Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 244/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 marca 2023 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 9 grudnia 2022 r. nr [...] nakładającą na U. z siedzibą w W. (dalej jako "strona" lub "skarżąca") karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 9 czerwca 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Oddziału Celnego Drogowego w Hrebennem przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz dwuosiowej przyczepy ciężarowej o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywano międzynarodowy transport drogowy rzeczy na rzecz U. z siedzibą w W.. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci samochodów osobowych o łącznej wadze 11 769 kg.

Podczas kontroli funkcjonariusze dokonali pomiaru rzeczywistych parametrów pojazdu, w tym pomiaru nacisków osi pojazdu. Wyniki dynamicznego ważenia nacisków osi wykazały przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 40 kg (0,35%). W wyniku powtórnego ważenia, przeprowadzonego na żądanie kierowcy, również stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi o 40 kg (0,35%).

Wyniki kontroli opisane zostały w protokołach z dnia 9 czerwca 2022 r. nr [...] i nr [...] Kierujący kontrolowanym pojazdem nie wniósł uwag do protokołu kontroli.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, wbrew zakazowi określonemu w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub w skrócie "p.r.d." – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 13 marca 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ przywołał przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), powołanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów" lub "rozporządzenie", dotyczące m.in. ruchu pojazdów nienormatywnych. Wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 z późn. zm.), dalej jako "u.d.p.", po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

Organ podniósł, że dokonany pomiar nacisków osi pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi drugiej pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową o 40 kg. Kierowca skorzystał z prawa do powtórnego ważenia pojazdu członowego. Wyniki powtórnego pomiaru potwierdzają przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 40 kg (0,35%).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu PL T 06 273 (znak fabryczny DW 600, nr fabryczny 200624/3), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 26 października 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Lublinie, znak wniosku WZ8.41.2454.2021.4.01. Kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). System wagi w trakcie ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości. Z akt sprawy wynika również, że oba ważenia przebiegały prawidłowo i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wagi.

Organ podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach, jak też wydane na podstawie tej ustawy przepisy wykonawcze, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją uzasadnione jest przyjęcie jako wynik pomiaru wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

W związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku pojedynczej osi napędowej pojazd został uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd. Skontrolowanym pojazdem przewożony był jednak ładunek w postaci samochodów osobowych, a zatem ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jest zabroniony. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku ust. 2 Prawa o ruchu drogowym jak za brak zezwolenia kategorii V. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję U. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64d ust. 1-4 w związku z art. 140aa ust. 1 w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że przewóz realizowany przez skarżącą stanowił przejazd pojazdu nienormatywnego z powodu przekroczenia dopuszczalnego nacisku drugiej osi (napędowej) pojazdu o 40 kg, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku o 0,35%, podczas gdy odnotowana wartość mieści się w granicach tolerancji przewidywanej przez producenta zastosowanych urządzeń pomiarowych, co powinno prowadzić do wniosku o nieprzekroczeniu dopuszczalnego nacisku osi i w konsekwencji braku podstaw do zastosowania wyżej wymienionych przepisów;
2. 2) art. 7, art. 7b, z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak wymaganej aktywności organu administracyjnego w dążeniu do wyjaśnienia sprawy oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że odnotowane na urządzeniu pomiarowym przekroczenie w wysokości 0,35% dopuszczalnego nacisku na oś stanowi podstawę do przyjęcia, że stanowiący przedmiot pomiaru pojazd realizuje przewóz nienormatywny, podczas gdy dogłębna analiza materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku, że producent stosowanych urządzeń pomiarowych przewiduje tolerancję w wysokości 2% od wartości ujawnionej przez urządzenie pomiarowe, co powinno prowadzić do wniosku o braku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś i w konsekwencji braku obowiązku posiadania zezwolenia kategorii V;
3. 3) art. 7, art. 7b art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez brak wymaganej aktywności organu administracyjnego w dążeniu do wyjaśnienia sprawy oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że urządzenie pomiarowe TAMTRON DW600 wyświetla wynik pomiaru uwzględniający błędy graniczne określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, podczas gdy prawidłowe działanie organu winno prowadzić do wniosku, że urządzenie pomiarowe nie zawiera takich możliwości technicznych a wyświetlany wynik wyłącznie mieści się w granicy błędu dopuszczalnego prawnie;
4. 4) art. 7, art. 7b, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wymaganej aktywności organu administracyjnego w dążeniu do wyjaśnienia sprawy oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że podmioty użytkujące urządzenia pomiarowe zwolnione są z obowiązku badania wyniku w stosunku do urządzenia posiadającego ważny certyfikat legalizacji podczas gdy wydanie certyfikatu legalizacji urządzenia pomiarowego stwierdza wyłącznie fakt, że pomiary wykonywane przez urządzenie dokonywane zachowują stopień odchylenia mieszczący się w klasie pomiarowej danego urządzenia;
5. 5) art. 81a § 1 k.p.a., poprzez brak zastosowania wobec uzyskanego pomiaru marginesu błędu urządzenia pomiarowego, podczas gdy producent tego urządzenia deklaruje, że urządzenie dokonuje pomiarów z marginesem błędów do 2% co stanowi niedającą się rozstrzygnąć wątpliwość co do stanu faktycznego, która winna zostać rozstrzygnięta na korzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego dotycząca nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V. Kwestie związane z ruchem pojazdów nienormatywnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3). Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:

1. a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
2. b) 10000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
3. c) 15000 zł - w pozostałych przypadkach.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 p.r.d., art. 41 ust. u.d.p. oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d., ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.d.p., po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5.

Natomiast w myśl § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu kontroli kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy – ładunku w postaci sześciu samochodów osobowych – a więc ładunku podzielnego. Przewóz wykonywany był zespołem pojazdów składającym się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i dwuosiowej przyczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów.

Jak wynika z akt sprawy, dopuszczalny nacisk osi drugiej pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową został przekroczony o 40 kg, czyli o 0,35%. Powtórne ważenie, przeprowadzone na żądanie kierowcy, również wykazało przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi o 40 kg (0,35%). Pozostałe parametry pojazdu nie zostały przekroczone.

W świetle przytoczonych regulacji i stwierdzonych w trakcie kontroli okoliczności należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi drugiej pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową. Prawidłowo również przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania pozwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był jednak ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemającego w sprawie zastosowania przypadku przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I), wobec czego organy słusznie wymierzyły stronie skarżącej karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie było prawidłowe.

Zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez organ przepisów postępowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą producenta "TAMTRON Systems" OY (Finlandia) znak fabryczny DW 600 i nieuwzględnienie błędu pomiaru dla tego typu wagi. Zdaniem skarżącej stwierdzone w toku kontroli przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku o 0,35% mieści się w granicach tolerancji przewidzianych w przepisach prawa oraz przewidywanej przez producenta zastosowanych urządzeń pomiarowych, co powinno prowadzić do wniosku o braku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś i w konsekwencji braku obowiązku posiadania zezwolenia kategorii V. W ocenie sądu, argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu PL T 06 273, znak fabryczny DW 600, nr fabryczny 200624/3, producent TAMTRON SYSTEMS OY, rok produkcji 2006. Waga posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 26 października 2021 r., ważne do dnia 26 listopada 2023 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Lublinie. Z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a w szczególności aby system wagi sygnalizował błędy pomiaru. W tej sytuacji należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiaru. Wprawdzie obecny przy ważeniu kierowca odmówił podpisania protokołów ważenia bez podania przyczyny odmowy, to jednak nie zgłaszał, poza wnioskiem o powtórne ważenie, żadnych uwag w tym zakresie.

W ocenie sądu, nie ma również żadnych podstaw do uznania, aby użytkownicy wagi podczas ważenia zobowiązani byli do uwzględniania jakichkolwiek błędów pomiaru.

Przede wszystkim takiego obowiązku nie przewiduje załączona do akt sprawy "Instrukcja dla użytkownika wagi elektronicznej SCALEX DW-600", stanowiąca instrukcję stosowania programu komputerowego, obsługującego wagę typu DW 600. Błędy pomiaru, na które powołuje się skarżąca, to odchylenia dopuszczalnego obciążenia osi, badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych. Dotyczą one pojazdów kontrolnych służących sprawdzeniu wagi. Instrukcja dla użytkowników wagi elektronicznej typu DW-600 nie zobowiązuje do uwzględniania jakiegokolwiek błędu. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji dla użytkowników wagi nie wynika, że uzyskane wyniki pomiarów pomniejszać należy o 2%. Instrukcja dopuszcza wprawdzie możliwość wprowadzenia w procesie ważenia dowolnego parametru korekty dynamicznej, w tym także korekty 2%, lecz nie jest to warunkiem prawidłowości pomiaru.

Nie jest zatem obowiązkiem organu dokonującego pomiaru nacisków osi odejmowanie od wyniku ważenia wskazanego przez wagę wartości 2% w celu uzyskania wyniku ostatecznego, przyjmowanego do ustalenia rzeczywistych nacisków osi.

Obowiązku takiego nie przewidują także obowiązujące przepisy. W szczególności obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Rozporządzenie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W załączniku tym, Tabela nr 1: "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi – odchylenie ±4%.

Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Jest rzeczą oczywistą, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie byłoby przy tym żadnych podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, jak tego domaga się skarżąca, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych.

Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu posiadała świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 26 października 2021 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Lublinie, ważne do dnia 26 listopada 2023 r. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku.

Organy zasadnie również stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Zgodnie z art. 140aa ust. 4, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1. 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
2. a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
3. b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
4. 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przepis art. 140aa ust. 4 jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków.

Przed rozpoczęciem przewozu skarżąca powinna upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku.

W tym miejscu dodać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189a, art. 189d i art. 189f k.p.a. Przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się bowiem do kar pieniężnych, uregulowanych w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1. 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2. 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia
3. 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4. 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5. 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6. 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
7. - przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się.

W ustawie – Prawo o ruchu drogowym uregulowane zostały przesłanki nałożenia kar i ich wysokość w zależności od rodzaju naruszenia, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i umorzenia postępowania, a także egzekucja kar i przedawnienie obowiązku ich uiszczenia. W art. 140aa p.r.d. uregulowano ogólne kwestie związane z nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w art. 140ab p.r.d. Natomiast art. 140aa ust. 4 p.r.d. normuje przesłanki niewszczynania postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz umarzania wszczętego już postępowania. Wskazuje też w sposób kompleksowy przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, czyli w efekcie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wskazuje się ponadto, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa k.p.a. Inaczej mówiąc, nie jest konieczne, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach komentowanego działu. Oznacza to, że nawet wtedy, gdy zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, odnośny przepis działu IVa nie ma zastosowania. Na przykład gdy przepisy odrębne określają tylko jedną z przesłanek wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 189d, lub określają przesłankę inną niż wymieniona w tym przepisie, regulują w ten sposób zagadnienie prawne wymienione w art. 189a § 2 pkt 1, co nie zezwala na stosowanie przepisu art. 189d w zakresie, w jakim określa pozostałe, nieujęte w przepisach odrębnych przesłanki wymierzenia kary.

Przepisy odrębne nie mogą zatem w tych przypadkach być uzupełniane ani modyfikowane odnośnymi regulacjami działu IVa (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189a).

Tożsame stanowisko zostało zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt. II GSK 375/21, II GSK 717/21 i II GSK 248/21, które skład rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela.

Dodatkowo wyjaśnić również należy, odnosząc się do zarzutów skarżącej, że stwierdzone wyniki pomiaru nacisku osi jedynie nieznacznie przekraczały dopuszczalne wartości, nie można uznać, że waga naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie jest znikoma, w związku z czym organ powinien odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Wyniki ważenia w obu przypadkach jednoznacznie wskazały przekroczenie dopuszczalnych wartości o 40 kg, trudno zatem uznać, że wartość ta jest nieznaczna. Nie można również uznać, że strona zaprzestała naruszenia prawa. Skarżąca jako przedsiębiorca, niewątpliwie miała wiedzę o obowiązujących przepisach w zakresie przewozu drogowego, a mimo to nie zachowała należytej staranności i doprowadziła do naruszenia przepisów chroniących dobro wspólne, jakim są drogi publiczne.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zdaniem sądu stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy potrzebny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom strony organ zgromadził dowody potwierdzające przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu (protokoły kontroli i ważenia pojazdu) i strona miała możliwość zapoznania się z nimi w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej jako "p.p.s.a.".

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.