Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Ł. B. (dalej jako: "skarżący") uzyskał bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B. Skarżącemu wydano prawo jazdy nr [...].
Wnioskiem z dnia [...] marca 2020 r. skarżący zwrócił się do Starosty B. (dalej jako: "organ") o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień kategorii B+E.
Do wniosku załączono m. in. orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], w którym stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego, kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Jako termin następnego badania wskazano 4 marca 2035 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. przyznano skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii: B+E i wydano prawo jazdy nr [...], nr druku [...]. Jako datę ważności prawa jazdy wskazano 4 marca 2035 r. Jako daty uzyskania poszczególnych uprawnień wskazano: 19 stycznia 2013 r. dla kategorii AM, 2 grudnia 2008 r. dla kategorii B i B1, 1 czerwca 2020 r. dla kategorii B+E oraz T. W dokumencie prawa jazdy w polu nr 11 - "ważne do" wpisano dzień 4 marca 2035 r. dla wszystkich kategorii uprawnień do kierowania pojazdami.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący złożył skargę na czynność materialno-techniczną Starosty B. z dnia [...] czerwca 2020 r. wydania prawa jazdy. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności wpisu w rubryce nr 11 w dokumencie prawa jazdy nr [...], nr druku [...] daty ważności uprawnienia kategorii B i B1 do dnia 4 marca 2035 r. oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- - art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w dacie wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami skarżący posiadał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B i B1, którego data ważności nie została ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym lub decyzją administracyjną;
- - art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w odniesieniu do wskazanego okresu ważności do kierowania pojazdami kategorii B i B1, podczas gdy przepis ten stosował się do określenia ważności dokumentu prawa jazdy;
- - § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. - w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231), dalej jako "rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów", poprzez jego błędne zastosowanie i wpisanie daty ważności jako "4 marca 2035 r.", podczas gdy z ww. przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarski lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu ponieważ czynność organu polegająca na wpisie daty ważności uprawnień kategorii B i B1 w rubryce nr 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego, była nieprawidłowa.
Odnośnie formy załatwienia wniosku skarżącego o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy, to stanowisko sądów administracyjnych w tym przedmiocie jest jednolite - wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o przepis art. 18 ust. 2 u.k.p. stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. IOSK 585/16, wyrok z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 848/13).
Skarżący domagał się wydania nowego dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E. Wraz z wnioskiem z dnia 6 marca 2020 r., skarżący złożył wymagane przez art. 13 ustawy o kierujących pojazdami, orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2020 r., nr [...].
Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p.). Przepis ten określa zatem, że prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii.
Uprawnienie do kierowania pojazdem jest natomiast prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie upoważniające do kierowania danego rodzaju pojazdem. Skarżący posiada już uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B i B1 ważne bezterminowo.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy, dalej jako "u.k.p.": "Osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia".
Zgodnie z ust. 2 pkt 2: "Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1 oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych".
Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.
W odpowiedzi na skargę organ twierdzi, że ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B i B1 wynika z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], w którym termin następnego badania lekarskiego został określony na dzień 4 marca 2035 r. i dotyczy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Sąd zwraca uwagę na to, że przepis ten ewidentnie rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 wyżej wymienionego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.
Natomiast o ważności prawa jazdy mówi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat.
Przepis ten wyraźnie odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania danego rodzajami pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.
Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zobacz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 897/13).
Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się "datę ważności uprawnienia".
Przepis na który powołuje się organ i według niego jest podstawą do ograniczenia posiadanego przez skarżącego bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B jest § 10 ust.3 pkt 10 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Treść tego przepisu jest następująca: Wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób:
- 4) data ważności prawa jazdy:
- a) najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy,
- 10) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym:
- a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-d.
Zgodnie zaś z § 10 ust. 5: "Dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego."
Podstawą wydania orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2020 r. był art. 75 ust 1 pkt. 1 u.k.p. który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Organ uznał więc, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego nr [...], które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kat. B+E, termin następnych badań określony został na dzień 4 marca 2035 r., to mając na względzie przywołane przepisy jako datę ważności uprawnień w zakresie kat. B należało wpisać datę z tego orzeczenia.
Mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 u.k.p. oraz brzmienie ww. przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, należało uznać takie stanowisko za całkowicie nieuprawnione. Po pierwsze, w aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2008 r. wydane skarżącemu bezterminowo w zakresie uprawnienia kategorii B. Nie był on również w zakresie posiadanych już uprawnień skierowany do przeprowadzenia badań lekarskich. Po drugie, skarżący nie ubiega się o dokonanie wpisu potwierdzającego już posiadane uprawnienie. Organ nie dokonuje więc w przypadku uprawnień kat. B i B1 weryfikacji już nadanych uprawnień ani w szczególności nie może z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie. Zdaniem Sądu tylko w przypadku nowo nabytych uprawnień w zakresie kat. B+E, data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień.
Skarżący przecież złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdem kategorii B+E. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p. stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez osobę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo a ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 5/05).
Organ dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanej wyżej kategorii, zamiast dotychczasowej kreski oznaczającej bezterminową ważność tego uprawnienia umieścił datę 4 marca 2035 r. - uczynił to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.
Z wydanego blankietu prawa jazdy wynika bowiem, że organ ograniczył terminowo posiadane przez skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami, chociaż czynność taka nie miała żadnych podstaw faktycznych i prawnych. Doszło przez to do naruszenia art. 18 w zw. z art. 13 ust. 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, stwierdził bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnień skarżącego w pozycji 11 dokumentu prawa jazdy wydanego przez Starostę w dniu 1 czerwca 2020 r. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a.