Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 października 2008 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie odmowy zmiany imion i nazwiska.
Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 27 listopada 2008 r. Skarżący nie uiścił wpisu.
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2009 r. wydanym na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – sąd odrzucił skargę.
W dniu 18 marca 2009 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie uiścił wpisu na wezwanie sądu z powodu braku dochodów, zaś o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dowiedział się w dniu 18 marca 2009 r. w sekretariacie sądu.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W zakresie wniosku o przywrócenie terminu do ubiegania się o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu – sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa – jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Jak wynika z powyższego, warunkiem niezbędnym do przywrócenia terminu dla dokonania czynności jest brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu. W przedmiotowej sprawie przesłanka ta nie jest spełniona. Okoliczności podane przez skarżącego nie pozwalają na uznanie, że zasadny jest wniosek o przywrócenie terminu do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia do wpisu.
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązuje tu daleko idący rygoryzm. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02 Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23 s. 1059).
Zakładając, że skarżący nie dysponował środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu, właściwym rozwiązaniem było złożenie w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Jeżeli zaś skarżący nie wiedział, że prawo takie mu przysługuje, to w każdym razie powinien skontaktować się z sądem i wyjaśnić w zakreślonym terminie jakie są przyczyny nieuiszczenia wpisu. Powinien on zatem w zakreślonym terminie uczynić to, co zrobił dopiero trzy tygodnie po otrzymaniu postanowienia sądu o odrzuceniu skargi, i blisko 4 miesiące po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu.
Oczekiwanie na upływ terminu przed podjęciem jakiejkolwiek próby wyjaśnienia swej sytuacji jest w tej sytuacji niezrozumiałe, zwłaszcza, że skarżący,,jak wynika to z uzasadnienia skargi, jest pracownikiem naukowym i osobą o nieprzeciętnych walorach umysłowych. Konieczność należytego usprawiedliwienia niezastosowania się do wezwania sądu, zwłaszcza opatrzonego tak daleko idącym rygorem, jakim jest odrzucenie skargi, powinna być uświadomiona nie tyle na podstawie wiedzy prawniczej i znajomości stosownych procedur, lecz ze zwykłej staranności o swoje sprawy i chęci rzeczywistej współpracy z sądem. Zgłoszenie się do sądu w tak późnym terminie świadczy więc nie tyle o obiektywnych przyczynach opóźnienia czy choćby niezaradności skarżącego, która mogłaby usprawiedliwiać przywrócenie terminu, ale o braku zapobiegliwości w prowadzeniu swoich spraw.
Tym samym, wobec niemożności uznania braku zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zwolnienia od wpisu, należało orzec jak w pkt 1 postanowienia.
W zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia o udzielenie prawa pomocy w pozostałym zakresie, a więc zwolnienia od kosztów sądowych innych niż wpis oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego – sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny jako przedwczesny.
Jak wskazano wyżej - zgodnie z art. 86 § 1 ppsa – jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem dopuszczalności tego wniosku jest zatem uchybienie terminowi. Jednak wniosek o udzielenie prawa pomocy w omawianym zakresie (poza zwolnieniem od wpisu) wciąż pozostaje aktualny, a jego złożenie nie nastąpiło z przekroczeniem terminu, który mógłby podlegać przywróceniu. Wniosek złożono w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, zatem skarżący może ubiegać się o zwolnienie od kosztów dalszego postępowania (np. opłat kancelaryjnych, bowiem od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej jest zwolniony z mocy prawa na podstawie art. 220 § 4 ppsa), oraz ustanowienie prawa pomocy. Wniosek ten zostanie rozpoznany odrębnie.
Skoro zatem termin do dokonania czynności nie upłynął, wniosek o jego przywrócenie jest niedopuszczalny, a tym samym podlega odrzuceniu na mocy art. 88 ppsa.