Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 254/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. F., utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia 17 października 2019 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] 2019 r. w Lublinie przy ul. [...] przeprowadzono kontrolę drogową samochodu osobowego marki "S. " o numerze rejestracyjnym [...] Kontrolowanym pojazdem kierował P. F., który we własnym imieniu wykonywał zarobkowy przewóz dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Przejazd zamówiono za pomocą aplikacji [...] Opłata za przejazd wyniosła [...] zł i została pobrana z konta pasażera za pomocą wskazanej aplikacji. Kierowca okazał do kontroli prawo jazdy, dowód osobisty, zdjęcie umowy zlecenia zawartej z P. E. P. K. na wykonywanie w sposób samodzielny usług poprzez platformę U. oraz T. oraz zdjęcie licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej przedsiębiorcy U. D. Sp. z o.o. Sp. K. Natomiast kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika ani wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką.

Stwierdzono, że podmiotem wykonującym przewóz był P. F.. W toku kontroli przesłuchano jednego z pasażerów oraz kierującego pojazdem P. F.. Wykonano także dokumentację fotograficzną. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...]

Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i jednocześnie wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień i wszelkich będących w posiadaniu strony dokumentów dotyczących sprawy. W toku postępowania strona nie złożyła wyjaśnień w sprawie.

W odpowiedzi na zapytanie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Burmistrz Miasta Lubartów poinformował, że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego taksówką. Również Starosta Lubartowski poinformował, że skarżący nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bądź licencji na wykonywanie transportu drogowego osób. Z pisma Prezydenta Miasta Lublin wynikało, że skarżącemu nie udzielono licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego taksówką na obszar gminy Lublin.

W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia 17 października 2019 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "u.t.d.") nałożył na P. F. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenia określone w:

1. - lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (12.000 zł);
2. - lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (8.000 zł).

Na podstawie art. 92a ust. 3 u.t.d. wysokość nałożonej kary pieniężnej ograniczono do kwoty 12.000 zł.

P. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że w dniu [...] 2019 r. P. F. wykonywał we własnym imieniu przewóz osób, przewożąc pojazdem marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...] dwóch pasażerów na trasie z ul. [...] na ul. [...] w Lublinie. Pasażer zamówił przejazd za pomocą aplikacji [...]. Pasażer nie zawierał z kierowcą umowy dotyczącej przewozu. Po wykonaniu usługi, przy pomocy aplikacji [...] została pobrana opłata z karty pasażera w wysokości [...] zł. Z przesłuchania kierującego pojazdem wynika, że kontakt z klientem nawiązuje za pomocą zainstalowanej w telefonie aplikacji [...], wykonując 5-6 kursów dziennie od czerwca 2019 r.

W oparciu o zgromadzony materiału dowodowy organ odwoławczy ustalił, że skarżący w dniu kontroli nie wykonywał przewozów w imieniu przedsiębiorcy działającego pod firmą [...] E. P. K., ale w imieniu własnym i powinien posiadać licencję na wykonywanie przewozu osób samochodem osobowym. Za wykonany przewóz zostało pobrane wynagrodzenie, które za pomocą aplikacji [...] miało trafić na konto kierowcy. Przewóz był wykonywany pojazdem stanowiącym własność M. A. – ojca dziewczyny kierowcy. Kierowca zawarł umowę zlecenia z przedsiębiorcą działającym pod firmą [...] E. P. K., ale umowa ta dotyczyła wykonywania w sposób samodzielny usług poprzez platformę U. oraz [...]. Z zapisów umowy nie wynikało, by zleceniobiorca wykonywał przewozy drogowe w imieniu zleceniodawcy.

