Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej ze względu na konieczność remontu domu (zły stan okien i łazienki). Skarżący wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która do marca 2012 r. pozostawała na jego utrzymaniu (została pozbawiona prawa do renty, nie miała też możliwości powrotu do pracy). W dalszej części urzędowego formularza skarżący wyjawił, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz zasoby pieniężne w kwocie [...] zł (pozyskane z unijnych dopłat).
Skarżący podał, że na dochód rodziny w kwocie [...] zł składa się jego emerytura w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł. Ponoszone wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżący określił w skali roku: energia elektryczna - [...] zł; podatek rolny – [...] zł; ubezpieczenie budynków – [...] zł; ubezpieczenie i przegląd ciągnika – [...] zł; gaz i telefon – [...] zł; wywóz śmieci i woda – [...] zł; paliwo do ciągnika – [...] zł; opał – [...] zł; koszty leczenia – [...] zł; przejazdy – [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego do wymaganych kosztów sądowych w sprawie niniejszej należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł - § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Porównując sytuację materialną skarżącego do wykazanych powyżej kosztów sądowych, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w niniejszej sprawie kosztów sądowych), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną.
Podnoszona przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku okoliczność dokonywania remontu domu, nie stanowi sama przez się przesłanki przyznania prawa pomocy. Taką okoliczność należy badać w odniesieniu do ogólnej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskującego o prawo pomocy. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżącego nie należy zaś do szczególnie trudnych. Skarżący uzyskuje stałe, regularne dochody ze świadczenia emerytalnego (podobnie jego żona), ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha), a także zasoby finansowe ([...] zł). Uwzględniając wykazane przez skarżącego wydatki – [...] zł w skali roku ([...] zł miesięcznie) i porównując je do dochodów rodziny ze świadczeń emerytalnych – [...] zł miesięcznie, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący z pozostałej w dyspozycji rodziny kwoty ([...] zł) nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł, jak też pozostałych ewentualnych kosztów sądowych, nie przekraczających każdorazowo kwoty 100 zł, bez uszczerbku w swoim i rodziny utrzymaniu koniecznym.
Należy również wziąć pod uwagę, że skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz., która może przynosić określone dochody i pożytki rolne. Oceniając zdolności płatnicze skarżącego nie można również pominąć faktu, że skarżący posiada zasoby finansowe w kwocie [...] zł, których wysokość wielokrotnie przekracza koszty sądowe w przedmiotowej sprawie.
W świetle okoliczności przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.