina: S., obręb: C. N.).
Z uwagi na stwierdzone błędy zostało wysłane "Wezwanie Nr [...] do złożenia wyjaśnień" do P. K. - pełnomocnika A. K. W dniu [...] listopada 2008 r. sporządzono korektę wniosku. Zmniejszono powierzchnię użytkowaną rolniczo na działce ewidencyjnej nr 56/1 z 3,89 ha na 3,77 ha i odpowiednio na działce rolnej "AD": z 0,89 ha na 0,77 ha; na działce ewidencyjnej nr 146/2 z powierzchni 0,37 ha na 0,28 ha oraz odpowiedniej działce rolnej "L", a na działce ewidencyjnej nr 145/4 z powierzchni 0,66 ha na 0,32 ha i odpowiednio działce rolnej "K" oraz na działce ewidencyjnej nr 82/5 z powierzchni deklarowanej 2,40 ha na powierzchnię stwierdzoną 2,26 ha i odpowiednio na działce rolnej "A".
Łącznie na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, powierzchnia użytkowana została zmniejszona o 0,69 ha. Natomiast co do pozostałych działek, w których wykryto błędy wymienione w powyższym wezwaniu, zostało złożone oświadczenie o zgodności ze stanem rzeczywistym deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 z dnia [...] maja 2008 r., tj. działek ewidencyjnych o numerach: 125, 87, 237, 147, 146/2, 145/4, 82/1 (gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.), 20, 55, 267/2 (gmina: W. U., obręb: B.), 75 (gmina: L., obręb: R. M.) i 754 (gmina: S., obręb: C. N.).
Po weryfikacji załączonych do wniosku ortofotomap i ich wizualizacji oraz uwzględnieniu korekty wniosku i oświadczenia z dnia [...] listopada 2008 r. organ pierwszej instancji skierował przedmiotową sprawę do kontroli na miejscu.
W gospodarstwie skarżącego przeprowadzono dwie kontrole na miejscu. Pierwsza miała miejsce w dniu [...] września 2008 r. Natomiast w dniach od [...] do [...] grudnia 2008 r. została przeprowadzona kontrola sprawdzająca, w trakcie której w gospodarstwie skarżącego wykryto nieprawidłowości na działkach rolnych: "AC" i "AD" (położone na działce ewidencyjnej nr 56/1 - gmina: H., obręb: M. M.), "D" (położona na działce ewidencyjnej nr 87 - gmina: W. (gmina wiejska, obręb: Ż.), "K" (położona na działce ewidencyjnej nr 145/4 - gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) oraz "Z" (położona na działce ewidencyjnej nr 267/2 – (gmina: W. U., obręb: B.).
Znaczne nieprawidłowości kontrolerzy stwierdzili na działce rolnej "Z", na której wnioskodawca zadeklarował łąkę trwałą na powierzchni 1,70 ha, a stwierdzono w terenie nieużytek i dodano w uwagach: "Na działce rolnej stwierdzono drzewa i krzaki, sterty ściętych gałęzi" - zastosowano kody DR 18, "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej" i DR 14 "Normy DKR nie są przestrzegane". Na podstawie powyższego cała działka rolna "Z" została wykluczona z jednolitej płatności obszarowej.
Uwzględniając wyniki kontroli na miejscu zawarte w raporcie (nr dok.: [...]), zdjęcia z tej kontroli oraz kontrolę administracyjną do błędów w sprawie przekroczenia powierzchni uprawnionej do przyznania jednolitej płatności obszarowej na działkach ewidencyjnych o numerach 87, 146/2, 145/4 (gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) i 56/1 (gmina: H., obręb: M. M.) zastosowano umowny kod DR 10 (obszary wyłączone z produkcji rolnej przed 30 czerwca 2003 r.), co oznacza obszary wyłączone z produkcji rolnej położone na ortofotomapach (obrazy lotnicze lub satelitarne działek ewidencyjnych zaimportowane do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli) wykonanych po dniu 30 czerwca 2003 r., na których dokonano pomiarów poszczególnych działek ewidencyjnych.
Zatem podstawą wykluczenia, w przypadku nieprawidłowości DR10, gruntów rolnych z przyznania płatności w związku z niespełnieniem warunku, o którym mowa w art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 są pomiary powierzchni dokonane na ortofotomapach i są one w tych przypadkach nadrzędne w stosunku do pomiarów przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu. Wynika to z faktu, że kontrola na miejscu stwierdza stan faktyczny na działkach rolnych w dniu przeprowadzenia kontroli. W związku z czym, niezastosowanie przez kontrolerów przeprowadzających kontrole gospodarstw kodu nieprawidłowości DR10 nie stanowi podstawy do uznania przedmiotowych gruntów jako kwalifikujących się do przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, uznano, że do jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się grunty rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.
W związku ze stwierdzeniem na działkach rolnych "D" (województwo: l., powiat: w., gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) na powierzchni 8,66 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr 23/23 - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), "K" (województwo: l., powiat: w., gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) na powierzchni 0,34 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr 13/23 - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), "L" (województwo: l., powiat: w., gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) na powierzchni 0,20 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (ewidentne zakrzaczenia i zalesienia przedstawione na załączniku graficznym nr [...] - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych [...]-08-2004 r.), "AD" i "AC" (województwo: l., powiat: w., gmina: H., obręb: M. M.) na powierzchni 0,74 ha brak dobrej kultury rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (ewidentne zakrzaczenia przedstawione na załączniku graficznym nr [...] - ortofotomapa ze zdjęć wykonanych po 30 czerwca 2003 r.), zastosowano kod DR10, przez co powierzchnie te zostały wykluczone z przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Przy uwzględnieniu wyników z wszystkich kontroli oraz zebranej dokumentacji w toku sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 z dnia [...] maja 2008 r. łącznie na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, powierzchnia użytkowana rolniczo została prawidłowo zmniejszona o 11,91 ha.
Jednocześnie w stosunku do działek ewidencyjnych o numerach: 267/2 - województwo: l., gmina: W. U., obręb: B. (działka rolna,,Z" o powierzchni deklarowanej przez rolnika 1,70 ha) oraz 87 - gmina: W. (gmina wiejska), obręb: Ż.) zastosowano klasyfikację błędu jako "zamierzony brak zgodności", uznając działalnie rolnika za celowe (art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004) i umyślne (art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004).
W wyniku przeprowadzonego postępowania w dniu [...] marca 2009 r., organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO).
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2009 r. uchylił w/w decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. ponownie odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających.
Od tej decyzji, skarżący również wniósł odwołanie. Postawił przede wszystkim zarzut źle przeprowadzonej kontroli sprawdzającej na miejscu w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r. oraz powołał się na wyniki pierwszej kontroli na miejscu z dnia [...] września 2008 r.
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji, którą skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 106/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z uwagi na brak dowodu doręczenia skarżącemu raportu z kontroli sprawdzającej zrealizowanej w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r., a tym samym braku możliwości wniesienia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raporcie kontroli.
W celu wykonania w/w wyroku Biuro Kontroli ARiMR na miejscu wystąpiło do Urzędu Pocztowego we W. z prośbą o przekazanie dowodu doręczenia w/w raportu z kontroli na miejscu wysłanego przesyłką poleconą o numerze [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Pocztowego we W. pismem z dnia [...] października 2010 r. poinformował, że w/w przesyłka została doręczona do rąk własnych na wskazany adres: A. K., zam. [...] W. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że raport kontroli na miejscu nie został doręczony przed wydaniem zaskarżonej decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi strony i w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Prowadząc ponownie postępowanie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., pismem z dnia [...] maja 2011 r. wysłał do pełnomocnika skarżącego potwierdzoną notarialnie kopię raportu z kontroli oraz umożliwił zapoznanie się z jego oryginałem i pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR we W. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na rok 2008.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r. i wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji.
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
- 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
- 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
- 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W załączniku XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.) minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczpospolitej Polski wynosi 1 ha.
Powołując się następnie na przepis art. 18 ust. 1 ustawy, w myśl którego, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, organ odwoławczy podkreślił, że to on sam określa treść swojego żądania. Organ stwierdził następnie, że z dokumentacji sprawy wynika, że po złożeniu wniosku strona nie wnosiła o udzielenie jej dodatkowych informacji co do zasad przyznawania płatności lub sposobu wypełniania wniosku, a organ - zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - nie ma dodatkowego obowiązku ani sposobności udzielania z urzędu instrukcji w tym zakresie.