Skarżący w toku przesłuchania podał, że licencję wystawioną na [...] [...] Sp. z o.o. Sp.K. otrzymał od firmy [...] E. P. K.. W ocenie organu odwoławczego okazane w trakcie kontroli zdjęcie licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzielonej przedsiębiorcy [...] [...] Sp. z o.o. Sp.K., nie stanowi dowodu, że przewóz był wykonywany w imieniu tego podmiotu lub podmiotu, który przekazał kierowcy zdjęcie licencji. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że skarżący w imieniu własnym wykonywał przewóz osób bez wymaganej licencji. Dopuścił się zatem naruszenia określonego w lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Na podstawie dokumentacji fotograficznej, protokołu przesłuchania świadka i protokołu kontroli drogowej organ odwoławczy ustalił również, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art, 18 ust. 4b ustawy. Kontrolowany pojazd, którym skarżący wykonywał przewóz okazjonalny dwóch pasażerów, był przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Z zeznań świadka wynikało, że z kierującym nie zawierano umowy o przewóz, a zapłata za przewóz nastąpiła poprzez pobranie środków pieniężnych z karty pasażera przez aplikację [...]. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego nie posiadał on umowy na wykonywanie usług transportowych i regulaminu świadczenia usług, a kontrolowany pojazd nie byt wyposażony w taksometr i kasę fiskalną. Pojazd, który skarżący prowadził, powinien spełniać warunki określone w art. 18 ust. 4a lub 4b ustawy o transporcie drogowym.

Ponieważ pojazd marki "[...]" o wskazanym na wstępie numerze rejestracyjnym nie spełnił powyższych wymogów, skarżący dopuścił się naruszenia określonego w lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ do stwierdzonych naruszeń doszło w okolicznościach, które skarżący powinien przewidzieć. Skarżący przed przystąpieniem do wykonywania przewozów powinien zapoznać się z przepisami regulującymi transport drogowy, aby móc spełniać warunki przewozu drogowego określone przez ustawodawcę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając:

1. 1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
2. 2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie zeznań złożonych przez stronę oraz dokumentacji w postaci umowy zlecenia przedstawionej przez skarżącego dotyczącej kontrolowanego przejazdu w zakresie współpracy z firmą [...] E. P. K. z siedzibą w K. - co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia;
3. 3) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
4. 4) naruszenie art. 5b u.t.d. w związku z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
5. 5) naruszenie art. 92a ust 1 i ust. 6 w związku z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy, w związku z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
6. 6) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.). Ustawa ta określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).

Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51).

Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.

Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).

Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:

1. 1. pojazdami zabytkowymi,
2. 2. samochodami osobowymi:
3. a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
4. b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
5. c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
6. - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1. 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2. 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
3. - załącznika nr 3 do ustawy.

Stosownie do lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.).

Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł.

Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący P. F. w dniu [...] 2019 r. przewoził pojazdem marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...] dwoje pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażerka zamówiła usługę przewozu za pomocą aplikacji [...]. Także za pośrednictwem tej aplikacji dokonana została płatność za wykonany kurs w wysokości [...] zł. W wyniku kontroli przedmiotowego pojazdu stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Jednocześnie w toku kontroli stwierdzono, że pojazd, którym P. F. wykonywał przewóz w dniu kontroli, jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.

Spór w sprawie dotyczy zaistnienia podstaw do nałożenia na skarżącego kary za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący twierdzi bowiem, że w dacie kontroli nie miał statusu przedsiębiorcy, a podjęte przez niego czynności nie były dokonywane we własnym imieniu skarżącego i nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Nie był zatem obowiązany do posiadania licencji wymaganej przepisami ustawy o transporcie drogowym na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.

W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w okolicznościach stwierdzonych w toku kontroli w dniu [...] 2019 r. naruszył przepisy prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywał przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Skarżący wykonywał bowiem odpłatny przewóz pasażerów, których przewoził na terenie L. pojazdem dopuszczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Pasażerka K. G. zamówiła przedmiotowy kurs za pomocą zainstalowanej w telefonie aplikacji [...]. Po zakończeniu przejazdu pasażerka dokonała zapłaty za przejazd w wysokości [...] zł za pośrednictwem wskazanej aplikacji.

Stwierdzić zatem należy, że działalność P. F. nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowany i zaplanowany rodzaj aktywności skarżącego, podejmującego czynności właściwe dla przewoźnika, z zamiarem uzyskania zysku. Za takim charakterem usług świadczonych przez skarżącego przemawia korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji [...], co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jednocześnie jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Korzystanie z tego rodzaju aplikacji sprzeciwia się zakwalifikowaniu działań skarżącego jako wyłącznie przypadkowych, incydentalnych. Taką ocenę wyłączają również okoliczności przedstawione przez samego skarżącego. W toku przesłuchania P. F. podał bowiem, że usługi przewozu wykonywał od czerwca 2019 r., średnio 5-6 kursów dziennie, na co trafnie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji.

