Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu "PPF" skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. 84 m2, za które spłaca kredyt, działki rolne o pow. 1 ha oraz udział w ½ części gospodarstwa rolnego. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [..] zł netto, ponadto posiada oszczędności w kwocie [..] zł i samochód osobowy o wartości ok. [..] zł. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną, która osiąga dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [..] zł netto. Zobowiązania finansowe skarżącego (spłata kredytów) wynoszą ok. [..] zł miesięcznie, zaś jego konkubiny [..] zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia [..] r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza, mając na uwadze z jednej strony wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej, z drugiej zaś sytuację materialną skarżącego, wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja materialna skarżącego jest dobra. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie, nieruchomości rolne) i ruchomy (samochód osobowy). Dochód z umowy o pracę skarżącego wynosi [..] zł netto miesięcznie, zatem po spłaceniu rat kredytowych pozostaje mu do dyspozycji kwota [..] zł. W ocenie referendarza jest to kwota wystarczająca nie tylko na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego, ale również na opłacenie wymienionych powyżej kosztów sądowych. Ponadto skarżący posiada oszczędności, których kwota ([...] zł) wielokrotnie przekracza wielkość kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W terminie otwartym skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza.
Skarżący podniósł, że przy ocenie jego sytuacji finansowej powinny być wzięte pod uwagę dotychczasowe koszty zawiązane z nieuzasadnionym wydaniem decyzji o wyrejestrowaniu jego pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W obecnym stanie prawnym sąd dokonuje zatem merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak miało to miejsce wcześniej – rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z 15 stycznia 2014 r. II FZ 1526/13 LEX nr 1417309). Należy też podkreślić, że dokonując oceny przedstawionych przesłanek trzeba brać pod uwagę sytuację aktualną, a nie przeszłą czy przyszłą.
W ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., I OZ 21/15, LEX nr 1640412). To na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r., II OZ 43/15, LEX nr 1640593).
Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać szczerą wolę współpracy z sądem i rzetelnie przedstawić swoją sytuację majątkową i finansową, nie zatajając żadnych istotnych faktów w tym zakresie.
Zdaniem Sądu trafne są konkluzje referendarza, że sytuacja materialna skarżącego jest dobra. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie, nieruchomości rolne) i ruchomy (samochód osobowy). Dochód z umowy o pracę skarżącego wynosi [..] zł netto miesięcznie, zatem po spłaceniu rat kredytowych pozostaje mu do dyspozycji kwota [..] zł. Trafnie ocenił referendarz, że jest to kwota wystarczająca nie tylko na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego, ale również na opłacenie wymienionych powyżej kosztów sądowych. Ponadto skarżący posiada oszczędności, których kwota ([..] zł) wielokrotnie przekracza wielkość kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Wobec powyższych argumentów Sąd uznał, że nie ma podstaw do uchylenia postanowienia referendarza jako naruszającego prawo. Referendarz prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a.