Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2022 r., nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania B. G. (dalej jako "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Hrubieszowie z [...] lipca 2022 r., nr [...], w przedmiocie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Zaskarżona decyzja wdana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 26 maja 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Hrubieszowie wpłynął wniosek B. G. (dalej jako "skarżąca") o udzielenie pomocy finansowej na dofinasowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku skarżąca załączyła 6 faktur stanowiących dowód zakupu nawozów.
Decyzją z [...] lipca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Hrubieszowie (dalej jako "organ Instancji") odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej na dofinasowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła B. G..
Decyzją z 26 sierpnia 2022 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "decyzja II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że przyczyną odmowy przyznania skarżącej pomocy było niespełnienie przez beneficjenta warunku przyznania pomocy jakim jest posiadanie statusu producenta rolnego. Organ wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżącej nadano numer identyfikacyjny [...], wskazany we wniosku o udzielenie pomocy finansowej, w oparciu o art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 203 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów". Skarżąca we wniosku o wpis do ewidencji producentów w sekcji 02 wniosku – "Rodzaj producenta" wskazała pozycję 6: "Potencjalny beneficjent".
W świetle przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, potencjalny beneficjent to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która może: a) ubiegać się o przyznanie pomocy w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, b) uczestniczyć w innych niefinansowych, współfinansowanych lub finansowanych ze środków Unii Europejskiej mechanizmach administrowanych przez Agencję lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, w ramach których odpowiednio Agencja lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje swoje zadania - niebędąca producentem rolnym, beneficjentem programów rybackich, posiadaczem zwierzęcia, organizacją producentów lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.
Mając powyższe na względzie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunku przyznania pomocy określonego w § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.), gdyż jest tzw. "potencjalnym beneficjentem", nie zaś "producentem rolnym".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. G. zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 4a ustawy krajowym systemie ewidencji producentów, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że w przypadku małżonków będących współwłaścicielami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego, a tym samym małżonkowie mają jeden numer identyfikacyjny;
- 2. § 13zo rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., poprzez przyjęcie, że B. G. nie jest uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowanie do zakupu nawozów oraz że składała wniosek jako potencjalny i beneficjent, a nie pełnomocnik producenta rolnego;
- 3. uniemożliwienie skarżącej złożenia korekty wniosku o przyznanie pomocy;
- 4. niewyjaśnienie przez organ zarówno I jak i II instancji okoliczności faktycznych istotnych do rozpoznania sprawy, a mianowicie, tego że:
- a) wniosek o udzielenie pomocy złożony został dla gospodarstwa rolnego będącego współwłasnością małżonków M. G. i B. G.;
- b) niewyjaśnienie wątpliwości, czy wniosek podpisany przez B. G. jak każdy dotychczasowy został złożony przez nią jako pełnomocnika producenta rolnego, potencjalnego beneficjenta czy też jako producenta.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jest wraz z mężem współwłaścicielką gospodarstwa rolnego. Wskazała, że jest pełnomocnikiem męża przed ARiMR oraz że posiadają wraz z mężem jeden numer producenta rolnego, nadany mężowi skarżącej.
Skarżąca podniosła, że decyzją z 7 lipca 2021 r., na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, została wpisana do ewidencji producentów. Podkreśliła, że wskazując swój numer producenta składała wnioski o jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność dodatkową, płatność rolno-środowiskową, płatność do powierzchni upraw buraków cukrowych, uzupełniającą płatność podstawową. Skarżąca na wezwanie organu, poprawiła wyżej wymienione wnioski poprzez numeru producenta rolnego nadanego mężowi. Zdaniem skarżącej, skoro organ miał wątpliwości dotyczące wskazanego we wniosku o dofinansowanie zakupu nawozów numeru producenta, to powinien wezwać wnioskodawcę do wyjaśnienia tej kwestii, czego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r.", dodany przez § 1 rozporządzenia z dnia 17 marca 2022 r. (Dz. U. z 2022 poz. 642).
Zgodnie z powołanym przepisem § 13zo ust. 1, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
- 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
- 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014,
- 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19,
- 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.
- - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Stosownie do § 13zo ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;
- 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7 - 9.
Z przedstawionych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że pomoc finansowa na zakup nawozów udzielana jest producentom rolnym.
