Uzasadnienie
Strona skarżąca w skardze z dnia 24 grudnia 2007r., zwróciła się jednocześnie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, w związku z czym do strony, w dniu 29 stycznia 2008r. skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przeznaczonego dla osoby fizycznej. W terminie do wykonania tej czynności procesowej strona skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, że ma trudną sytuację majątkową i rodzinną, bowiem utrzymuje siebie i dziecko z pensji i alimentów. Ponosi koszty opłat za studia, które wynoszą [...] zł za semestr. Ponadto strona wskazała na swoją sytuację zdrowotną, w związku z którą ponosi koszty zakupu leków w kwocie [...] zł miesięcznie oraz koszty wizyt lekarskich i dojazdów do lekarza. Podniosła, że mieszka u rodziców, opłaca media i część czynszu za mieszkanie. Strona wskazała również na koszty uczęszczania dziecka do przedszkola, które wynoszą – opłata czesnego – [...] zł, opłata za wyżywienie – [...] zł, opłata za rytmikę – [...] zł, opłata za książki – [...] zł, opłata za artykuły papiernicze – [...] zł. Podała, iż ze względu na złą sytuację materialną zmuszona została do zaciągnięcia pożyczek u rodziny na kwotę ok. [...] zł.
W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Wykazała, iż oprócz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, nie posiada innego majątku nieruchomego, żadnych zasobów pieniężnych jak również przedmiotów wartościowych. Odnośnie swoich dochodów strona podała, iż tytułem wynagrodzenia za pracę otrzymuje kwotę [...] zł brutto, ponadto na syna otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:
W myśl art. 246 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.).
Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie dochodu, jaki strona osiąga z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku, jak również danych w zakresie uzyskania (bądź odmowy) dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa rolnego, przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wyjaśnienia wymagała również kwestia wysokości pomocy finansowej udzielanej stronie przez matkę, na którą to okoliczność powołała się strona w skardze. Niepełne były również informacje odnośnie niektórych wydatków ponoszonych przez stronę. Strona podając, iż uczestniczy w ponoszeniu opłat za czynsz i media w mieszkaniu rodziców nie wskazała wielkości udziału finansowego w tych opłatach. Ponadto opisując iż ponosi koszty wizyt lekarskich nie wskazała, jakie koszty miesięcznie ponosi z tego tytułu, a także w jakich ratach spłaca zaciągniętą u rodziny pożyczkę w wysokości [...] zł.
W związku z powyższym, pismem z dnia 13 lutego 2008r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone dorosłemu domownikowi, matce skarżącej G. G. w dniu 18 lutego 2008r. Stosownie do art. 72 ustawy p.p.s.a., doręczenie takie wywołuje skutki doręczenia dokonanego do rąk adresata. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 13 lutego 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 11 marca 2008r.).
W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
Nie wykonując wezwania z dnia 13 lutego 2008r. w zakresie ujawnienia wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego, wielkości pomocy finansowej udzielanej przez matkę, jak również rodzaju i wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków, strona skarżąca uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Nie można zatem ustalić czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., tj. czy strona nie jest w stanie ponieść jakiekolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.