Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z [...] lipca 2019 r., Nr [...] o nałożeniu na O. S. kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu [...] kwietnia 2018 r. na terenie przejścia granicznego w [...] kontroli poddany został zespół pojazdów złożony z ciągnika siodłowego marki V. i naczepy marki S.. Pojazdem przewożony był samochód osobowy marki V., zarejestrowany na [...] na nazwisko O. S. (dalej jako "skarżący"). Kierowcą zespołu pojazdów był skarżący. Skarżący okazał do kontroli następujące dokumenty: paszport, dokumenty dotyczące ciągnika - niemiecką fakturę zakupu, dowód rejestracyjny i zgłoszenie celne wywozowe [...] oraz dokumenty dotyczące naczepy - polską fakturę zakupu i dowód rejestracyjny oraz zgłoszenie celne wywozowe [...] W świetle przedłożonych dokumentów odbiorcą towarów – ciągnika i naczepy był skarżący. Ustalono, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z kontroli sporządzono protokół nr [...]. Skarżący w uwagach do protokołu wyjaśnił, że kupił samochód V. w [...], a naczepę S. w [...] dla potrzeb własnych. Przed odprawą celną w O. na naczepę załadowano auto prywatne skarżącego. Przy odprawie poinformowano celnika, że jest pojazd prywatny i przewóz nie stanowi usługi transportowej.
W związku ze stwierdzonym wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe ważnego zezwolenia, Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") wszczął postępowanie administracyjne.
W toku postępowania administracyjnego skarżący wyjaśnił, że odprawa celna eksportowa ciągnika dokonana była w [...], a naczepy zakupionej w O. - w [...]. Przed odprawą celną za zgodą agenta celnego skarżący załadował na naczepę własny samochód marki V., którym przyjechał z [...]. Po przyjeździe na przejście graniczne w [...] został poinformowany przez funkcjonariusza celnego, że w związku z przewozem auta na naczepie nowo zakupionego pojazdu wymagane jest posiadanie zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Skarżący wyjaśnił, że informację o braku takiego wymogu uzyskał od funkcjonariuszy celnych w punkcie granicznym w [...] oraz od inspektora Inspekcji Transportu Drogowego na drodze [...] koło K.. W trakcie odprawy celnej skarżący zatelefonował do Ł. do dyżurnego Inspekcji Transportu Drogowego, gdzie również uzyskał informację, że w opisanych przez niego okolicznościach zezwolenie jest niepotrzebne. Rozmowę z dyżurnym nagrał telefonem i przekazał jej treść funkcjonariuszowi w Oddziale Celnym Drogowym w [...]. Skarżący załączył nagranie na płycie CD rozmowy z dyżurnym ITD.
Decyzją z [...] lipca 2019 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, na podstawie lp. 3.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm.), dalej jako "u.t.d.".
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wykonywany przez skarżącego przejazd po drodze publicznej zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony wyczerpuje definicje przewozu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 6a u.t.d., do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie art. 28 ust. 1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy (w tym międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, [...] lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i rzeczy między Rzecząpospolitą [...] a [...] przez terytoria tych państw oraz między terytorium państwa trzeciego a terytorium państwa Umawiającej się Strony, uregulowane zostały w Umowie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125).
Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do treści art. 1 ust. 1 umowy, postanowienia tej umowy mają zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez ich terytoria, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron.
Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy stwierdził, że przewóz drogowy będący przedmiotem kontroli w dniu [...] kwietnia 2018 r. wykonywany był zespołem pojazdów, w którym ciągnik siodłowy posiadał niemiecki dowód rejestracyjny, czyli nie był zarejestrowany na terytorium [...] lub R., brak był zatem podstaw zastosowania umowy dwustronnej do przedmiotowego przewozu. Wobec braku zastosowania w sprawie regulacji wynikających z umów międzynarodowych, obowiązek posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy wynikał wprost z treści art. 28 ust. 1 u.t.d.
Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek posiadania w pojeździe i okazywania na żądanie uprawnionych osób blankietu zezwolenia wynika z art. 28a ust. 3 u.t.d. Skarżący podczas kontroli zespołu pojazdów, wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza dokonującego kontroli wymaganego zezwolenia na przewóz.