Definicję producenta rolnego zawiera art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013.
Rozporządzenie nr 1307/2013 utraciło moc od 1 stycznia 2023 r., zgodnie jednak z art. 154 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 2021 r., str. 1), ma ono w dalszym ciągu zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2023 r.
Powołany przepis art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Potwierdzeniem statusu producenta rolnego jest wpis do ewidencji producentów w drodze decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów), w której producentowi nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1). Numer identyfikacyjny, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 2). Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów użyte w ustawie określenie "producent" oznacza producenta rolnego, beneficjenta programów rybackich, posiadacza zwierzęcia, organizację producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta. We wniosku o wpis wnioskodawca podaje informację, czy jest: a) producentem rolnym, b) beneficjentem programów rybackich, c) organizacją producentów, d) podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny, e) potencjalnym beneficjentem, f) posiadaczem zwierzęcia (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów, wydanego na podstawie art. 17 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, Dz. U. z 2019 r. poz. 1854, obowiązującego do 31 grudnia 2022 r.).
Do akt sprawy o przyznanie dofinansowania dołączony został wniosek skarżącej z 30 czerwca 2021 r. o wpis do ewidencji producentów (k. 4 akt adm.). We wniosku tym skarżąca wyraźnie i jednoznacznie wskazała, że ubiega się o wpis do ewidencji producentów jako potencjalny beneficjent, a nie jako producent rolny. Dołączona została również decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji z 7 lipca 2021 r., nr [...], o wpisie skarżącej do ewidencji producentów z dniem 7 lipca 2021 r.
Definicja potencjalnego beneficjenta zawarta jest w art. 3 pkt 6a ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, "potencjalny beneficjent" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która może:
- a) ubiegać się o przyznanie pomocy w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich,
- b) uczestniczyć w innych niefinansowych, współfinansowanych lub finansowanych ze środków Unii Europejskiej mechanizmach administrowanych przez Agencję lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, w ramach których odpowiednio Agencja lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje swoje zadania
- - niebędącą producentem rolnym, beneficjentem programów rybackich, posiadaczem zwierzęcia, organizacją producentów lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.
Potencjalny beneficjent nie jest zatem producentem rolnym w rozumieniu ustawy. Definicje producenta rolnego i potencjalnego beneficjenta wyraźnie odróżniają te dwa podmioty. Oba podmioty należą do grupy producentów, jednak przypisane są im inne uprawnienia.
Jak wynika z akt sprawy niniejszej, wniosek o dofinansowanie zakupu nawozów złożyła skarżąca, wskazując we wniosku swoje imię i nazwisko, numer PESEL oraz numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.
Jest poza sporem, że nadany skarżącej numer identyfikacyjny to numer potencjalnego beneficjenta, a nie numer producenta rolnego.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że dofinansowane do zakupu nawozów, o którym mowa w § 13zo rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. skarżącej nie przysługuje. Dofinansowanie to przeznaczone jest bowiem dla producentów rolnych, a nie dla potencjalnych beneficjentów.
Bezpodstawne są zarzuty skarżącej naruszenia art. 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 4a ustawy krajowym systemie ewidencji producentów, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że w przypadku małżonków będących współwłaścicielami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego, a tym samym małżonkowie mają jeden numer identyfikacyjny oraz naruszenia § 13zo rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., poprzez przyjęcie, że skarżąca nie jest uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowanie do zakupu nawozów.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się:
- 1) jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;
- 2) odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca:
- a) jest producentem rolnym i prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą lub
- b) zamierza uczestniczyć w mechanizmach innych niż wymienione w ust. 4b, lub
- c) jest posiadaczem zwierzęcia lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.
4a. Wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wpisuje się do ewidencji producentów i nadaje mu się odrębny numer identyfikacyjny.
