Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł, ma na utrzymaniu męża i pełnoletniego syna (ur. [...]), który nie może znaleźć zatrudnienia. Podniosła, że wraz z mężem są osobami schorowanymi, ponadto mężowi nie została przyznana renta na dalszy okres. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca wykazała, że w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha fiz., a poza tym nie posiada żadnych zasobów finansowych.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach, z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca uiściła już wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Zatem na koszty sądowe na obecnym etapie postępowania składa się koszt wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł) i ewentualnie koszt opłaty sądowej od zażalenia (100 zł), stosownie do § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193).
Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Skarżąca podając w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, że posiada grunty rolne o pow. [...] ha fizycznych, nie określiła ich powierzchni w ha przeliczeniowych, co jest podstawą obliczenia wysokości podatku rolnego i wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego (art. 4 i art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t.jedn. – Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2009r. /MP z 2009r., Nr 62, poz. 829/).
W związku z tym wyjaśnienia wymagała kwestia wysokości osiąganego dochodu z prowadzenia działalności rolniczej, który w oparciu o powołane wyżej przepisy ustala się biorąc za podstawę wielkość hektarów przeliczeniowych. Brak było również informacji czy skarżąca otrzymała przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednie do posiadanego gospodarstwa rolnego. Dla ustalenia wysokości realnych dochodów rodziny, konieczna była również informacja jaka jest wysokość emerytury skarżącej w kwocie brutto i netto. W urzędowym formularzu brak było również informacji o wielkości wydatków ponoszonych na leczenie w związku ze schorzeniami skarżącej i jej męża, jak również o wielkości niektórych wydatków ponoszonych na utrzymanie.
W związku z powyższym, w dniu 15 marca 2010r. wezwano pełnomocnika skarżącej na adres wskazany w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jako adres do korespondencji (rubryka nr 2.2 formularza) do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: odcinka emerytury skarżącej za ostatni miesiąc bądź ostatniej decyzji o wysokości pobieranego świadczenia; zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku w hektarach fizycznych i przeliczeniowych bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego za ostatni rok; decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności bezpośrednich za 2008 i 2009 rok, a w przypadku nieubiegania się o takie płatności złożenie stosownego oświadczenia; oświadczenia skarżącej wykazującego rodzaj i wielkość stałych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego a także oświadczenia skarżącej w zakresie wysokości kosztów leczenia jej i jej męża.
Wezwanie powyższe, jak wynika z potwierdzenia odbioru (duplikat) zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 marca 2010r. (k-61 a.s.). Pomimo doręczenia wezwania, nie zostało ono wykonane (pkt II zarządzenia przewodniczącego Wydziału z 28 kwietnia 2010r., k-60 a.s.).
W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i leczenie.
Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 15 marca 2010r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej (w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności rolniczej, uzyskania płatności bezpośrednich z ARiMR, jak też odnoszących się do niektórych wydatków ponoszonych na utrzymanie i związanych z kosztami leczenia).
Reasumując powyższe, strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.