Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu K. E. D. T. Spółka [...] z siedzibą w [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że ze względu na decyzje L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości o odmowie przyznania części dotacji w kwocie [...]zł oraz nakazaniu zwrotu wcześniej wypłaconej dotacji w kwocie [...]zł spółka została doprowadzona do stanu upadłości, doszło do zwolnienia się kluczowych pracowników firmy i utraty płynności finansowej, a tym samym nie było możliwe dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca wskazała, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, przy czym towary są zajęte w toku egzekucji, w ostatnim roku obrotowym spółka nie prowadziła działalności gospodarczej, a na posiadanym rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku widniało saldo ujemne (- [...] zł). W stosunku do spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych.
Ponadto skarżąca podniosła, że A. T., będąca jednym ze wspólników spółki, aktualnie została zmuszona do pracy na etacie handlowca za wynagrodzeniem [...] zł netto, z czego utrzymuje dwoje dzieci w wieku 14 i 10 lat. Mieszka u rodziców, którzy ponoszą koszty mieszkania i jej utrzymania, mimo że utrzymują się ze skromnej emerytury. Drugi ze wspólników – D. T. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, z czego około [...] zł jest potrącane przez komornika, ponadto około [...] zł wydaje na leki. W związku z zaistniałą sytuacją przeprowadziła się na wieś do rodziców, a środki do życia otrzymuje od 90-letniej matki.
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku nie została ogłoszona upadłość skarżącej spółki, a jedynie spółka z dniem 10 lutego 2014 r. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej. Według bilansu z 2015 r. w posiadaniu spółki znajduje się znaczny majątek. Wysokość aktywów trwałych wynosi [...] zł, zaś aktywów obrotowych – [...] zł. Ponadto, w ocenie referendarza, zdolności płatniczych wspólników spółki A. T. i D. T. nie można oceniać wyłącznie na podstawie ujawnionych dochodów ([...] zł netto za pracę A. T. oraz [...] zł netto emerytury przysługującej D. T.). W tym zakresie trzeba wziąć pod uwagę również majątek należący do małżonków wspólników spółki. N. T. zatrudnia swoją żonę w firmie stanowiącej jego własność, zaś B. T. posiada znaczny majątek (nieruchomości oraz udziały w spółce kapitałowej).
W tych okolicznościach wspólnicy spółki mogą posiadać znacznie wyższe lub inne nieujawnione źródła dochodów. W tej zaś sytuacji brak jest racjonalnego uzasadnienia do pokrycia kosztów sądowych ze środków publicznych.
K. E. D. T. Spółka [...] z siedzibą w [...] wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, kwestionując dokonaną ocenę stanu majątkowego i możliwości poniesienia kosztów sądowych oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie stronie skarżącej pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 11 lutego 2016 r. W związku z tym zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej jako: p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.
W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że wniosek K. E. D. T. Spółki [...] z siedzibą w [...] dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., I FZ 160/08, LEX nr 479093). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., II FZ 80/09, LEX nr 550323). Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r., II FZ 1526/13, LEX nr 1417309).
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że dokonana w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2016 r. ocena wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie narusza przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Zatem ustalony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) wpis należny od skargi w niniejszej sprawie wynosi [...] zł.
Natomiast wysokość samych aktywów obrotowych skarżącej spółki według bilansu z 2015 r. wynosi [...] zł, a zatem wielokrotnie przenosi wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które spółka jest zobowiązana uiścić na obecnym etapie postępowania, jak również mogących powstać w jego dalszym toku.
Nietrafny jest przy tym argument o zajęciu w toku egzekucji wierzytelności przysługujących skarżącej w stosunku do G. Spółki [...] w [...] w wysokości [...] zł. Z przedstawionych przez stronę skarżącą dokumentów nie wynika bowiem, aby zajęcie dotyczyło całej wierzytelności. Podobnie ze złożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika, aby w całości zajęte zostały zapasy towarów o wartości [...] zł.
Nie zasługuje też na uwzględnienie argumentacja skarżącej dotycząca aktywów trwałych. Według bilansu za 2015 r. wysokość tych aktywów wynosi [...] zł. Oznacza to, że takie aktywa są wykazywane jako istniejące.
Przysługiwanie skarżącej praw majątkowych w opisanej wysokości wyłącza natomiast możliwość uznania, iż spółka nie może w oparciu o te prawa pozyskać środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Natomiast, jak zasadnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.