Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania spółki P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Na wniosek Prokuratora Apelacyjnego w B. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie o wyrejestrowanie automatu do gier o niskich wygranych, marki Enel Bonus Jackpot 21, należącego do spółki P. [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], cofnął rejestrację automatu, stwierdzając, że automat umożliwia grę za stawki wyższe niż przewidziane w ustawie oraz realizuje ciąg informacyjno-skutkowy prowadzący do wygranej wyższej niż wskazane w ustawie o grach i zakładach wzajemnych. W następstwie odwołania spółki P. [...], decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. uchylił decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu z uwagi na to, że w dniu 12 października 2012 r. upłynął 6-letni okres eksploatacji, na jaki automat został dopuszczony, a tym samym poświadczenie rejestracji utraciło ważność.
W odwołaniu od decyzji spółka P. [...] podniosła zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania, w tym znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy, braku pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych. W odwołaniu zawarto również wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, które skierowano do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., Dyrektor Izby Celnej w B. P., utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z utratą mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27, ze zm.), w sprawie zastosowanie miały przepisy nowej ustawy – z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540, ze zm.; dalej: u.g.h.). Zgodnie z art. 23a ust. 2 u.g.h. rejestracji automatu dokonuje się na okres 6 lat, a zgodnie z ust. 6, rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana. Skoro rejestracja spornego automatu wygasła z mocy prawa, prawidłowo organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów naruszenia terminów załatwienia sprawy, wskazując, że strona każdorazowo była informowana o niedotrzymaniu terminu i o nowym terminie załatwienia sprawy. Za niezasadne organ uznał również pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W skardze do sądu administracyjnego spółka P. [...] podniosła zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania, wyrażające się w:
- - naruszeniu zasady ochrony zaufania do organów podatkowych poprzez sztuczne przedłużanie postępowania, bez podejmowania żadnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy,
- - niepodjęciu działań mających na celu należyte wyjaśnienie stanu faktycznego i zbadanie sprawy, w szczególności przez to, że przez ponad rok nie zlecono uprawnionej jednostce zbadania automatu, w efekcie czego poświadczenie jego rejestracji wygasło,
- - nieuprawnionym wszczęciu postępowania oraz merytoryczne orzekanie w sprawie, podczas gdy postępowanie w ogóle nie powinno być prowadzone,
- - naruszeniu zasady załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona i dlatego podlega oddaleniu.
Na wstępie należy zauważyć, że wszystkie zarzuty skargi dotyczą przepisów postępowania administracyjnego (Ordynacji podatkowej). W tym kontekście trzeba wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podnoszone w skardze zarzuty nie wiążą się z wadami kwalifikowanymi, które uzasadniałyby wznowienie postępowania administracyjnego (art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie będąc związanym zarzutami skargi, sąd nie dostrzegł również z urzędu takich wad w zaskarżonej decyzji.
Z kolei inne wady postępowania mogłyby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji tylko w przypadku, gdy wady te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność wykazania, że gdyby nie doszło do uchybień proceduralnych, treść rozstrzygnięcia mogłaby być inna.
W badanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, nawet gdyby uznać zasadność niektórych argumentów strony skarżącej, treść zaskarżonej decyzji nie mogłaby być inna.
Choć poświadczenie rejestracji automatu zostało wydane na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, to w dacie wszczęcia postępowania (22 października 2010 r.) obowiązywała już nowa ustawa o grach hazardowych z 2009 r. Przepisy intertemporalne ustawy pozwalały na dalsze prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 129 ust. 1 u.g.h.).
W toku postępowania zmieniła się sama ustawa o grach hazardowych – od dnia 14 lipca 2011 r. zaczął obowiązywać nowy przepis – art. 23a u.g.h. (art. 1 pkt 9 z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. Nr 134, poz. 779). Zgodnie z tym przepisem rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier (ust. 6). Z kolei zgodnie z ust. 7 naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Nowy przepis miał zastosowanie w sprawie, ze względu na wyrażone w ustawie zmieniającej reguły intertemporalne. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy [o grach hazardowych], zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 ustawy [o grach hazardowych].
Ponadto w myśl art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepis m.in. art. 23a u.g.h. stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów i automatów o niskich wygranych przez podmioty prowadzące na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy [o grach hazardowych], do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia, działalność w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach oraz w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (...). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio. Ponadto art. 14 ustawy zmieniającej nakazuje stosowanie przepisów w nowym brzmieniu do postępowań wszczętych i niezakończonych.
Niesporne w sprawie jest, że rejestracji przedmiotowego automatu dokonano w dniu 12 października 2006 r., a zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami (§ 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, Dz. U. nr 102, poz. 946, ze zm.) poświadczenia rejestracji dokonywano na sześć lat. Okres rejestracji upłynął zatem z dniem 12 października 2012 r.
