Wyrok WSA w Lublinie z 28 marca 2006 r., III SA/Lu 47/06

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r.

Sprawa

sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek
Wiesława Dudek protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz. 1112, z późn. zm.), Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną przez Starostę w sprawie odmowy wydania nowego aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że M. P. w dniu [...] 2000 r. otrzymał akt nadania stopnia awansu zawodowego - nauczyciela mianowanego na podstawie art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239, z późn. zm.).

W dniu [...] 2005 r. M. P. ukończył kurs kwalifikacyjny z pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej zorganizowany przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, a następnie wystąpił do Starosty o wydanie nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego - nauczyciela mianowanego, uwzględniający ukończony kurs kwalifikacyjny. W odpowiedzi na złożony przez skarżącego wniosek Starosta pismem z dnia [...] października 2005 r. odmówił wydania nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego na podstawie art. 9 f ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, uzasadniając swoją decyzję brakiem podstaw prawnych, tj. stwierdzając, że ukończenie kursu kwalifikacyjnego nie stanowi, w świetle obowiązujących przepisów, uzyskania wyższego poziomu wykształcenia, o którym mowa w art. 9 f ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Odmowa wydania nowego aktu nadania tytułu nauczyciela mianowanego nie została wydana w formie decyzji administracyjnej.

Po zbadaniu materiału dowodowego oraz analizie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie organ II instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące w obszarze edukacji, a mianowicie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym, należy przyjąć, że w akcie nadania stopnia awansu zawodowego w miejscu przeznaczonym na informację o poziomie wykształcenia wpisuje się odpowiednio: wykształcenie wyższe zawodowe, wykształcenie wyższe magisterskie. Nowego stopnia nadania nie wydaje się w sytuacji, w której nauczyciel ukończył formę kształcenia na tym samym poziomie, co ukończone wcześniej lecz na innym kierunku, lub ukończył kurs kwalifikacyjny. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do wydania nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na nieprawidłowości w postępowaniu organu I instancji, a mianowicie na fakt, że odmowa nadania stopnia awansu zawodowego nie miała formy decyzji administracyjnej mimo, że była rozstrzygnięciem co do istoty sprawy i kończyła postępowanie w pierwszej instancji. Pomimo tego organ załatwił sprawę w formie pisma skierowanego do M. P. nie zawierającego pouczenia o sposobie i trybie wniesienia odwołania. Mimo to adresat pisma słusznie potraktował je jako decyzje i wniósł od niej odwołanie do organu wyższego rzędu. W związku z tym należy stwierdzić, że pomimo niezachowania przewidzianej prawem formy rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z przepisami prawa.

Na powyższą decyzję M.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w akcie nadania mu stopnia awansu zawodowego wydanym w dniu [...] września 2000 r. zawarta była informacja, że "w dniu 31 sierpnia 2006 r. stosunek pracy wygaśnie o ile wcześniej nie uzupełni Pan kwalifikacji". Zdaniem skarżącego warunek uzupełnienia kwalifikacji zawodowych został przez niego spełniony, co potwierdza świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego z pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej w wymiarze 270 godzin. Skarżący podkreśla, że w akcie nadania stopnia awansu zawodowego nie została określona forma zdobycia kwalifikacji zawodowych.

Ponadto skarżący podkreślił, że na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela w związku z § 4 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 września 2002r. w placówkach zapewniających opiekę i wychowanie w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania może pracować nauczyciel – wychowawca legitymujący się ukończeniem Pedagogicznego Studium Technicznego oraz kursem kwalifikacyjnym z pedagogiki opiekuńczo wychowawczej w wymiarze 270 godzin. Natomiast z innych rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej odnoszących się szczegółowo do kwalifikacji wymaganych od nauczycieli – wychowawców wynika, że zachowują oni swoje dotychczasowe kwalifikacje. Skarżący wskazał również, że powołany w uzasadnieniu decyzji o odmowie wydania nowego aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego, art. 97 ust. 1 Karta Nauczyciela, w żaden sposób nie odnosi się do jego indywidualnego przypadku, tzn. zdobycia kwalifikacji w formie doskonalenia zawodowego, jak również sytuacji uzyskania wykształcenia lub kwalifikacji porównywalnych. Dodatkowo skarżący wskazał, że jego zdaniem w akcie nadania stopnia awansu zawodowego w miejscu przeznaczonym na informacje o poziomie wykształcenia powinna zostać zamieszczona informacja o ukończeniu Pedagogicznego Studium Techniczne, a w uzasadnieniu zdobycie kwalifikacji potwierdzone świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej w wymiarze 270 godzin, o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli mniemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155 poz. 1288).