Ponadto, składając wniosek o przyznanie płatności skarżący podpisał wniosek, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie i oświadczył we wniosku (sekcja X. OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA), że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy podkreślił, że jedynym uprawnieniem i obowiązkiem organów ARiMR jest weryfikacja złożonego przez rolnika wniosku o przyznanie płatności, tj. kontrola i ustalenie, czy wniosek i zawarta w nim deklaracja spełnia określone prawem warunki do przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Istotą kontroli na miejscu jest m.in. weryfikacja powierzchni i gatunków upraw deklarowanych przez wnioskodawców w danym roku, tzn. działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na dany rok. Kontrola na miejscu nie dotyczy i nie kwestionuje danych z ewidencji gruntów i budynków.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r., organ odwoławczy podniósł, że zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 działki rolne zostały skontrolowane dwukrotnie, a wyniki ostatniej kontroli (sprawdzającej) są wiążące dla organów ARiMR.
Organ odwoławczy stwierdził, że egzemplarz raportu z kontroli sprawdzającej przeprowadzonej w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r. został dostarczony pocztą skarżącemu, natomiast potwierdzona notarialnie kopia została dostarczona pełnomocnikowi strony, który nie zgłosił do Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR umotywowanych zastrzeżeń zgodnie art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W ocenie organu odwoławczego, kontrola na miejscu została przeprowadzona rzetelnie, raport z czynności kontrolnych oraz uzupełniający go materiał graficzny został sporządzony precyzyjnie, a ponadto - na dowód wykrytych nieprawidłowości - sporządzono fotografie, które nie budzą wątpliwości. Strona składając oświadczenie i korektę wniosku w dniu 28 listopada 2008 r. miała pełną wiedzę co do upraw i ich powierzchni w roku 2008, zatem rozbieżności pomiędzy deklaracją zawartą we wniosku, a wynikami kontroli na miejscu nie wynikają z pomyłki wnioskodawcy, lecz z celowego działania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1) naruszenie art. art. 7, 8, 9, 40, 67, 77 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia prawdy materialnej, pominięcie wniosków skarżącego zawartych w zastrzeżeniach do protokołu złożonych podczas prowadzonego postępowania i nieodniesienie się przez organ do ich treści w wydanej decyzji oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o protokół z kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r., który jako niekompletny, brak załącznika z dokumentacją fotograficzną, przekazano stronie, co miało istotny wpływ na wydanie wadliwej decyzji administracyjnej;
- 2) naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez przyjęcie, że dowód z ortofotomapy i niedokładny pomiar kontrolowanych działek daje podstawę do stwierdzenia zaprzestania na tych działkach prowadzenia działalności rolniczej;
- 3) niezgodność ustaleń organu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie, że pomiary przeprowadzone podczas kontroli na miejscu na działkach 87, 146/2 i 145/5 (obręb Ż.), nr 56/1 (obręb H.), o podwyższonym stanie wód, uniemożliwiającym dokonanie faktycznego pomiaru gruntów, stanowi dowód nie utrzymywania tych działek w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji przyjęcie za podstawę wykluczenia z płatności kodu DR10.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że protokół kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r., której wyniki stanowiły podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, został mu doręczony bez załączników graficznych i fotograficznych. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji nie udostępnił pełnomocnikom skarżącego zdjęć stanowiących załącznik do protokołu kontroli z 2008 r. i tym samym uniemożliwił stronie ustosunkowanie się do istotnego dowodu w sprawie. Ponadto, organ nie informował o swoich poczynaniach drugiego pełnomocnika skarżącego – P. K. Odnosząc się do stwierdzenia organu zawartego w zaskarżonej decyzji, że pełnomocnik nie zgłosił umotywowanych zastrzeżeń do spornego protokołu kontroli przeprowadzonej na miejscu w 2008 r., skarżący wyjaśnił, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. pełnomocnik wyraźnie odniósł się do treści protokołu i podniósł, że pomiar działki nr 87 w miejscowości Ż. oraz czynności kontrolne zostały przeprowadzone nieprawidłowo.
Skarżący zarzucił, że w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji brak jest odniesienia do wniosków strony w kwestii ustaleń spornej kontroli. W ocenie skarżącego, kontrola na miejscu powinna doprowadzić do jednoznacznych ustaleń w kwestii prawdziwości deklarowanych we wniosku powierzchni upraw i ich rodzaju w badanym okresie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dokumentacja fotograficzna stanowi głównie materiał pomocniczy dla pracowników Biura Kontroli na miejscu przy zatwierdzaniu raportu kontroli, a ewentualnym dowodem w sprawie staje się w przypadku zgłoszenia przez rolnika zastrzeżeń do raportu. Fotografie działek rolnych nie mogą być zatem uznane jako załączniki do raportu kontroli, które należy wysyłać wraz z raportem.
