Uzasadnienie
W złożonej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zwolnienie skarżącego od opłaty od wniesionej skargi. Do skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego załączył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zakreślił, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha przelicz., z której średni miesięczny dochód wynosi [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
Skarżący opłacił wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł i opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zatem na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193).
Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący podał, że miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł (tj. [...] zł rocznie). Oświadczenia tego nie można było uznać za wiarygodne. Jak bowiem wynika z decyzji z dnia [...] r. (k-39 akt administracyjnych) tylko tytułem płatności bezpośrednich skarżący otrzymał kwoty w wysokości [...] zł (do gruntów o pow. [...] ha) i [...] zł (płatność do [...]), co daje miesięczny dochód z tego tytułu w kwocie [...] zł. W celu określenia realnych zdolności ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych należało ustalić jakie są dokładne miesięczne dochody rodziny skarżącego i stałe miesięczne wydatki na utrzymanie konieczne.
W związku z tym, pismem z dnia 25 lutego 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, w tym: zaświadczenia urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, bądź decyzji wymiarowej na łączne zobowiązanie pieniężne za ostatni rok, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy, decyzji właściwej jednostki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie przyznania płatności na 2013 r. oraz oświadczenia skarżącego wykazującego rodzaj i wysokość stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego. Wezwanie to zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 3 marca 2014 r. (k-50 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 12 marca 2014 r.). Natomiast skarżący w dniu 6 marca 2014 r. opłacił wpis sądowy od skargi kasacyjnej (k-51 akt sprawy).
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny (jaka jest dokładna powierzchnia gospodarstwa w ha fizycznych, wielkość płatności przyznanych przez ARiMR na 2013 r., wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, a także odnośnie ewentualnego posiadania środków pieniężnych na rachunkach bankowych). Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132).
Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w zakresie częściowym.
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.