Uzasadnienie
Strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wywołanej skargą na decyzję Inne z dnia [...] r. nr [...].PZY dotyczącą zwrotu kwoty [...]zł wypłaconej na dofinansowanie realizacji projektu.
Po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z argumentacją, że skarżąca spółka nie jest w stanie upadłości, że zawiesiła tylko działalność gospodarczą z dniem [...] r. oraz że posiada znaczne aktywa trwałe i obrotowe (wynoszące odpowiednio – [...] tys. zł – według bilansu za 2015 r.). Referendarz sądowy podniósł również, że oceny zdolności płatniczych wspólników spółki – A. T. i D. T. nie można oceniać wyłącznie na podstawie ujawnionych dochodów ([...]. zł netto za pracę A. [...] oraz [...] zł emerytury przysługującej D. [...]). W tym zakresie trzeba wziąć pod uwagę również posiadane mienie należące do N. T. oraz B. T.. N. T. zatrudnia swoją żonę w firmie stanowiącej jego własność. B. T., mąż D. T. znaczny majątek (nieruchomości oraz udziały w spółce kapitałowej). W tych okolicznościach wspólnicy spółki mogą posiadać znacznie wyższe lub inne nieujawnione źródła dochodów, co powoduje, że brak jest racjonalnego uzasadnienia do pokrycia kosztów sądowych ze środków publicznych.
Pismem z dnia [...] r. strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc między innymi i podkreślając, że jedyne środki trwałe jakie spółka posiada to wartości niematerialne i prawne w postaci programów, które uległy zniszczeniu wraz zalaniem budynku, w którym się one znajdowały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została w lutym 2016 r., co oznacza, że zawarty w niej wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658 – ustawa zmieniająca). W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Obecnie zatem Sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia referendarza, a nie jak w poprzednim stanie prawnym rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.
Spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, a więc w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z [...] r. II FZ 1526/13 LEX nr 1417309). Należy też podkreślić, że dokonując oceny przedstawionych przesłanek trzeba brać pod uwagę sytuację aktualną, a nie przeszłą czy przyszłą.
W niniejszej sprawie prawo pomocy stanowiące wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania (zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a) słusznie nie zostało przyznane, skoro strona nie wykazała, że rzeczywiście brakuje jej środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym.
Analiza stanu majątkowego strony została dokonana prawidłowo, zaś argumentacja zaprezentowana w sprzeciwie stanowi nieskuteczną polemikę z ustaleniami na temat możliwości płatniczych skarżącej. Kwestia zniszczenia, czy utraty określonych składników majątkowych jest sprawą z zakresu zarządzania i prowadzenia firmy i odnotowania tego faktu w sprawozdaniach finansowych spółki. Oficjalne dane wynikające z tych sprawozdań (na przykład z bilansu) mogły być przedmiotem analizy przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, podobnie jak i informacje płynące z Krajowego Rejestru Sądowego.
Na marginesie tych uwag należy wyjaśnić, że nie jest błędem przy dokonywaniu oceny wniosku wyrażonej w skarżonym postanowieniu, podnoszenie argumentacji zbliżonej do tej, jaka wynika z innego postanowienia (sygn. akt III SA/Lu 100/15) o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi tej samej spółki na decyzję Inne z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu środków udzielonych w ramach dofinansowania projektu.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji