Uzasadnienie
Skarżący R. N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wykazał swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Mimo doręczenia wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, skarżący nie nadesłał wyciągów bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ani nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nie wykazał również majątku matki, z którą według oświadczenia z dnia [...] maja 2014 r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, ani dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Skarżący nie podał również w jakiej wysokości miesięcznie płaci alimenty. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy.
Od postanowienia referendarza sądowego skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Podniósł, że od [...] czerwca 2014 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z prac dorywczych w kwocie 100-150 zł miesięcznie. Mieszka u matki, która prowadzi działalność gospodarczą, ale z "ujemnym" wynikiem. Odnośnie alimentów skarżący podał, że płacił je częściowo dawniej, natomiast obecnie zajmuje się tym ZUS, a dzieci wyjechały do Niemiec. Skarżący ponadto wskazał, że "odrabia zastępczo grzywnę". Na wezwanie sądu z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący złożył dodatkowe oświadczenie z dnia [...] lipca 2014 r., zaświadczenie o posiadaniu rachunku bankowego, decyzję sądowego kuratora zawodowego z dnia [...] maja 2014 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, dwa zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jego matki oraz zaświadczenie ZUS o potrąceniach dokonywanych ze świadczenia jego matki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Wniesienie sprzeciwu przez stroną skarżącą powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistej sytuacji materialnej, zezwalającej na dokonanie oceny, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona jest zobowiązana w sposób wyczerpujący i rzetelny podać wszystkie informacje o stanie rodzinnym i dochodach uzyskiwanych przez siebie i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
W sprawie niniejszej skarżący podawał sprzeczne informacje o stanie rodzinnym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] maja 2014 r. skarżący nie wykazał żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, twierdząc że z wynagrodzenia za pracę w kwocie 100-150 zł miesięcznie utrzymuje się sam i płaci alimenty. W kolejnym urzędowym formularzu PPF z dnia 30 maja 2014 r., podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która pobiera emeryturę w kwocie 662,23 zł netto oraz że dokłada się matce po 100 zł miesięcznie na opłaty za gaz, wodę i śmieci.
Skarżący nie wykazał jednak w formularzu ani majątku matki, ani faktu, że matka prowadzi działalność gospodarczą i go zatrudnia, która to okoliczność wynika z załączonej do formularza listy płac z dnia [...] maja 2014 r. Z kolei w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący oświadczył, że jedynie zamieszkuje u matki i pozostaje na swoim wyłącznym utrzymaniu.
Skarżący nie wyjaśnił również w pełni sytuacji finansowej swojej i matki pozostającej z nim według oświadczenia z dnia [...] maja 2014 r. we wspólnym gospodarstwie domowym. Mimo, że skarżący pozostaje obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (decyzja urzędu pracy z dnia [...] czerwca 2014 r.), to jednak osiąga dochód z tytułu pracy dorywczej. W świetle oświadczenia skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r., że utrzymuje się sam, nie zasługuje na wiarę oświadczenie skarżącego, że dochód ten wynosi jedynie 100-150 zł miesięcznie. W ocenie sądu, taka kwota nie jest wystarczająca na samodzielne utrzymanie dorosłej osoby, a należy również wziąć pod uwagę, że skarżący oświadczył (w urzędowym formularzu z dnia [...] maja 2014 r.), że dokłada się matce po 100 zł miesięcznie do opłat za media. Powyższe poddaje wątpliwość oświadczenie skarżącego co do rzeczywistej wysokości dochodu z pracy dorywczej i samodzielnym utrzymywaniu się wyłącznie z takiego dochodu.
Z kolei, jeżeli uznać za prawdziwe oświadczenie skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, to powinien on w sposób rzetelny wykazać jej majątek i dochody. Skarżący nie uczynił tego ani na wezwanie referendarza sądowego, ani na wezwanie sądu z dnia [...] lipca 2014 r. Ponadto skarżący przedstawił jedynie zaświadczenie o posiadaniu rachunku bankowego, nie nadesłał natomiast wyciągów z posiadanego konta z okresu ostatnich trzech miesięcy, do czego był zobowiązany. Nadesłane zaświadczenia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego i z rachunku bankowego matki, nie obrazują sytuacji finansowej prowadzonej przez matkę skarżącego firmy.
Podnieść należy, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i w związku z tym powinno sprowadzać się tylko do takich przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która o taką pomoc wnioskuje. Unormowanie art. 255 p.p.s.a zobowiązuje osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy do współdziałania z sądem rozpatrującym wniosek. Osoba wnioskująca o prawo pomocy winna przedłożyć dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny dla sądu wykazać swoją rzeczywistą sytuację majątkową i finansową. Uchylanie się od tego współdziałania obciąża w konsekwencji wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Jeśli nie zostały złożone wszystkie dokumenty i oświadczenia, do których wnioskujący był wzywany, sąd odmawia przyznania prawa pomocy, bowiem uniemożliwia to zbadanie realnych możliwości skarżącego poniesienia w sprawie niniejszej kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132).
Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.