Przewóz skontrolowany w okolicznościach sprawy był zatem jednym z wielu, a działalność skarżącego w zakresie odpłatnego świadczenia usług przewozu osób miała charakter powtarzalny, ciągły i zorganizowany. Podniesione w skardze zarzuty braku faktycznego wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej pozostają w sprzeczności z ustalonymi okolicznościami, a mianowicie wykonywaniem 5-6 kursów dziennie od czerwca 2019 r. i pobieraniem płatności za nie według cennika platformy internetowej.

Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów, które podważałyby przytoczone okoliczności stanu faktycznego sprawy przyjęte przez organ za podstawę zaskarżonej decyzji. Okoliczności te wskazują zaś, że skarżący wykonywał faktycznie transport drogowy, wykonując zarobkowo przewóz osób.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 6a u.t.d. przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 561/2006".

Wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj działalności gospodarczej reglamentowanej, a w Rozdziale 2 ustawy o transporcie drogowym określono "Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego", z których wynika, że wykonywanie tego transportu w określonych w przepisach zakresach wymaga zezwolenia lub licencji.

Podkreślenia przy tym wymaga, że według powszechnie akceptowanego w orzecznictwie stanowiska sankcjom stanowiącym konsekwencję naruszeń obowiązujących norm podlega wykonywanie transportu drogowego również w sytuacji, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17). Chodzi o faktyczne wykonywanie działalności odpowiadającej definicji transportu drogowego wynikającej z art. 4 u.t.d. W wyroku z 20 stycznia 2009 r. o sygn. akt II GSK 670/08, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z przepisów art. 4 pkt 1 - 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu.

Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r.; II GSK 701/17).

Przemawia to za bezzasadnością przeciwnej argumentacji skarżącego. To, czy skarżący w dacie kontroli posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji pozostaje bowiem bez znaczenia w kontekście możliwości nałożenia na niego kary administracyjnej za naruszenia warunków wykonywania transportu drogowego. Do takich warunków należy wynikający z art. 5b ust. 1 u.t.d. wymóg uzyskania odpowiedniej licencji dla podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Z przepisem tym pozostaje w związku art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., który nakłada na kierowcę pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego obowiązek posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypisu z licencji.

Nie budzą również wątpliwości ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Sposób dokonania zapłaty za przewóz – za pomocą aplikacji [...] poprzez pobranie z karty płatniczej pasażera – wynika jednoznacznie nie tylko z samego protokołu kontroli, ale został szczegółowo opisany w zeznaniach przesłuchanej w charakterze świadka pasażerki K. G.. Dokonanie przez pasażerkę zapłaty za przewóz za pośrednictwem platformy internetowej [...], a także pośrednictwo podmiotu trzeciego, na co wskazuje treść umowy zlecenia zawartej przez skarżącego z firmą [...] E. P. K. (§ 3 ust. 1 i ust. 3 umowy) oraz zeznania skarżącego, nie wyłącza ustalenia zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego. Skarżący przyznał, że otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane usługi.

Stanowisko organów i Sądu w tej kwestii znajduje potwierdzenie w analizie charakteru usługi pośrednictwa świadczonej przez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja [...], dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r., C-34/15. Mianowicie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską.

Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...).

Skarżący korzystając z aplikacji [...] przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z aplikacji [...] skarżący uzyskał także wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego.

Jednocześnie zasadnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił dowodów, że kontrolowany przewóz nie był przez skarżącego wykonywany w imieniu własnym. Prawidłowe jest stanowisko organu, że okazana w czasie kontroli, w formie zdjęcia, umowa zlecenia zawarta z [...] E. P. K. nie potwierdza faktu wykonywania transportu drogowego na rzecz tego podmiotu. Zgodnie z jednoznaczną treścią umowy skarżący wykonywał w sposób samodzielny, w miejscu i czasie przez siebie wybranym, usługi za pośrednictwem platformy U. i [...] (§ 1 umowy).