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że pełnomocnik skarżącego miał możliwość zapoznania się z dokumentacją fotograficzną w siedzibach organów ARiMR.
Odnosząc się do zarzutu skargi przyjęcia za podstawę wykluczenia z płatności kodu DR10, organ podniósł, że kod DR10 ("Cała działka rolna nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.") nie został użyty w kwestionowanym raporcie z kontroli sprawdzającej, lecz dopiero w raporcie z kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej w Biurze Powiatowym ARiMR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Tytułem wstępu należy podnieść, że strony prowadzą wieloletni spór o płatności obszarowe za rok 2008. Zasady i tryb ich przyznawania reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z jej art. 7 ust. 1, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
- 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
- 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
- 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczypospolitej Polskiej wynosi 1 ha - według załącznika XX do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.)
Przepis art. 18 ust. 1 w/w ustawy przewiduje, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika. Oznacza to, że rolnik określa treść swojego żądania.
Wnioski o przyznanie płatności podlegają kontroli organu. Jest on do tego uprawniony stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008. Powyższy przepis stanowi, że kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Celem kontroli wykonywanej przez organ jest więc weryfikacja wniosku.
Chodzi o sprawdzenie, czy zadeklarowane przez rolnika uprawy i ich rodzaj oraz areał (powierzchnia gruntów przeznaczonych na te uprawy) są zgodne z rzeczywistością i odpowiadają wymogom (warunkom) przyznawania pomocy w świetle obowiązujących przepisów.
Z akt sprawy wynika, że przeprowadzona dwukrotnie – w tym ostatnia w grudniu 2008 r. - kontrola wykazuje niezgodności w tym zakresie. Przekroczenie powierzchni uprawnionej do przyznania jednolitej płatności obszarowej dotyczy między innymi działek ewidencyjnych oznaczonych numerami – 267/2, 87, 56/1, 145/4 i 146/2 (są to działki rolne oznaczone odpowiednio - Z, D, AC AD, K, L). Stwierdzone nieprawidłowości wykluczają możliwość przyznania płatności z następujących względów. Bezspornym jest, że strona miała możliwość korekty wniosku. Korekta z dnia [...] listopada 2008 r. (k. 107 akt adm.) – po pierwszej kontroli z września 2008 r. - i zmniejszenie powierzchni użytkowanej rolniczo odnosi się do czterech działek rolnych (działki ewidencyjne nr 56/1, nr 146/2, 145/4 i nr 82/5). Oświadczenie dołączone do w/w korekty wniosku (k. 109 akt adm.) dowodzi, że strona podtrzymuje zadeklarowane dane dotyczące działek nr 125, 20, 87,55, 754, 237,147, 267/2, 146/2, 145/4, 75 i 82/1.
Organ zasadnie, więc w trybie art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania (...) wyklucza działkę 267/2 (działka rolna Z) o pow.1, 7 ha (całkowita powierzchnia w/w działki wynosi 1,7 ha, według ustaleń poczynionych w trakcie kontroli na miejscu, na tej działce są drzewa, krzaki i ścięte gałęzie, co świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej) oraz stosuje sankcję przewidzianą w tym przepisie. Stanowi on, że jeżeli różnice, między areałem zadeklarowanym, a określonym wynikają z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc nie jest przyznawana za dany rok kalendarzowy, o ile taka różnica jest większa niż 0,5 % powierzchni zadeklarowanej lub jeden hektar. Wykluczenie innej działki nr 87 (działka rolna D) o pow. 14 ha (taką pow. skarżący deklaruje we wniosku) – w trybie art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 - jest również usprawiedliwione skoro część tejże działki o pow. 8,66 ha (zalesionej i zakrzaczonej) nie kwalifikuje się do jednolitej płatności obszarowej (działka w tej części nie jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej – wymóg utrzymywania działki w dobrej kulturze rolnej wynika z treści art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003.
