Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Wojewoda L. uchylił decyzję Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], orzekającą o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego pod adresem W. i odmówił wymeldowania J. P. z pobytu stałego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Pismem z dnia [...] września 2014 r. M. P., właścicielka budynku nr [...] w W., wniosła o wymeldowanie z tego adresu J. P. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Burmistrz T. orzekł o wymeldowaniu J. P. z miejsca pobytu stałego pod adresem W. W wyniku złożonego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., Wojewoda L. uchylił decyzję Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2014 r. i odmówił wymeldowania J. P. z pobytu stałego pod adresem W. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. P. nie zamieszkuje w domu nr [...] w W. od lipca 2012 r., jednak opuszczenie domu nie miało charakteru trwałego ani dobrowolnego. J. P. ma wydzielony pokój, w którym może zamieszkiwać zgodnie z ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w B. z byłą żoną i pozostałymi domownikami. Posiada klucze do domu i do pokoju. J. P. opuścił dom z powodu znęcania się nad nim przez pozostałych domowników. Czasowo znalazł schronienie u swojej matki, jednak ma wolę zamieszkiwania w domu nr [...].
W ocenie organu, J. P. nie opuścił miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, które jest równoznaczne z sytuacją, gdy strona nie podejmuje przewidzianych prawem środków obrony swych praw do przebywania w lokalu. J. P. takie działania podjął, bowiem zgłosił organom ścigania fakt pobicia go przez domowników.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M. P. Skarżąca wskazała, że zachowanie J. P. w stosunku do rodziny było naganne. Były mąż znęcał się nad nią i dziećmi, nie uczestniczył w kosztach utrzymania domu i nie pomagał w prowadzeniu gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody L., którą organ uchylił decyzję Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2014 r., orzekającą o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego pod adresem W. i odmówił wymeldowania J. P. z pobytu stałego.
Podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. 2006. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności. Zgodnie z jego treścią organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania.
Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu.
Zameldowanie i wymeldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. Podstawowa dla wymeldowania przesłanka opuszczenia miejsca stałego (czasowego) pobytu jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Trwałość opuszczenia lokalu oznacza przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby.
W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że w przypadku J. P. nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności, bowiem opuszczenie miejsca zameldowania nie miało dobrowolnego charakteru, a J. P. podejmował środki prawne zmierzające do obrony swych praw.
Z akt sprawy wynika, że J. P. od lipca 2012 r. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. W chwili obecnej mieszka w M. w mieszkaniu, które wynajmuje od siostry. Tam ma centrum swoich spraw życiowych. W domu w W. nie przebywa, nie płaci na jego utrzymanie. Okoliczności te wynikają ze złożonych w toku postępowania zeznań J. P. (k. 79 akt adm.).
Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że J. P. opuścił miejsce pobytu stałego. Do lokalu do tej pory nie wrócił. Tym samym przestał tam realizować swoje podstawowe funkcje życiowe.
Z wyjaśnień J. P. wynika również, że opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca zameldowania nastąpiło z uwagi na konflikt z rodziną.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00,).
Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 931/08, LEX nr 562876).
Ze zgromadzonego materiału wynika, że J. P. podjął czynności zmierzające do odzyskania możliwości przebywania w domu w W. Wniósł do Sądu Rejonowego w B. pozew m.in. przeciwko M. P. o naruszenie posiadania. W toku postępowania sądowego zawarto ugodę. Strony wyraziły zgodę, aby J. P. korzystał w sposób wyłączny z pokoju o wymiarach 4,20x4 m oraz korzystał z korytarza, łazienki, kuchni, werandy, spiżarni i kotłowni wspólnie z pozostałymi domownikami. J. P. zgłosił także do organów ścigania okoliczność znęcania się nad nim przez mieszkających w domu w W. syna, córkę i zięcia. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w B. uznał A. P. oraz A. R. i M. R. winnych zarzucanych im czynów.
W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny spornego lokalu. Z protokołu z dnia [...] października 2014 r. wynika, że J. P. posiada klucze do domu w W., odrębny klucz do wydzielonego mu pokoju. W pokoju tym znajdują się meble, łóżko, pościel oraz inne rzeczy do niego należące.
Wobec tak ustalonego stanu faktycznego należy stwierdzić, że skarżący opuścił miejsce dotychczasowego zameldowania, jednak podejmował czynności mające na celu umożliwienie mu powrotu do domu w W. W wyniku ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w B. uzyskał możliwość korzystania z przyznanego mu na wyłączność oraz pomieszczeń wspólnych.
Należy jednak również zauważyć, że J. P. z uprawnień tych nie skorzystał. W wyroku z dnia 10 lutego 2001 r., sygn. akt II OSK 281/09, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nie tylko nieskorzystanie we właściwym czasie ze środków prawnych służących odzyskaniu możliwości przebywania w dotychczasowym miejscu zameldowania, ale również sytuacja, gdy strona wprawdzie skorzystała z takich środków, ale nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania. Z kolei w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 140/07, NSA stwierdził, że nie traci dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony, m.in. poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem.
W rozpoznawanej sprawie J. P. podejmował czynności mające na celu umożliwienie mu powrotu do domu w W., jednak w ocenie Sądu, nie były one skuteczne. Zawarta przed sądem Rejonowym w B. ugoda, którą strony określiły sposób korzystania przez J. P. przyznanego mu pokoju i pomieszczeń wspólnych, nie doprowadziła do faktycznego zamieszkania J. P. w tym lokalu. Do chwili obecnej skarżący nie powrócił do domu w W. Nie podjął również jakichkolwiek działań faktycznych zmierzających do powrotu. Jak sam zeznał, od dnia opuszczenia mieszkania, był tam tylko kilka razy, sprawdzić czy w pokoju wszystko jest w porządku (k. 79 akt adm.).
Co więcej, oświadczył, że zamierza wrócić do spornego lokalu dopiero w sytuacji gdy wyprowadzi się z niego zięć lub gdy dojdzie do fizycznego podziału domu i przebuduje wejście. Liczy również na spłatę przypadającej mu części mieszkania. W przeciwnym wypadku tam nie wróci (k. 79 akt. adm.). Powyższe oświadczenia budzą wątpliwości, czy J. P. ma rzeczywiście wolę kumulacji swych spraw życiowych i swej aktywności w domu w W. W tym miejscu należy również zauważyć, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, nie daje natomiast prawa do przebywania w tym lokalu.
Z tych względów, w ocenie Sądu, Wojewoda L. niezasadnie uchylił decyzję Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2014 r. i odmówił wymeldowania J. P. z pobytu stałego w domu w W. J. P., mimo podjęcia czynności prawnych zmierzających do odzyskania możliwości przebywania w miejscu dotychczasowego zamieszkania nie powrócił do spornego lokalu. Okoliczności tej nie zmienia fakt pozostawienia w mieszkaniu rzeczy osobistych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.