Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący małżonkowie M. i M. P. w piśmie z dnia 3 września 2018 r. zwrócili się o zwolnienie od tej opłaty. Następnie na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłali wypełnione urzędowe formularze "PPF" wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnili suszą i niskimi plonami, dodatkowymi kosztami poniesionymi w postępowaniu rozgraniczeniowym ([...] zł), spłatą kredytu oraz krótkim (od [...] lat) prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wykazali, że na ich utrzymaniu pozostaje dwoje niepełnoletnich dzieci, a w skład majątku rodziny wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz ruchomości (ciągnik, [...], [...], [...], samochód osobowy). Dochody rodziny z działalności rolniczej wyniosły: ze sprzedaży zboża [...] zł i ze sprzedaży buraków [...] zł. Do spłaty w grudniu 2018 r. pozostaje rata kredytu na zakup ciągnika w kwocie [...] zł.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 (3 p.p.s.a.).
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
Na wstępie podnieść należy, że wymagany wpis od skargi stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynosi 100 zł. W zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 20 sierpnia 2018 r. pouczono skarżących, że uiszczenie wpisu przez jednego z nich zwalnia pozostałego skarżącego od obowiązku jego uiszczenia. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z akt sprawy sytuację materialną i rodzinną skarżących, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że skarżący nie wykazali spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podnieść przy tym należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa wnioskujących o udzielenie tego prawa.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (całkowity brak dochodów lub bardzo niskie dochody, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżących nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący posiadają majątek nieruchomy (nieruchomość rolną) i ruchomy (sprzęt rolniczy, samochód osobowy), prowadzą działalność rolniczą i uzyskują z niej dochody w wysokości ok. [...] zł. Skarżący nie wspomnieli o tym we wnioskach, jednakże mogą też otrzymywać płatności bezpośrednie z Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa, jak również świadczenie wychowawcze na dzieci (tzw. 500+).
Okoliczność spłaty zobowiązania prywatnoprawnego – kredytu na zakup ciągnika świadczy o ich zdolnościach płatniczych do regulowania zobowiązań finansowych. Zobowiązania takie nie mogą być stawiane na pierwszym miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Koszty sądowe należy uiszczać na równi z innymi zobowiązaniami obciążającymi skarżących. Zauważyć należy, że w sprawie cywilnej o sygn. [...] skarżący uiścili zaliczkę na koszty postępowania w kwocie [...] zł (potwierdzenie wpłaty z dnia [...] r., dołączone do pisma z dnia 3 września 2018 r.). W tej sytuacji zdaniem referendarza, opłacenie w sprawie niniejszej kosztów sądowych każdorazowo nie przekraczających kwoty 100 zł leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżących.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.