W tej sytuacji musiał znaleźć zastosowanie art. 23a ust. 6 u.g.h. przewidujący wygaśnięcie rejestracji spornego automatu. W tej sytuacji postępowanie dotyczące cofnięcia rejestracji nie mogło toczyć się dalej, nie można bowiem wydać decyzji o cofnięciu rejestracji w sytuacji, gdy rejestracja wygasła. Postępowanie stało się zatem bezprzedmiotowe i jedyne rozstrzygnięcie, jakie mogło zostać wydane to właśnie umorzenie postępowania (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej).
Takie stanowisko przyjmowane jest również w orzecznictwie innych sądów administracyjnych. Jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 lutegop 2013 r. (III SA/Gl 1679/12; orzeczenia.nsa.gov.pl), "z przepisów materialnych jakimi są ust. 6 i 7 art. 23a u.g.h. wynika, że cofnięcie rejestracji może nastąpić tylko przed jej wygaśnięciem z mocy prawa. Tym samym wygaśnięcie rejestracji, np. z powodu czynności wycofania automatu z eksploatacji, prowadzi do tego, że przestaje istnieć rejestracja danego automatu. Wówczas, nawet jeśli zarejestrowany automat nie spełniał warunków przewidzianych w ustawie, to ani nie można wszcząć postępowania w sprawie o cofnięcie rejestracji, ani prowadzić już wszczętego postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, w pierwszym przypadku pierwotną, a w drugim następczą".
Rozważanie zasadności zarzutów podniesionych w skardze staje się w tej sytuacji bezcelowe. W obowiązującym stanie prawnym w badanej sprawie nie może zapaść żadna inna decyzja poza umarzającą postępowanie. Nawet gdyby dopatrzeć się uchybień w postępowaniu organu, sąd nie mógłby uchylić zaskarżonej decyzji, bowiem w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ musiałaby zapaść identyczna w swej treści decyzja.
Odnosząc się pomimo tych zarzutów do argumentów podnoszonych w skardze należy stwierdzić, że ogólny czas trwania postępowania był długi. Po uchyleniu pierwszej decyzji w sprawie akta przekazano do organu I instancji pod koniec sierpnia 2011 r. (k. 81 akt adm.), zaś decyzja została wydana dopiero po 15 miesiącach. Niewątpliwie organ dopełniał obowiązków zawiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczał nowe terminy, podejmował także przez ten czas czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ocena tego, czy czynności te miały charakter celowy, zmierzały do załatwienia sprawy, czy też były jedynie niezasadnym, sztucznym przedłużaniem postępowania, mogłaby mieć znaczenie w sytuacji, gdyby spółka skarżyła przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Pozostaje jednak bez znaczenia w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest wydana w sprawie decyzja. Decyzja wydana nawet po upływie ustawowego załatwienia sprawy przez organ pozostaje ważna i zachowuje pełnie mocy prawnej.
Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania do organów podatkowych – jest on związany z zarzutem zbyt długiego prowadzenia postępowania, a więc jego przewlekania. Sam w sobie zarzut ten nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jak wyżej wspomniano, żadna inna decyzja nie mogłaby być aktualnie wydana w sprawie.
Zarzut bezpodstawnego wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu również należy uznać za nieuzasadniony.
Po pierwsze, postępowanie zostało wszczęte na skutek żądania (wniosku) Prokuratora Apelacyjnego w B. Przepisy k.p.a. dotyczące żądania prokuratora wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 182) nie przewidują wstępnej oceny tego żądania przez organ. Konsekwencją wniesienia żądania przez prokuratora jest obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego przez właściwy organ. Obowiązkiem Naczelnika Urzędu Celnego było zatem wszczęcie postępowania i zweryfikowanie materiałów przedstawionych przez Prokuraturę pod kątem przesłanek cofnięcia rejestracji automatu.
Po drugie, całkowicie chybiona jest konstatacja skargi, że skoro przeprowadzono postępowanie zakończone poświadczeniem rejestracji automatu nie jest możliwe wszczęcie postępowania w celu weryfikacji, czy użytkowany automat spełnia kryteria określone przepisami prawa. Taka konstatacja uniemożliwiałaby zastosowanie § 14 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier, z którego wprost wynika, że przesłanką cofnięcia rejestracji jest stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji. Wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie nie zmierzało do weryfikacji (uchylenia) pierwotnego poświadczenia rejestracji automatu, ale oceny, czy w wyniku późniejszych działań nie doszło do naruszenia przepisów określających warunki jego użytkowania. Analogicznie sytuacja ta wygląda na gruncie obecnie obowiązującego art. 23a ust. 7 u.g.h.
Zarzuty niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych skarżąca spółka łączy z brakiem przeprowadzenia badania automatu przez jednostkę uprawnioną. Zarzut ten mógłby mieć znaczenie w sprawie, gdyby przedmiotem kontroli sądu była decyzja cofająca poświadczenie rejestracji automatu. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie (decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] stycznia 2011 r.) zostało uchylone w toku instancji. W sytuacji, gdy ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, będące przedmiotem kontroli sądu, polega na umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji, ocena zasadności tego zarzutu jest bezprzedmiotowa.
Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.