Powyższe uwagi dotyczą pozostałych działek nr 56/1 – działka rolna AC AD - mimo, że w wyniku omawianej wyżej korekty strona zmniejsza powierzchnię użytkowaną rolniczo na tej działce z 3,89 ha do 3,77 ha (organ wyłącza z tej działki obszar o pow. 0,74 ha), 146/2 - działka rolna L - w wyniku korekty strona zmniejsza powierzchnię użytkowaną rolniczo na tej działce z 0,37 ha do 0,28 ha (organ kwestionuje teren o pow.0,20 ha) oraz pozostałych działek wymienionych w zaskarżonej decyzji. Zawiera ona wykaz stwierdzonych nieprawidłowości na każdej z działek ze wskazaniem przyczyn faktycznych i prawnych, które uniemożliwiają przyznanie skarżącemu jednolitej płatności obszarowej.
Stanowisko organu zasługuje na aprobatę w świetle art. 53 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania (...). Z treści w/w przepisu wynika, że w przypadku gdy różnice między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust.3, ust. 4 lit. b) oraz ust. 5 wynikają z nieprawidłowości popełnionych celowo, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony (...) nie zostanie przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach danego programu pomocy, o ile różnice przekraczały 0,5 % zatwierdzonego obszaru lub 1 ha powierzchni. W myśl art. 2 pkt 10 w/w rozporządzenia, nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący deklaruje kilkanaście działek o łącznej powierzchni 99,75 ha do jednolitej płatności obszarowej. Powierzchnia stwierdzona jest mniejsza i wynosi 87,84 ha. Różnica pomiędzy jedną i drugą powierzchnią wynosi zatem 13,56 %, a to uzasadnia w świetle przytoczonych przepisów odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Odmowa przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw – o taką skarżący również wnioskuje – znajduje oparcie w treści przepisu art. 7 ust. 2 w/w ustawy przewidującej, że wspomniane płatności (JPU) należą się tylko wtedy, gdy rolnik spełnia kryteria do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO).
Ubocznie należy wyjaśnić, że kontrole, po pierwsze, dotyczą między innymi zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w jednym wniosku, a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych, a po drugie, weryfikują kwalifikacje do pomocy określonych terenów (art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.). Rolnik określa treść swojego żądania (precyzuje je w swoim wniosku). W związku z tym organ - zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - nie ma obowiązku udzielania z urzędu szczegółowych informacji, w sytuacji kiedy wnioskodawca składa stosowne oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w tym zasady określane jako materialne i prawne przesłanki przyznania płatności – w rozpoznawanej sprawie na rok 2008. Wyniki ostatecznej kontroli na miejscu w okresie [...]-[...] grudnia 2008 r. znane zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi (chociażby z tego względu, że za pośrednictwem Poczty doręczono protokół kontrolny skarżącemu, zaś jego pełnomocnikowi – notarialnie potwierdzoną kopię tego dokumentu) nie mogą być pomijane przez organ.
To, że skarżący nie zgłasza zastrzeżeń do ustaleń kontrolerów, a ma do tego prawo (zgodnie art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), pozostaje sprawą skarżącego. W związku z tym nie może on skutecznie zarzucać naruszenia przepisów art. art. 7, 8, 9, 40, 67, 77 i 80 k.p.a. (regulujących obowiązki organu, polegają one w myśl powyższych przepisów - na dokładnym wyjaśnieniu stanu sprawy, załatwieniu jej zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem strony, pogłębianiu zaufania obywateli do organów, należytym informowaniu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, prawidłowym doręczaniu pism stronie, sporządzeniu protokołu z czynności mającej istotnie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów), poprzez zaniechanie ustalenia prawdy materialnej, pominięcie wniosków skarżącego zawartych w zastrzeżeniach do protokołu złożonych podczas prowadzonego postępowania administracyjnego i nieodniesienie się przez organ do ich treści w wydanej decyzji oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o protokół z kontroli na miejscu w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r., który jako niekompletny (z powodu braku załącznika z dokumentacją fotograficzną) przekazano stronie, co miało istotny wpływ na wydanie wadliwej decyzji administracyjnej.
Jest ona wolna od wad, o których mówi skarżący. Akta sprawy zawierają pełną dokumentację (w tym i protokoły z kontroli i uzupełniającą jej wyniki dokumentację fotograficzną (dołączoną w formie elektronicznej na płytach CD), ilustrującą stan użytkowanych działek zgłoszonych do płatności. W trakcie wizyty w siedzibie organu w dniu [...] października 2011 r. (zaskarżoną decyzję organ wydaje w dniu [...] listopada 2011 r.) profesjonalny pełnomocnik skarżącego miał możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym (w tym i dokumentacją fotograficzną). Dowodzi tego oświadczenie pełnomocnika. Potwierdza on, że zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie zgłasza chęci uzupełnienia dowodów i przewiduje złożenie wniosków dowodowych (k. 614 akt adm.). Do dnia [...] listopada 2011 r. wniosków w tym zakresie nie złożono. W tym miejscu należy podnieść, że w trakcie rozprawy przed Sądem w dniu [...] marca 2012 r. nie przeprowadzono dowodów.