4b. Numer identyfikacyjny nadany w trybie ust. 4 pkt 2 lit. b i c nie może być wykorzystywany do ubiegania się o:
- 1) przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
- 2) przyznanie pomocy w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;
- 3) wypłatę pomocy w ramach działania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;
- 4) wypłatę płatności w ramach działania, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
Składając wniosek o nadanie numeru producenta jako potencjalnego beneficjenta skarżąca złożyła oświadczenie, że pozostaje w związku małżeńskim, współposiada gospodarstwo rolne wraz z małżonkiem oraz że nie zamierza uczestniczyć w mechanizmach wymienionych w art. 12 ust. 4b ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Świadomie zatem złożyła skarżąca wniosek o nadanie jej odrębnego od męża numeru identyfikacyjnego – numeru dla potencjalnego beneficjenta, mając wiedzę, że przyznany jej numer identyfikacyjny może być wykorzystywany do ubiegania się tylko o określone rodzaje pomocy. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że z tego rodzaju pomocy skarżąca już skorzystała, co przyznała w odwołaniu.
Bezpodstawny jest zarzut niewyjaśnienia przez organ zarówno I jak i II instancji okoliczności faktycznych istotnych do rozpoznania sprawy, a mianowicie, tego że:
- a) wniosek o udzielenie pomocy złożony został dla gospodarstwa rolnego będącego współwłasnością małżonków M. G. i B. G.;
- b) niewyjaśnienie wątpliwości, czy wniosek podpisany przez skarżącą, jak każdy dotychczasowy, został złożony przez nią jako pełnomocnika producenta rolnego, potencjalnego beneficjenta czy też jako producenta.
Organ nie kwestionuje, że skarżąca wraz z mężem jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego. Jednak jak prawidłowo ustalił organ, wniosek złożony został przez skarżącą jako potencjalnego beneficjenta, a nie przez skarżącą jako współwłaścicielkę gospodarstwa rolnego i współmałżonkę producenta rolnego, któremu nadany został numer identyfikacyjny jako producentowi rolnemu. Okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca nie złożyła wniosku jako pełnomocnik męża. Z treści wniosku znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżąca wskazała swój numer identyfikacyjny (numer potencjalnego beneficjenta), swój numer PESEL, podpisała wniosek swoim imieniem i nazwiskiem jako wnioskodawczyni, a rubrykę "IV. Pełnomocnik" pozostawiła niewypełnioną. Nie było zatem żadnych podstaw do przyjęcia przez organ, że wniosek złożony został przez skarżącą jako pełnomocnika męża, będącego producentem rolnym. Okoliczność ta nie budziła także jakichkolwiek wątpliwości, wymagających wyjaśnienia przez organ z urzędu.
Należy zauważyć, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca przyznała, że wniosek złożyła na swoją rzecz, podniosła jednak, że została błędnie poinformowana o możliwości złożenia wniosku. Stwierdzić w związku z tym należy, że składając wniosek skarżąca oświadczyła, że zna warunki przyznawania dofinansowania na podstawie § 13zo rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
Bezpodstawny jest zarzut, że organ uniemożliwił skarżącej dokonanie korekty wniosku. Ostateczny termin na składanie wniosków o dofinansowanie zakupu nawozów upływał 31 maja 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek 26 maja 2022 r. i do chwili wydania decyzji przez organ I instancji nie podjęła żadnych działań mających na celu skorygowanie wniosku lub jego wycofanie. Nie jest uzasadnione powoływanie się przez skarżącą na fakt wycofania złożonego przez nią jako potencjalnego beneficjenta wniosku o płatności bezpośrednie i złożenie wniosku o płatności bezpośrednie przez męża skarżącej. Przede wszystkim zauważyć należy, że sam fakt cofnięcia wniosku o płatności bezpośrednie nie ma znaczenia w sprawie niniejszej, skoro wniosek o dofinansowanie zakupu nawozów złożony został nie przez producenta rolnego, lecz przez potencjalnego beneficjenta, który nie jest uprawniony do płatności bezpośrednich. Okoliczność, że po cofnięciu przez skarżącą wniosku o płatności bezpośrednie wniosek o płatności bezpośrednie złożył jej mąż również nie uzasadniała skorygowania wniosku w sprawie niniejszej.
Termin składania wniosków o dofinansowanie na podstawie § 13zo jest terminem prawa materialnego i wniosek złożony po jego upływie powoduje odmowę wszczęcia postępowania (§ 13zo ust. 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.). Tylko zatem w tym terminie wniosek o dofinansowanie mógłby być korygowany i można by było złożyć nowy wniosek, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.
W świetle powyższego brak podstaw do uwzględnienia skargi. Organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 z późn. zm.). Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo i organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259).