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga zatytułowana "wniosek odwoławczy od decyzji Starosty utrzymanej w mocy przez Kuratora Oświaty" stanowi w istocie odwołanie od aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego dnia [...] września 2000 r., zawiera bowiem wniosek o ponowne wydanie tego aktu tym razem jednak bez klauzuli ograniczającej jego obowiązywanie. Zdaniem organu II instancji, obowiązujące przepisy przewidują tylko jedną sytuację, w której możliwe jest wydanie nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego, a mianowicie art. 9 f ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Przepis ten przewiduje, że nauczycielowi, który w trakcie pracy zawodowej uzyskał poziom wykształcenia wyższy niż określony w akcie nadania stopnia awansu zawodowego dyrektor szkoły lub organ, o którym mowa w art. 9 b ust. 4 pkt 2-4 cytowanej ustawy, wydaje na wniosek nauczyciela nowy akt nadania. Zatem niezbędną przesłanką wydania nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego jest spełnienie warunku uzyskania przez wnioskodawcę wyższego poziomu wykształcenia. W przedmiotowej sprawie ukończenie przez skarżącego kursu kwalifikacyjnego z pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej, zorganizowanego przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli chociaż niewątpliwie wpłynęło na poszerzenie kwalifikacji skarżącego, a także dało mu dodatkowe uprawnienia i możliwości zatrudnienia, to niewątpliwie nie zmieniło poziomu jego wykształcenia. Zatem słuszne były ustalenia poczynione przez organy I i II instancji odnoszące się do braku podstaw prawnych do wydania nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego skarżącemu.

Ponadto Kurator Oświaty podkreślił, że w jego ocenie skarga M. P. powinna zostać odrzucona z racji tego, że faktycznie stanowi ona odwołanie od wydanego przez Starostę w dniu [...] września 2000 r. aktu nadania stopnia awansu zawodowego, podczas gdy decyzja ta nie była wcześniej zaskarżana przez co stała się ostateczna, a co za tym idzie nie podlega zaskarżeniu. Dodatkowo Kurator Oświaty podniósł, że zawarta w akcie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego klauzula ograniczająca czas trwania stosunku pracy stanowi element stosunku pracy i jako taka podlega kognicji sądów powszechnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie sąd rozpoznawał skargę na decyzję Kuratora Oświaty utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez Starostę w sprawie odmowy wydania nowego aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją Starosty z dnia [...] września 2000 r. skarżący otrzymał akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela i uzyskał stopień nauczyciela mianowanego. W treści aktu wymieniono kwalifikacje nauczyciela oraz podano typy i rodzaje szkół, w których nauczyciel może być zatrudniony wraz z zastrzeżeniem o uwzględnieniu wymaganych odrębnymi przepisami kwalifikacji do 31 sierpnia 2006 r.

Decyzja ta, jako ostateczna i prawomocna nie podlega w niniejszym postępowaniu ocenie sądu.

Wyżej wymieniony akt nadania stopnia awansu zawodowego wydany został na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie Karty Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), który stanowił, iż nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania, z tym, że z nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, stosunek pracy wygasa z dniem 31 sierpnia 2006 r., o ile wcześniej nauczyciele ci nie uzupełnią kwalifikacji lub nie zostanie z nimi rozwiązany stosunek pracy w odrębnym trybie.

Treść aktu nadania wyznaczona była przepisem art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tj. Dz.U. z 1997 r., Nr 56, poz. 357 ze zm.), który w dniu wydania tegoż aktu określał, iż powinien on zawierać w przypadku uzyskania go z mocy prawa: stopień awansu zawodowego, kwalifikacje nauczyciela oraz typy i rodzaje szkół, w których nauczyciel może być zatrudniony.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2005 r. M. P. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o wydanie mu nowego aktu nadania stopnia awansu zawodowego uwzględniającego ukończony kurs kwalifikacyjny z pedagogiki opiekuńczo – wychowawczej w wymiarze 270 godzin. Jak wynika z treści tegoż wniosku oraz z później złożonego odwołania od decyzji Starosty, a także z treści skargi, skarżący uzupełnił swoje kwalifikacje zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w akcie nadania z dnia [...] września 2000 r. i w związku z tym wnosił o nadanie mu nowego aktu bez klauzuli okresowości, która zawarta była we wcześniej otrzymanej decyzji w celu zapewnienia ciągłości zatrudnienia.

Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, organy obu instancji stwierdziły brak przesłanek określonych w art. 9f ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz. 1112, z późn. zm.), które warunkują możliwość wydania nowego aktu nadania stanowiąc, iż może być on wydany jedynie nauczycielowi, który w trakcie pracy zawodowej uzyskał wyższy poziom wykształcenia niż określony w akcie nadania stopnia awansu zawodowego.

Zwrócić uwagę należy, że powyższy przepis w cytowanym brzmieniu, obowiązujący w czasie wydawania decyzji obu instancji i na którym organy te oparły swoje rozstrzygnięcie, wszedł w życie w dniu 21 października 2001 r.

Wcześniej, w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2000 r. o nadaniu skarżącemu stopnia nauczyciela mianowanego, jego treść pozostawała w ścisłym związku z treścią powołanego wcześniej art. 9b ust 4 Karty Nauczyciela i określała, że nauczycielowi, który w trakcie pracy zawodowej uzyskał kwalifikacje do prowadzenia innych zajęć w szkole tego samego rodzaju lub typu lub kwalifikacje do nauczania w szkole innego rodzaju lub typu, który został określony w akcie nadania stopnia awansu zawodowego, właściwy organ wydaje na wniosek nauczyciela nowy akt nadania odpowiedniego stopnia awansu zawodowego, uwzględniający uzyskane kwalifikacje.

Zmiana powyższego przepisu nastąpiła na mocy ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego i ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2001 r., Nr 111, poz. 1194), która to ustawa oprócz treści art. 9f Kart Nauczyciela, o której zmianie mowa była wyżej, zmieniła również treść art. 9b ust. 5, stanowiącego o elementach aktu nadania, w ten sposób, że wyrazy "a także wymienia kwalifikacje nauczyciela oraz typy i rodzaje szkół, w których nauczyciel może być zatrudniony" zastąpiła wyrazami "a także informację o poziomie wykształcenia nauczyciela".

Tak więc po zmianach poczynionych wyżej wymienioną ustawą mamy do czynienia z nowym uregulowaniem w kwestii treści aktu nadania stopnia awansu zawodowego (który zawiera informacje o poziomie wykształcenia nauczyciela) i nowym uregulowaniem odnośnie wydania nowego aktu nadania odpowiedniego stopnia awansu zawodowego, który może być teraz wydany w przypadku uzyskania przez nauczyciela wyższego poziomu wykształcenia.

Odnosząc się z kolei do samej instytucji "aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela", to zgodnie ze stanowiskiem sądów i doktryny powyższy akt jest rodzajem certyfikatu zawodowego potwierdzającego pewne uprawnienia w tym zakresie, pochodzący od władzy publicznej, mający formę decyzji administracyjnej i skutkujący wobec wszystkich pracodawców – obecnych i przyszłych. Jest to akt dający generalne uprawnienie ubiegania się o zatrudnienie w określonych typach i rodzajach szkół, pośrednio jedynie wywierający skutki w sferze prawa pracy (A. Kisielewicz "Stopnie awansu zawodowego nauczycieli" Prawo Pracy 2001 nr 7-8).

Skoro zatem akt nadania stopnia awansu zawodowego jest decyzją, na mocy której nauczyciel nabywa określone uprawnienia, to wydanie następnej decyzji w tej sprawie (o nadaniu, bądź o odmowie wydania nowego aktu nadania odpowiedniego stopnia zawodowego), powinno nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania wcześniejszego aktu w tym przedmiocie (por. uchwała SN z dnia 18 października 1995r., sygn. akt III AZP 29/95, wyrok TK z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt P 14/03, orzeczenie TK z dnia 22 sierpnia 1990 r., sygn. akt K.7/90). Innymi słowy, rozstrzygnięcie organów w rozpoznawanej sprawie winno być oparte na przepisach obowiązujących w dacie wydania skarżącemu decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego z dnia [...] września 2000 r., a nie na przepisach obowiązujących w dniu wydawania decyzji będących w niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej.

Niezależnie od powyższego uchybienia, zaskarżona decyzja odmawiająca skarżącemu wydania nowego aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego jest zgodna z prawem, albowiem zarówno w nowym stanie prawnym, jak i w tym obowiązującym w dniu [...] września 2000 r., aby ubiegać się wydanie takiej decyzji należy i należało uzyskać wyższy poziom wykształcenia bądź rozszerzyć swoje kwalifikacje w stosunku do tych stanowiących podstawę nadania stopnia awansu zawodowego.

Jak wynika z pism skarżącego, nie rozszerzył on swoich kwalifikacji lecz uzupełnił je mając na uwadze przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie Karty Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), który stanowił podstawę nadania ma stopnia nauczyciela mianowanego aktem z dnia [...] września 2000 r. i dlatego też nie ma podstaw prawnych do wydania mu nowego aktu nadania tego stopnia.

W sytuacji skarżącego legitymującego się już aktem nadania odpowiedniego stopnia awansu, ocena kwalifikacji nauczyciela do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku należy do kompetencji pracodawcy, a nie organu nadającego stopień awansu zawodowego, albowiem, jak wcześniej była o tym mowa, akt nadania jest potwierdzeniem uprawnień nauczyciela w określonym zakresie i są to uprawnienia spoza relacji pracownik – pracodawca.

Z tych też względów i na podstawie art. 151 ustawy – Postępowanie przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.