Dodatkowo w umowie zastrzeżono, że skarżący nie nabył z tytułu umowy żadnych uprawnień pracowniczych (§ 4 umowy). Stosownie do § 3 ust. 2 umowy, zleceniodawca działający pod firmą [...] E. P. K. – jako druga strona umowy – miał dokonywać obsługi i prowadzenia kont na aplikacjach U. i [...] i za te czynności pobierać opłatę. W świetle umowy skarżący miał otrzymywać wynagrodzenie w wysokości cennika platformy U. i [...], pomniejszone o prowizję tych platform internetowych oraz prowizję zleceniodawcy (§ 3 ust. 1 umowy). Zatem wynikające z umowy zasady współpracy z firmą [...] E. P. K. nie świadczą w żadnym razie o wykonywaniu przez skarżącego w dniu [...] 2019 r. przewozu osób w imieniu i na rzecz tego podmiotu.

Również przedstawione przez skarżącego zdjęcie licencji udzielonej innemu podmiotowi ([...] [...] Sp z o.o. Sp. K.) nie stanowi dowodu posiadania licencji przez skarżącego ani też nie może być uznane za dowód wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji, ani podmiotu, który zgodnie z zeznaniami skarżącego przekazał mu kopię tej licencji za pośrednictwem poczty elektronicznej. Przede wszystkim zauważyć należy, że zdjęcie licencji nie stanowi wypisu z licencji wydanego przez właściwy organ i nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji, w szczególności umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, potwierdzającej fakt wykonywania transportu drogowego na rzecz innego podmiotu. Wymaga zaś podkreślenia, że organ pierwszej instancji w dniu 14 sierpnia 2019 r. wezwał skarżącego do przedstawienia wszelkich dokumentów dotyczących sprawy, w tym w szczególności kopii umowy o świadczenie usług transportowych. Jednak mimo wezwania ze strony organu, skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów.

W konsekwencji materiał dowodowy sprawy uprawniał do stwierdzenia, że w dniu kontroli drogowej skarżący wykonywał przewóz drogowy we własnym imieniu. Wobec tego za prawidłowe uznać należało ustalenie organu, że skarżący wykonywał przewóz drogowy nie tylko osobiście, ale i w imieniu własnym.

Jak podniesiono już wyżej, wbrew stanowisku skarżącego nieprowadzenie zarejestrowanej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności za popełnione naruszenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz. Podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, LEX nr 478526 i z dnia 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09, LEX nr 589006).

Skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób. Korzystanie przez skarżącego z aplikacji internetowej, jak również wskazana w zeznaniach strony okoliczność odbierania zapłaty raz w tygodniu, a zatem w sposób cykliczny, świadczą ponadto o faktycznym wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i niemający charakteru jednorazowego. Zatem faktyczne działanie skarżącego odpowiadało pojęciu krajowego transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji aktualizował się zaś obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego w zakresie przewozu osób, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a zatem nawet w przypadku, gdyby taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 146/19).

W konsekwencji bezsporny w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji skutkować musiał nałożeniem kary przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b ustawy.

W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w dniu [...] 2019 r. wykonywał we własnym imieniu przewóz okazjonalny osób. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny, to przewóz osób który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.88.).

Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej (Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, t. II W-wa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06 LEX nr 384423).

Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że skarżący w dniu [...] 2019 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.

Jak wynika z treści skargi, skarżący także odwołuje się do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Wbrew zarzutom skarżącego, organ ustalił z czyjej inicjatywy wykonywana była usługa przewozu. W stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Świadczenie usługi przewozu osób zainicjonowane było przez zleceniodawcę – pasażerkę, która zamówiła kurs za pomocą aplikacji [...]. Aby zamówić kurs, musiała zainstalować aplikację na telefonie, założyć konto i powiązać je z kartą płatniczą. Powyższa okoliczność wynikała z zeznań świadka – pasażerki K. G..

Bezsprzecznie przedmiotowy przewóz okazjonalny był wykonywany pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 18 ust. 4a u.t.d.

W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego także kary przewidzianej w lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy.

Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. (12.000 zł) oraz lp. 2.11 (8.000 zł) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł.

Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerów, nie posiadając przy tym licencji wymaganej przez przepisy ustawy o transporcie drogowym i nie spełniając także niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego. Skarżący, mimo spoczywającego na nim obowiązku udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d., nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na takie okoliczności.

W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 12.000 zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły podstawy do zastosowania przez organ drugiej instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.

Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.