Odnosząc się do treści nagrań znajdujących się na dołączonej do odwołania płycie CD organ odwoławczy wyjaśnił, że informacje, jakie uzyskał skarżący, nie miały charakteru wiążącego i nie mogą stanowić podstawy odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku naruszenia przepisów. Organ podkreślił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku stwierdzenia naruszenia tych unormowań organ zobowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej stwierdzonemu naruszeniu, określonej w sposób sztywny w załączniku nr [...] do ustawy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c u.t.d., wyjaśniając, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy trudno przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania, a brak wiedzy skarżącego co do obowiązku posiadania wymaganego zezwolenia nie zwalnia go z odpowiedzialności za brak dokumentu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie O. S. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w całości, podczas gdy decyzja ta została wydana:
- 1. z rażącą obrazą przepisów prawa materialnego: - art. 92c ust. 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy okoliczności, w jakich skarżący dokonywał przewozu drogowego oraz przedstawione dowody uzasadniały jego zastosowanie;
- 2. z rażącą obrazą przepisów postępowania:
- a) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 136 § 1 k.p.a., poprzez wadliwe, sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej, nienależyte rozpatrzenie materiału dowodowego, a także przekroczenie uznania administracyjnego, konsekwencją czego była całkowicie dowolna ocena dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego zwłaszcza poprzez:
- - nieuwzględnienie przedłożonych przez skarżącego nagrań rozmowy z inspektorem Inspekcji Transportu Drogowego w [...] oraz z inspektorem Inspekcji Transportu Drogowego w K., z których jasno wynika zakres pouczeń co do możliwości i wymogów przedmiotowego transportu drogowego, co wprowadziło skarżącego w błąd i doprowadziło do niezawinionego naruszenia obowiązujących przepisów w zakresie transport drogowego;
- - nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącego w zakresie staranności, jaką podjął w celu prawidłowego wykonania transport drogowego, przed jego podjęciem;
- - pominięcie faktu, ze skarżący jako osobo niezajmująca się zarobkowo transportem drogowym podjął działania mające na celu ustalenie jego obowiązków w związku z wykonywanym transportem, zaś ich niedochowanie wynikało tylko i wyłącznie z błędnego pouczenia przez właściwe organy administracji;
- b) art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez zbadania wszelkich jej okoliczności oraz wydanie decyzji w oparciu o wybiórczo potraktowany materiał dowodowy.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarg skarżący podniósł, że przewóz drogowy wykonywany był przez niego osobiście, wyłącznie na potrzeby prywatne. Podkreślił, że podjął czynności mające na celu dokonanie przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami i w tym celu kilkakrotnie zasięgał porady u właściwych organów administracji publicznej przed jej wykonaniem. Skarżący podniósł, że za powstanie naruszenia wyłączną winę ponoszą organy administracji publicznej poprzez wprowadzenie skarżącego w błąd i nieudzielenie mu wyczerpującej informacji co do obowiązków leżących po jego stronie w związku z wykonywanym transportem.
Skarżący podkreślił, że podejmował wielokrotne próby ustalenia obowiązków przewoźnika i uzyskiwał od funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego oraz Straży Granicznej zapewnienie, że planowany przez niego przejazd zespołem pojazdów jest dopuszczalny i nie wymaga od niego zezwolenia ([...] marca 2018 r. podczas przekraczania granicy [...] w [...], podczas przejazdu drogą [...] – data nieokreślona – w okolicach K., [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] kwietnia 2018 r.). Ponadto podczas odpraw celnych ciągnika i naczepy w dniach [...] kwietnia 2018 r. żaden z dokonujących tych czynności organów nie zwrócił uwagi na obowiązek uzyskania zezwolenia.
Powyższe okoliczności potwierdzają zdaniem skarżącego, że został nienależycie pouczony przez organy administracji publicznej oraz świadczą o staranności jakiej dochował, tym bardziej, że nie działał jako przedsiębiorca zajmujący się zawodowo transportem drogowym, ale osoba prywatna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm.). Ustawa określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących [...] umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.
Z art. 92a ust. 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Stosownie zaś do art. 92a ust. 2 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty [...]zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d. – w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli - [...] kwietnia 2018 r.). Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do ustawy zostały ustalone w sposób sztywny. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ – co do zasady – zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d.
Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Stwierdzone w toku kontroli naruszenie to wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, określone w l.p. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł.
Obowiązek posiadania takiego zezwolenia wynika z art. 28 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 28a ust. 1 u.t.d. zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (art. 28a ust. 2 u.t.d.). Z kolei przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1.
Zgodnie z art. 4 pkt 6a u.t.d. przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1).
Definicja przewozu drogowego zawarta w powołanym przepisie art. 4 pkt 6a u.t..d. jest więc bardzo szeroka. Obejmuje nie tylko transport drogowy, rozumiany jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, pośrednictwo przy przewozie (art. 4 pkt 1, 2 i 3 u.t.d.), ale także niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) zdefiniowany w art. 4 pkt 6 u.t.d oraz każdy inny przewóz drogowy, którym jest – zgodnie z art. 4 pkt a rozporządzenia nr 561/2006 – każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Dokonane przez organy ustalenia potwierdzają, że skarżący, będący zagranicznym podmiotem niemającym siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przewoził bowiem zespołem pojazdów ładunek w postaci samochodu osobowego. Z uwagi na to, że skarżący przewoził własny samochód osobowy na [...], przewóz ten zakwalifikować należy jako niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) wykonywany z przekroczeniem granicy [...] (art. 4 pkt 6 u.t.d.).
Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że skarżący był obowiązany posiadać zezwolenie, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.t.d.
Kontrolowany zespół pojazdów, składał się z ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że wyżej wymieniony ciągnik siodłowy marki [...] w dniu kontroli posiadał [...] dowód rejestracyjny, naczepa marki [...] była zaś zarejestrowana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei przewożony na naczepie samochód osobowy marki [...] zarejestrowany był na [...] na nazwisko skarżącego. Skarżący nabył wyżej wymieniony ciągnik siodłowy w [...], a naczepę w [...]. Powyższe okoliczności potwierdzają faktura zakupu ciągnika nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. oraz faktura zakupu naczepy z [...] kwietnia 2018 r.
W tym stanie faktycznym organ trafnie uznał, że brak było podstaw do zastosowania Umowy między Rządem R. P. a Rządem [...] o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125), którą stosuje się do przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez te terytoria wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron (art. 1 ust. 1 umowy). Pojazdem zaś w rozumieniu umowy jest pojazd drogowy z napędem mechanicznym, który jest skonstruowany lub przystosowany, z punktu widzenia jego wykorzystania, do wykonywania przewozów drogowych ładunków lub do ciągnięcia pojazdów przeznaczonych do tych przewozów (art. 2 ust. 2 lit. a umowy).
Skoro ciągnik siodłowy nie był zarejestrowany na terytorium [...] lub R. i w konsekwencji postanowienia Umowy między Rządem [...] a Rządem [...] o międzynarodowych przewozach drogowych nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie, obowiązek posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy wynikał z art. 28 ust. 1 u.t.d.
Wobec tego, że skarżący nie posiadał i nie okazał wymaganego zezwolenia, zachodziły podstawy do nałożenia na niego kary pieniężnej przewidzianej w art. 92a ust. 1 u.t.d. Wysokości kary określona została w l.p. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który karą pieniężną w wysokości [...] zł sankcjonuje wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.
W rozpoznawanej sprawie naruszenie warunków i obowiązków przewozu drogowego oraz wysokość kary pieniężnej zostały określone przez organy prawidłowo.
Jednocześnie trafna jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
- 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
- 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
- 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08 oraz 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09).
W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie.
Skarżący podnosi, że dochował należytej staranności i wielokrotnie podejmował starania w celu ustalenia obowiązków w związku z wykonywanym przewozem drogowym, a mianowicie: w dniu [...] marca 2018 r. podczas przekraczania granicy [...] w [...], podczas przejazdu drogą [...] w okolicach K., telefonicznie w dniach [...] kwietnia 2018 r., [...] kwietnia 2018 r. podczas odprawy celnej naczepy oraz [...] kwietnia 2018 r. podczas odprawy celnej samochodu ciężarowego marki [...]. Z twierdzeń skarżącego wynika, że w trakcie wyżej wymienionych rozmów uzyskał jednoznaczną informację co do braku obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego, co w jego ocenie uzasadniałby zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W związku z powyższym w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających wskazane wyżej okoliczności. Skarżący powołuje się na nagrania rozmów telefonicznych, z których miałoby wynikać, że został poinformowany przez właściwy organ o braku obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywany przewóz drogowy.
Znajdujące się w aktach sprawy dwie płyty CD z nagraniami rozmów, dostarczone przez skarżącego, nie mogą stanowić dowodu na okoliczność nieprawidłowego pouczenia skarżącego. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego autentyczność nagrań oraz ich treść. Z załączonych nagrań rozmów telefonicznych nie wynika, kiedy te rozmowy zostały przeprowadzone i z kim. Nie da się zweryfikować dat przeprowadzonych rozmów. Daty rozmów telefonicznych, które wskazuje skarżący w skardze, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Nie można zatem na podstawie nagrań ustalić, czy rozmowy zostały przeprowadzone przed rozpoczęciem przez skarżącego przewozu drogowego, przed dniem kontroli czy już po. Jeżeli skarżący rzeczywiście przeprowadzał przed rozpoczęciem przewozu rozmowy z funkcjonariuszami Inspekcji Transportu Drogowego, powinien był zwrócić się do właściwego organu Inspekcji o potwierdzenie autentyczności nagrań i uwierzytelnienie odsłuchanych treści rozmów. Dopiero wówczas mógłby organ poddać ten dowód ocenie i rozważyć, czy daje on podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary.
