Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami, wydanymi na podstawie art. 233 (1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 13, art. 23 § 1, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 13, art. 16, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662), Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy szczegółowo opisane decyzje Dyrektora Urzędu Celnego.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgłoszeniami celnymi Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej importowanej z Niemiec. Do wymiaru cła przyjęto, wnioskowaną przez stronę stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, w oparciu o dołączone do zgłoszeń celnych deklaracje o pochodzeniu towaru zawarte na fakturze.
Niemieckie władze celne poinformowały, że przeprowadzona na wniosek polskich organów celnych weryfikacja deklaracji o pochodzeniu towaru wykazała, że nie jest on towarem pochodzącym w rozumieniu Układu Europejskiego.
Te okoliczności legły u podstaw wszczęcia z urzędu przez Dyrektora Urzędu Celnego postępowania w sprawie, a następnie wydania zaskarżonych decyzji, w których uznano zgłoszenia celne za nieprawidłowe i określono kwotę długu celnego, przyjmując do jego wymiaru stawkę celną autonomiczną.
Prezes Głównego Urzędu Ceł nie podzielił zarzutów strony zawartej w odwołaniach, podtrzymując stanowisko organu I instancji.
Na powyższe decyzje P. H. złożył skargę, wnosząc o ich uchylenie.
W skardze, uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2001 r., skarżący podniósł, że pochodzenie towarów zostało potwierdzone przez niemieckiego sprzedawcę w formie adnotacji na fakturze.
Skarżący zakwestionował stanowisko organów celnych, które oparły się na dokumencie z dnia [...] marca 2000 r. wydanym przez niemiecki organ celny. Treść owego dokumentu jest bardzo uboga i zawiera niedomówienia. Nie wiadomo, w jaki sposób władze niemieckie doszły do wniosków wyrażonych w oświadczeniu. Skarżący nie był uczestnikiem postępowania weryfikacyjnego i nie wie, na podstawie jakich dowodów skonkludowano, że importowana odzież nie pochodzi z terytorium Unii Europejskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 5 lipca 2002 r. Sygn. akt I SA/Lu 865/01 uchylił zaskarżone decyzje i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 6.271,10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, że z uwagi na to, iż Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. został ratyfikowany bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. Z tej przyczyny, nie można mu przypisać rangi mocy prawnej, równej ustawie. Protokół Nr 4, będący między innymi podstawą prawną zaskarżonych decyzji, ma rangę aktu podustawowego, a zatem wobec zaistnienia sporu zasadnym było stosowanie prawa polskiego, w tym zasad postępowania określonych w art. art. 121, 122, 123, 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na lakoniczność informacji uzyskanych od niemieckich władz celnych, należało zastosować ustalenia zawarte w Protokole Nr 6 Układu Europejskiego. Ponadto organy celne nie dokonały ustaleń czy nie istnieją "wyjątkowe okoliczności, które umożliwiłyby skarżącemu skorzystanie z preferencji celnych pomimo negatywnej weryfikacji.
Od powyższego wyroku Prokurator Generalny złożył rewizję nadzwyczajną.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r., Sygn. III RN 64/03 umorzył postępowanie.
Dyrektor Izby Skarbowej od w/w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2002 r. złożył skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r. Sygn. akt 63/04 uchylił zaskarżony wyrok i zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej kwotę 4.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach tego orzeczenia wyrażono m.in. pogląd, że błędnie Sąd przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż Protokoły Nr 4 i Nr 6 Układu Europejskiego nie miały mocy prawnej równej ustawie, w konsekwencji czego należało stosować przepisy polskiego prawa celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że przesłanki weryfikacji deklaracji na fakturze określone zostały w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu na wniosek władz celnych kraju importu, a wynik weryfikacji pochodzenia towarów jest wiążący dla władz kraju importu. W rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji, sporządzony przez władze kraju eksportu, był wiążący dla polskich organów celnych (art. 32 pkt 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego). Nie jest zatem do przyjęcia pogląd Sądu orzekającego, że informacje zagranicznego organu celnego były niewystarczające dla ustalenia czy sprowadzona odzież jest towarem "pochodzącym" z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.
Zgodnie z hierarchią źródeł prawa ustanowioną przez Konstytucją RP (art. 91 ust. 2), przepisy Układu Europejskiego mają pierwszeństwo w stosowaniu przez ustawami wymienionymi przez Sąd orzekający, tj. Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową. Brak jest zatem podstaw prawnych do weryfikacji dokumentów potwierdzających lub nie potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów, prowadzonych w trybie Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązującego prawa.
Naprzód przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą określoną w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej upsa - Sąd orzekający związany jest wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie należy bezwzględnie respektować wykładnię prawa zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r. Sygn. akt 63/04.
Stosownie do art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego - produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień umowy (chodzi m.in. o określone przywileje związane również z wysokością stawek celnych), pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji na fakturze.
W myśl art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu Nr 4 - w sytuacji, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości m.in. co do autentyczności dokumentów wystawionych przez eksportera albo co do statusu pochodzenia sprowadzonych produktów, zwracają świadectwo przewozowe i fakturę, albo inne dokumenty z wnioskiem o ich weryfikację. Wyniki weryfikacji dokonane przez władze celne kraju importu muszą być takie, aby umożliwiały wyraźne ustalenia czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty (por. art. 33 ust. 5 Protokołu Nr 4).
Przedmiotem zgłoszeń celnych była odzież używana sprowadzona z Niemiec (państwo członkowskie UE).
W związku z wątpliwościami co do zasadności wystawionych dowodów pochodzenia importowanych towarów, polskie organy celne wystąpiły z wnioskiem o ich weryfikację.
W pismach z dnia [...] marca 2000 r. i z dnia [...] kwietnia 2000 r. niemieckie władze celne poinformowały, że towary opisane na fakturach nie mogą być uznane za pochodzące w rozumieniu umowy międzynarodowej - Układ Europejski, zaś deklaracje na fakturze zostały wystawione niesłusznie.
Świadectwa EUR.1 lub "deklaracje na fakturze", będące jedynymi dowodami pochodzenia wymaganymi w celu zastosowania obniżonych stawek celnych, nie mogą być zastąpione innymi środkami dowodowymi.
W tych okolicznościach, otrzymane wyniki weryfikacji stanowiły wymagany prawem dowód, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z UE, a w związku z tym wykluczone jest zastosowanie obniżonej stawki celnej (por. art. 11 Protokołu Nr 6 Układu Europejskiego, art. 180 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).
Wbrew zarzutom skargi, organy celne nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. Weryfikacja dowodów pochodzenia (dokonana przez władze kraju eksportu) następuje bez udziału importera i odbywa się na podstawie specyficznych uregulowań zawartych w PROTOKOŁACH Nr 4 i Nr 6 Układu Europejskiego (art. 33 ust. 3 PROTOKOŁU Nr 4).
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy stwierdzenie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importu (por. art. 32 ust. 6 PROTOKOŁU Nr 4).
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy upsa, skargi jako niezasadne, podlegały oddaleniu.