Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 stycznia 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że ze względu na ciągłe podwyżki i rosnące koszty utrzymania nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata. W dalszej części wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnią uczącą się córką. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2, zaznaczył również, że z żoną posiada rozdzielność majątkową. Odnośnie źródeł utrzymania rodziny wskazał na swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto oraz na wynagrodzenie żony z pracy w parafii, jednakże odnośnie wysokości zarobków żony oświadczył "brak danych".
Ponadto skarżący wykazał następujące wydatki na utrzymanie: opał na zimę – [...] zł; czynsz – [...] zł miesięcznie; energia elektryczna [...] zł miesięcznie; gaz – [...] zł kwartalnie; karta do telefonu [...] zł na 3 miesiące; bilety do kina i teatru – [...] zł na dwa miesiące. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał zaświadczenie zakładu pracy o wysokości jego zarobków, wyciąg z konta bankowego za okres od 3 października do 31 grudnia 2011 r. oraz akt notarialny z dnia [...] r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej od dnia [...] r. (od daty zawarcia związku małżeńskiego).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W tym kontekście podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania (w tym przypadku kosztów ustanowienia adwokata) jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ciężar wykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa bowiem na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że to strona ma wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Koszt ustanowienia adwokata w sprawie niniejszej do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie uczestniczenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym będzie wynosił 240 zł netto i 295,20 zł brutto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./ i art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm./).
Porównując koszt ustanowienia adwokata do sytuacji materialnej skarżącego, brak jest podstaw do uznania, iż wykazał on spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów objętych prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów).
Mając na uwadze przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów sytuację finansową, majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że skarżący nie znajduje się w szczególnie trudnych warunkach materialnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (mieszkanie o pow. [...] m2), uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Dochód ten jest większy, niż określony przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku na kwotę [...] zł brutto. Jak wynika bowiem z zaświadczenia zakładu pracy skarżącego z dnia 30 stycznia 2011 r., średni miesięczny dochód z okresu ostatnich trzech miesięcy wyniósł [...] zł brutto i [...] zł netto. Przy czym nie wiadomo, jakie są łączne miesięczne dochody rodziny, ponieważ skarżący nie wykazał, ani dochodów żony, ani jej majątku. Jednakże jak wynika z wyciągu bankowego z rachunku bankowego skarżącego za okres od 3 października do 31 grudnia 2011 r., w okresie tym na jego konto wpływały znaczne kwoty pieniężne przelewane z różnych tytułów (np. w dniu [...] r. kwota [...] zł; w dniu [...] r. kwota [...] zł).
Z powyższego wynika, że konto skarżącego jest regularnie zasilane kwotami znacznie przekraczającymi jego wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pracy ([...] zł netto miesięcznie). Zauważyć ponadto należy, że na dzień 31 grudnia 2011 r., tj. na dzień poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, stan konta bankowego skarżącego wynosił [...] zł. Zatem uwzględniając nawet wykazane przez skarżącego koszty utrzymania (ok. [...] zł miesięcznie), nie można przyjąć, że skarżący nie ma środków pieniężnych na opłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Końcowo należy podnieść, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim i jak wykazał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r.
I FZ 272/09 LEX 552228). Z powyższych względów, mimo że skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną, dochody żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. Skarżący nie przedstawiając aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej żony, uniemożliwił ustalenie łącznych miesięcznych dochodów rodziny. Jednakże mając na względzie powołane wyżej przepisy, żona skarżącego powinna uczestniczyć w kosztach postępowania sądowego prowadzonego przez jej męża, zgodnie z obowiązkiem wzajemnej pomocy, wynikającym z przepisów k.r.o.
Reasumując powyższe, skarżący nie spełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie, nie wykazał bowiem, aby sytuacja majątkowa i finansowa jego i rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym była na tyle trudna, iż uiszczenie kosztów postępowania w zakresie ustanowienia adwokata w tej sprawie doprowadziłoby do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego i rodziny.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.