Tylko ubocznie zauważyć należy, że na jednej z płyt znajduje się nie tylko nagranie dźwięku, ale także obrazu, wskazujące na dokonanie go na którymś z przejść granicznych. Skarżący nie powołuje się na to nagranie w skardze, niemniej jednak zauważyć należy, że nie wiadomo, kiedy nagranie zostało dokonane i jakiego zespołu pojazdów dotyczy, w szczególności zaś czy dotyczy ciągnika [...].
Przedstawione przez skarżącego nagrania, wbrew twierdzeniem skarżącego, nie stanowią również dowodu, że udzielono mu wiążącej informacji o braku obowiązku posiadania zezwolenia. Jak słusznie zwrócił uwagę organ I instancji, skarżący nie zapytał funkcjonariusza o wymagane zezwolenie, o którym mowa w art. 28 u.t.d, tylko o to, czy przejazd zespołem pojazdów składającym się z ciągnika i naczepy z załadowanym na naczepę prywatnym samochodem jest dozwolony.
Trafnie podniesiono również w zaskarżonej decyzji, że informacje, na które powołuje się skarżący nie miały charakteru wiążącego. Nawet gdyby funkcjonariusz innego organu udzielił skarżącemu nieprawidłowej informacji, organ dokonujący kontroli nie byłby nią związany. Z uwagi na bezwzględnie obowiązujące przepisy, organ ma obowiązek nałożyć karę w razie stwierdzenia wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów. Odstąpienie od wymierzenia kary uzasadniałyby tylko okoliczności wskazane w art. 92c ust. 1 u.t.d., a takowe nie zostały w sprawie niniejszej wykazane.
Istotne okoliczności faktyczne sprawy ustalono na podstawie protokołu kontroli drogowej z [...] kwietnia 2018 r. Należy przy tym podkreślić, że dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli drogowej ma znaczenie szczególne, bowiem posiada cechy dokumentu w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W protokole kontroli zostaje utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze, a podpisany przez osoby uczestniczące w tej czynności, tj. przez inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, że dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe. Walor dowodowy protokołu kontroli nie był podważany. Jak wyjaśniono wyżej, nagrania rozmów, na które powołuje się skarżący nie stanowią wiarygodnego i przekonującego dowodu, ponieważ z uwagi na brak analizy nośnika i brak transkrypcji rozmów nie można ustalić, kiedy nagrane rozmowy zostały przeprowadzone i kto brał w nich udział. Z nagrań tych nie wynika również, aby osoby udzielające informacji znały dokładnie okoliczności, w jakich miał się odbywać przewóz.
Skarżący jako przewoźnik wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy obowiązany był zaznajomić się z przepisami prawa i tak zaplanować wykonywany przewóz, aby spełniał wymogi przewidziane przepisami prawa. Podkreślić należy, że skarżący planował nietypowy przewóz: najpierw przyjechał z [...] samochodem osobowym, a następnie, po zakupie w dwóch różnych krajach Unii Europejskiej, ciągnika i naczepy, wykonywał przewóz zespołem pojazdów, przewożąc dodatkowo ładunek w postaci samochodu osobowego. Akcentowana przez skarżącego okoliczność, że przewoził własny samochód osobowy oraz że ciągnik i naczepę kupił jako osoba fizyczna dla własnych potrzeb nie ma – w świetle obowiązujących przepisów – znaczenia dla uznania, że skarżący wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy, wymagający zezwolenia. Skarżący nie mógł więc pozostawać w przekonaniu, że w takim przypadku zezwolenie nie będzie wymagane.
Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie zostały wykazane okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a to na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. W art. 92c ust. pkt 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a skarżący na takie okoliczności się nie powoływał.
Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Zachowanie staranności przy planowaniu nietypowego przewozu, jak w rozpoznawanej sprawie, z przekroczeniem granic dwóch krajów, pojazdami o różnych numerach rejestracyjnych, z przewożonym na naczepie pojazdem osobowym, wiązało się z obowiązkiem przewoźnika sprawdzenia przed rozpoczęciem przewozu jakie są obowiązujące przepisy i warunki przewozu międzynarodowego.
W ocenie sądu organy administracji wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dowody te zostały następnie prawidłowo ocenione, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Jest szczegółowe i wyczerpujące, wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których organ oparł swoje ustalenia. Uzasadnienie zawiera też szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).
Sprawa niniejsza rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W piśmie z 28 maja 2020 r. (k. 29 akt sądowych), którego odpis doręczony został pełnomocnikowi skarżącego 10 czerwca 2020 r., organ zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie złożył w terminie czternastu dni wniosku o przeprowadzenie rozprawy.