Udostępniono jedynie skarżącemu i jego profesjonalnemu pełnomocnikowi materiał fotograficzny z obu kontroli, dotyczący wyglądu działek skarżącego. Pełnomocnik skarżącego stwierdził wówczas, że podtrzymuje swoje wcześniejsze zarzuty dotyczące przeprowadzonych kontroli.
Są one chybione, podobnie jak i zarzuty i wnioski skargi odnośnie naruszenia art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez - jak to strona argumentuje - bezpodstawne przyjęcie, iż dowód z ortofotomapy daje podstawę do stwierdzenia zaprzestania prowadzenia na działkach działalności rolniczej (strona dodatkowo twierdzi, że niedokładny jest pomiar kontrolowanych działek). Analiza akt sprawy nie potwierdza tych zarzutów. Organ udokumentował, co wyżej wyjaśniono, że na działce nr 267/2 (działka rolna Z) o pow.1, 7 ha są drzewa, krzaki i ścięte gałęzie, co świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
Skarżący skutecznie nie podważa tych ustaleń w odniesieniu do tej oraz pozostałych działek. Nie przedstawia żadnego dowodu świadczącego, że sposób użytkowania działek uprawnia do przyznania płatności, a przez to o nieprawidłowej ocenie protokołu kontroli, a w szczególności zdjęć fotograficznych.
Skarżący niesłusznie też zarzuca niezgodność ustaleń organu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie, że pomiary przeprowadzone podczas kontroli na miejscu na działkach o numerach ewidencyjnych 87, 146/2 i 145/5 (obręb Ż.), nr 56/1 (obręb H.) przeprowadzono nieprawidłowo. Podwyższony stan wód na działkach poświadcza tylko dodatkowo fakt, że nie są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Dowód z ortofotomapy, że działki te nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. ma decydujące znaczenie z uwagi na treść przepisu art. 143 b) ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 wprowadzającego tego rodzaju wymóg (utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej właśnie na ten dzień).
Okoliczność, że protokół z kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach [...]-[...] grudnia 2008 r. doręczono bez załączników w postaci fotografii nie ma znaczenia, skoro merytoryczna treść protokołu i ustaleń w powiązaniu innymi dowodami (na przykład ortofotomą) jest wystarczająca do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ. Odpada więc zarzut, że organ pierwszej instancji nie udostępnił pełnomocnikom skarżącego zdjęć stanowiących załącznik do protokołu kontroli z 2008 r. Organ nie ma obowiązku informowania o swoich poczynaniach wszystkich pełnomocników strony (zarzut dotyczy nieinformowania drugiego pełnomocnika skarżącego, P.K.). Wprawdzie w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. (k. 572 akt adm.) pełnomocnik skarżącego odnosi się do treści protokołu i zarzuca wadliwy pomiar działki nr 87 w miejscowości Ż., to jednak skarżący nie neguje, iż cześć tejże działki jest zalesiona i zakrzaczona, co wyklucza płatności z wyżej omawianych względów i jednocześnie potwierdza rzetelność raportu z czynności kontrolnych.
Pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k. 562 akt adm.) sygnalizuje o zastrzeżeniach do protokołu kontroli, że jest on nieczytelną kopią. W odpowiedzi organ przesyła w dniu [...] maja 2011 r. kolejną kopię protokołu (k. 567 akt adm.). Zastrzeżenia i uwagi skarżącego z dnia [...] czerwca 2011 r. nie stanowią przeciwwskazań do wydania przez organ negatywnej dla skarżącego decyzji.
Na marginesie powyższych rozważań trzeba zauważyć, że organ uwzględnia wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 106/10. W/w wyrokiem Sąd eliminuje z obrotu prawnego decyzję organu II instancji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] września 2009 r. przede wszystkim z uwagi na brak dowodu doręczenia skarżącemu protokołu z kontroli, a przez to możliwości wniesienia zastrzeżeń.
W tym stanie rzeczy pozbawiona usprawiedliwionych podstaw skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.